23/11/2025
Credit to the owner:
Valera
Lampas kina Romualdez at Co: Bakit Kailangang Magbitiw si Marcos sa Gitna ng Flood-Control Corruption”
Ni Atty. Arnedo S. Valera
Nagulantang ang bansa nang sabihin ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na maaaring sampahan ng plunder at indirect bribery sina dating Speaker Martin Romualdez at dating Congressman Zaldy Co kaugnay ng lumolobong ₱100-bilyong flood-control scandal. Ngunit kasunod agad na sumulpot ang tanong—legal, moral, at politikal:
Paano siya?
Nais ng Pangulo ang pananagutan para sa kaniyang mga kaalyado, ngunit bawat pisong kuwestiyonable sa budget ay dumaan mismo sa kaniyang kamay. Sa ilalim ng Konstitusyon, ang pambansang budget ay hindi simpleng likha ng Kongreso. Ito ay isang pampanguluhang dokumento—nagmumula sa Malacañang at nagtatapos sa pirma ng Pangulo.
Apat na Yugto na Tali ang Pangulo sa Eskandalong Ito
1. NEP – Panukala ng Pangulo
Ang National Expenditure Program (NEP) ay binubuo ng mga ahensya sa ilalim ng direktiba ng Pangulo. Kasama rito ang orihinal na mga flood-control allocation na ngayon ay iniimbestigahan bilang pinagmulan ng katiwalian.
Nagsimula ito sa ilalim ni Marcos Jr.—hindi ng Kongreso.
2. DBM – Alter Ego ng Pangulo
Ang Department of Budget and Management (DBM) ang nagsusuri, nag-aayos, at naglalabas ng NEP sa pangalan ng Pangulo.
Ayon sa doktrina ng qualified political agency, ang ginagawa ng DBM ay itinuturing na nalalaman at sinang-ayunan ng Pangulo.
3. BICAM – Bumabalik Pa Rin sa Pangulo
Pagkatapos baguhin ng Bicameral Conference Committee ang budget, may buong kapangyarihan pa rin ang Pangulo na i-veto ang alinmang kuwestiyonableng item.
Hindi niya ni-veto ang kahit isang flood-control allocation.
4. GAA – Nilagdaan Mismo ng Pangulo
Sa huli, nilagdaan ng Pangulo ang General Appropriations Act (GAA), na siyang nagiging batas.
Ang kaniyang pirma ay hindi seremonya lamang; ito ang konstitusyonal na ratipikasyon ng bawat item—malinis man o may bahid ng korapsyon.
Sa apat na yugtong ito, iisa lamang ang di matatakbuhang katotohanan:
Hindi bystander si President Marcos Jr.
Siya ang pangunahing arkitekto, pinal na tagapagpatibay, at pinakamataas na may pananagutan sa budget na nasa gitna ng pambansang eskandalo.
Hindi Lang Politikal—Konstitusyonal na Pananagutan
Sa ilalim ng Article XI ng Konstitusyon, maaaring mapatalsik ang Pangulo dahil sa:
betrayal of public trust,
graft and corruption, o
culpable violation of the Constitution.
Ang pagpapahintulot na mamulaklak ang isang ₱100-bilyong anomalya sa mismong budget na siya ang nagmungkahi, nagpasa, at lumagda, ay malinaw na pasok sa mga batayang ito.
Itinuturo ngayon ng Pangulo sina Romualdez at Co.
Ngunit nananatili ang di-masagot na lohikal na kontradiksiyon:
Kung kriminal ang mga alokasyon, bakit niya ito ipinukol, inaprubahan, ipinaglaban, at sa huli ay nilagdaan bilang batas?
Walang political distancing ang makapupunit sa tanikala ng presidential accountability.
Sino ang Mananagot sa Pangulo?
Realistiko at malinaw: hindi gagalaw ang Kongreso laban sa kaalyado at kamag-anak nito.
Kaya ang tanong ay nagiging moral at demokratiko:
Sino ang hihingi ng pananagutan mula sa pinuno ng bansa?
Ang sagot: ang soberanong sambayanang Pilipino, na may konstitusyonal na karapatang manawagan ng pagbibitiw—isang uri ng protected speech, hindi sedisyon, hindi destabilization, kundi mapayapang pagsusuri ng mamamayan sa kapangyarihan.
Maliwanag ang Panawagan
Gaya ng aking binigyang-diin sa mga naunang pagsusuri, ang flood-control scandal ay hindi simpleng teknikal na pagkakamali.
Ito ay istruktural na pagpalya ng pamumuno—mula simula hanggang dulo ay nakatali ang Pangulo.
Kung ang mga mababang opisyal ay maaaring sampahan ng kaso, hindi dapat mailigtas ang Pangulo.
Kung may nangyaring iregularidad, siya ang lumagda sa batas na nagbigay-bisa rito.
At kung bumagsak na ang sistema dahil sa bigat ng katiwalian, kung gayon:
MARCOS MUST RESIGN.
NOW.
Tungkol sa May Akda
Si Atty. Arnedo S. Valera ay Managing Attorney ng Valera & Associates, isang U.S. immigration at anti-discrimination law firm na kaniyang pinamunuan sa loob ng mahigit 32 taon. Siya ay New York lawyer at Philippine attorney mula 1985. Isang Ford Foundation at Asia Foundation Scholar, nagtapos siya ng Master’s in International Affairs at International Law and Human Rights sa Columbia University, New York, at may karagdagang pagsasanay sa International Institute of Human Rights sa Strasbourg, France. Nagtapos siya ng Bachelor of Laws sa Ateneo de Manila University at AB Philosophy sa University of Santo Tomas. Siya ay propesor sa San Beda Graduate School of Law (LLM Program), nagtuturo ng International Security and Alliances, at kolumnista ng Inquirer.net. Siya rin ay pro-bono counsel sa ilang nonprofit organizations sa Estados Unidos.
Coverage of breaking news and current headlines from the Philippines and around the world. Top stories, photos, videos, detailed analysis and in-depth reporting.
