06/05/2026
FEATURE | SA BAWAT TIBOK NG LABAN: ISANG PINTIG SA PAGBANGON NG BUHAY NG ISANG HEART RHEUMATIC MITRAL VALVE REGURGITATION PATIENT
“Ang pusong marunong magmahal ay pusong marunong magpatawad,” saad ng maraming tao ukol sa pagbibigay ng ikalawang pagkakataon para bumawi ang mga taong nakagawa ng pagkakasala.
Ngunit paano kung ang puso ay nag-aatubiling magbigay ng pangalawang pag-asa, sapagkat ito rin ang nagdudulot ng matinding pinsala at pighati sa tao? Tila ba ang pusong minsang nanakit ay siya ring naghandog ng pangalawang tsansa — isang pintig ng pagkamulat, isang tsansa upang lumaban at higit na makilala ang sarili.
Jocel ‘Cel’ Ragay, isang malusog, masayahin at normal na batang babae. Sabi pa nga nito, “Parang okay ang lahat,” ukol sa kaniyang memorya bilang isang kabataan. Pero hindi alam ni Cel ang mangyayari sa kaniyang tuluyan na magpapabago ng daloy ng kaniyang buhay.
“Noong taong 2021, gumising nalang ako na sobrang sakit ng joints ko, halos hindi na ako makatayo at makalakad. Nags-swelling din yung mga paa ko at tuhod. Palagi rin akong may tonsillitis at may mataas na lagnat. Madali na rin akong hingalin, daig ko pa hinihika, pero wala naman akong asthma,” ibinahagi niya ang araw na natanto niyang hindi na babalik sa dati ang kanyang kalagayan. Sa kanyang paggising ay kasabay ding nagising ang sakit — hindi lamang sa katawan, kundi pati sa bulsa, at sa pag-asa.
Nang siya ay dinala na sa hospital, sinabi ng mga doktor na may kakaiba sa tibok ng kaniyang puso, kaya ipinagpatuloy ang paggawa ng maraming tests kahit walang sapat na kakayahang pinansyal ang kaniyang pamilya. Ang resulta ang nakapagpanlumo sa kanyang buong pamilya — nadiagnosed siya sa sakit na Rheumatic Heart Disease Mitral Valve Regurgitation.
Ang Rheumatic Heart Disease (RHD) at Mitral Valve Regurgitation ay pinsala sa valve ng puso dulot ng rheumatic fever, isang komplikasyon ng streptococcal infection mula sa hindi nagamot na strep throat, habang ang mitral valve regurgitation ay ang pagtagas ng dugo pabalik sa atrium dahil hindi nagsasara nang maayos ang mitral valve. Itong sakit na ito ay lubos na mahirap lutasin sapagkat mahirap itong magamot, ngunit may paraan para hindi mas lumalala ang kalagayan ng pasyente.
Sa daming kailangang gamot, naapektuhan ang pamilya ni Cel sa aspetong pinansyal, “Grabeng paghihirap, di lang sa buhay ko pati na rin sa buhay ng pamilya ko. Nabaon sa utang, nabenta lahat ng ari-arian para matustusan lahat ng gamot, at ang kailangang tests.” Inilarawan ni Cel na ito ang pinakamabigat na naranasan niya, ang makita ang kaniyang pamilya na naghihirap para lamang may pang-operasyon siya. Bilang isang anak, nalungkot siya nang matunghayan niya ang kaniyang mahal sa buhay na humihiling ng tulong pinansyal para lang sya ay gumaling sa malubhang sakit.
Hanggang sa sinakripisyo na rin niya ang mahalagang susi sa tagumpay sa buhay ng bawat kabataan — ang pag-aaral. Dito naramdamanan ni Cel ang tunay pagbabago sa kaniyang buhay. Mabigat, masakit at nakakalungkot nito para sa kaniya.
“Hindi ito naging madali,” sabi ni Cel, pero sa likod ng simpleng salitang ‘yon, may mga gabing halos hindi na niya kaya ang bigat ng sariling hininga. Dumaan siya sa pagkalito, takot, at matinding lungkot na unti-unting kumain sa kanya araw-araw, hanggang sa ang dati niyang normal na buhay ay naging alaala na lamang
Dasal lamang ang kanyang naging karamay. Hindi perpektong panalangin, ngunit pabulong na paghingi ng lakas. . Doon niya isinisigaw sa Diyos ang takot niyang baka hindi na siya umabot sa bukas, at ang hinaing niyang sana’y may kapalit pa ang lahat ng sakit na naranasan niya.
Sa kabila ng lahat, sinabi niya sa sarili niya, “Kailangan mong lumaban, [...] hindi lang para sa sarili mo kundi para sa pamilya mo rin.” Na kahit siya mismo, ramdam na nauupos na. Pinipilit niyang bumangon kahit parang bawat galaw ay may kapalit na sakit.
Kahit sa hirap ng buhay, may sumasabay sa bawat tibok ng kaniyang puso — ang paglaban para sa kaniyang sarili. Unti-unting gumaling si Cel noong nagkaroon na siya ng pacemaker — isang instrumento na nagbibigay ng senyales sa puso para pumumpa ng dugo para sa pagtuloy ng pagtibok. Ito ang nagsilbing simula ng kaniyang tuluyang pagkakagaling mula sa malubhang sakit.
“Hindi na ako masyadong napapagod, di na rin ako nagkaka-tonsillitis at hindi na madalas mag-palpitate,” ito ang mga nagsilbing senyales na nagpalakas ng loob ng dalaga. Ngunit hindi pa rin nawawala ang sakit, kung kaya’t sa bawat hamon, siya ay humihingi ng tulong sa kataas-taasan, sa Panginoon. Kasama na rin ang kaniyang pamilya na tinuturing niyang “game changer” sa kanyang paghilom. Na kung wala sila, hindi kakayanin ni Cel na lumaban nang mag-isa.
Sa kabila ng mga pagsubok, hindi nakalimot si Cel na kilalanin ang mga medikal na eksperto sa Bicol Access Health Centrum Hospital, Bicol Medical Center, at Philippine Heart Center. Bagama’t inamin niyang may mga pagkakataong tila kapos ang sistemang pangkalusugan sa pagbibigay ng kaukulang atensyon, nananatili ang kaniyang paggalang sa mga doktor na naging instrumento sa kaniyang paggaling. Ngunit sa likod ng pasasalamat na ito ay ang masakit na realidad ng gastusin na pasanin ng maraming Pilipino.
“Kahit sa public hospital, may mga kailangan pa ring bayaran na hindi biro para sa aming pamilya. [...] hindi siya ganun kadali lalo na kung wala kang sapat na pera.” Ang pahayag na ito ni Cel ay hindi lamang obserbasyon kundi isang pagsasalarawan sa bigat na dinaranas ng mga pasensyenteng tulad nya. . Napagtanto niya na ang serbisyo ng ospital ay literal na linyang nagdudugtong sa buhay at kamatayan, ngunit sa ating bansa, ang kalidad ng serbisyong ito ay madalas na nakadepende sa kung ano ang nasa bulsa ng pasyente.
Binigyang-diin ni Cel ang husay ng ating mga propesyonal at gayundin ang kakulangan ng suporta mula sa gobyerno. “Masasabi kong may kakayahan ang healthcare system natin, lalo na yung mga doctors na very skilled. Pero hindi pa siya ganun ka-reliable para sa lahat, lalo na sa mga walang kakayahan financially. May gap pa rin sa access at kalidad ng serbisyo.”
Sa kaniyang paglalakbay sa iba’t ibang ospital upang hanapin ang kaniyang kagalingan, nakita niya ang mas malawak na problema na hindi lamang nakatuon sa isang pasilidad kundi sa kabuuan ng estruktura ng bansa. Ayon sa kaniya, ang problemang ito ay malalim at nangangailangan ng radikal na solusyon.
“Isa sa pinakamalaking hadlang ay kakulangan sa pondo at hindi pantay na distribution ng resources. May mga lugar na kulang na kulang sa facilities at doctors. System issue din siya, hindi lang simpleng problema.”
Ang kaisipang ito ay nag-iwan ng isang mahalagang repleksyon kay Cel. Ang kaniyang pinagdaanan ay hindi iisang kuwento lamang, kundi salamin ng kolektibong karanasan ng bawat Pilipino. Ang kaniyang panawagan para sa pagbabago ay hindi lamang isang hiling para sa sariling kagalingan, kundi isang pagsigaw para sa katarungang pangkalusugan na dapat ay tinatamasa ng bawat mamamayan, mayaman man o mahirap.
Sa kaniyang karanasan, naging malinaw na ang sakit ay hindi lamang nasa katawan, kundi nasa mismong sistemang dapat sana’y sumasagip sa buhay.
Hindi sapat na may magagaling na doktor kung kapos ang kagamitan. Hindi sapat na may ospital kung hindi ito naaabot ng karaniwang mamamayan. At lalong hindi sapat na may lunas kung ang halaga nito ay higit pa sa kakayahang mabuhay ng isang pamilya.
Sa kuwento ni Cel, hindi lang tibok ng puso ang naririnig, kundi ang tahimik na sigaw ng maraming Pilipinong naghihintay, nagtitiis, at umaasang darating ang panahong hindi na kailangang mamili sa pagitan ng buhay at pera.
Kung may aral mang iniwan ang kaniyang pinagdaanan, ito ay isang paalala: ang kalusugan ay hindi dapat maging pribilehiyo. Ito ay karapatan. At hangga’t may mga pasyenteng napapagod sa pila bago pa man sa sakit, nananatiling may kulang sa sistemang dapat sana’y nagbibigay ng pag-asa.
Sa ngayon, patuloy na humihinga si Cel — hindi na katulad ng dati na puno ng takot, pero hindi rin ganap na malaya sa sakit. “Sa ngayon, masasabi kong mas okay na ako compared dati, pero hindi ibig sabihin na wala na akong pinagdadaanan.” May mga araw pa ring bigla na lang siyang nanghihina, may mga sandaling may kirot na hindi inaasahan, at mga paalalang hindi pa tapos ang laban na matagal na niyang kinakaharap.
Pero may nagbago. Hindi na siya yung dating madaling matinag. Natutunan niyang tanggapin ang sarili niya, hindi perpekto, hindi normal tulad ng dati, pero mas matibay kaysa sa inaakala niya. Kung noon ay reklamo ang nangingibabaw, ngayon ay pasasalamat na. “Mas pinahahalagahan ko na yung simpleng paghinga, paggising sa umaga, at oras kasama ang pamilya.” Mga bagay na dati’y dumadaan lang, ngayon ay pinipili na niyang namnamin, dahil alam niyang may mga pagkakataong muntik na iyong mawala.
Para sa kanya, ang lahat ng ito ay “Isang laban na puno ng sakit, pero nagbigay ng pangalawang pagkakataon sa buhay.” Isang kuwentong hindi niya ginusto, pero siya mismo ang bumuo ng katapangan para ituloy. Ngayon, mas marunong na siyang huminto kapag kailangan, makinig sa katawan kapag napapagod, at iwasan ang mga bagay na alam niyang makakasama sa kanya. Hindi na niya hinahabol ang bilis ng mundo, dahil mas mahalaga na sa kanya ang manatili kaysa maubos.
Sa mga taong tahimik ding lumalaban, ito ang malinaw niyang habilin, “Huwag kayong matakot humingi ng tulong at huwag nyong i-ignore yung nararamdaman ng katawan nyo.” Dahil ang pagtitiis nang mag-isa ay hindi katapangan, minsan, ito pa ang unti-unting sumisira sa’yo.
At sa bawat araw na siya ay nagigising, iisa ang pinanghahawakan niya, “Buhay ka pa, may dahilan kung bakit ka nandito. ”Dahil ang totoo, hindi lahat ng lumalaban ay malakas, may mga pusong pagod na pagod na, pero tumitibok pa rin.
Kung may isang bagay na napatunayan ang bawat tibok ni Cel, ito ay kahit ilang beses kang madurog, kahit paulit-ulit kang masaktan, hangga’t tumitibok ang puso mo, may kwento ka pang kailangang ipagpatuloy, at may laban ka pang kailangang ipanalo.
// isinulat ni Marielle Joy Razo, Lindsay Peramide
// debuho ni Shatina Andrea Yolores
