10/08/2026
Kapag ang Baha ay Hindi Na Lang Dahil sa Ulan
Anim na taon mula noong huli akong nakapunta nang matagal sa Manila, bumalik ako at isang bagay ang mas tumatak sa akin kaysa sa matataas na gusali, skyways, malls, at mabilis na takbo ng siyudad:
Kahit kaunting ulan, parang laging may pangambang babaha.
At hindi lang ito problema ng Manila.
Makikita natin ito sa iba’t ibang bahagi ng bansa—sa mga lungsod, probinsya, komunidad, at mga lugar na dati namang hindi ganito kalala ang epekto ng ulan.
Kapag bumuhos ang ulan, hindi lang tubig ang umaapaw.
Lumilitaw din ang mga basurang matagal nang naiipon sa mga kanal, ilog, estero, dagat, at iba pang daluyan ng tubig. Mga basurang bumabara sa dapat sana’y daanan ng tubig, na nagiging dahilan kung bakit mabilis lumubog ang mga komunidad kapag may malakas na pag-ulan.
Pero kung tutuusin, ang baha ay hindi lang tungkol sa basura.
Mas malalim ang problema.
Ito ay resulta ng maraming taon ng kapabayaan, maling pagpaplano, at kawalan ng pangmatagalang solusyon.
Nariyan ang kulang na drainage system, mga imprastrakturang hindi na kayang sabayan ang paglaki ng populasyon, at mga proyektong minsan ay hindi isinasaalang-alang ang epekto nito sa kalikasan.
At higit pa rito, hindi natin maaaring balewalain ang pagkawala ng ating mga kagubatan.
Sa bawat punong pinuputol, sa bawat bundok na hinuhukay, sa bawat kagubatang ginagawang subdivision, commercial area, o iba pang development, unti-unti nating inaalis ang natural na proteksyon ng ating mga komunidad laban sa baha.
Ang mga puno at kagubatan ay hindi lang simpleng tanawin.
Sila ang sumisipsip ng tubig-ulan, pumipigil sa mabilis na pag-agos ng tubig, at tumutulong protektahan ang mga mababang lugar mula sa pagbaha.
Kapag ang mga bundok ay nakakalbo dahil sa illegal logging, pagmimina, o hindi maayos na paggamit ng lupa, mas mabilis bumababa ang tubig-ulan papunta sa mga bayan at siyudad.
Kapag ang mga dating natural na lugar ay napapalitan ng napakaraming konkretong gusali, kalsada, at high-rise communities, nababawasan ang lupang kayang sumipsip ng tubig.
Oo, kailangan natin ng development.
Kailangan natin ng mga bahay, negosyo, imprastraktura, at modernong lungsod.
Pero ang tanong:
Development ba ito kung kapalit naman nito ang kaligtasan at kinabukasan ng mga tao?
Ano ang silbi ng mga bagong gusali kung ang mga komunidad sa paligid nito ay laging nasa panganib tuwing umuulan?
Ano ang silbi ng modernong siyudad kung ang kalikasan na dapat sana’y proteksyon natin ay unti-unting nawawala?
At kapag pinag-uusapan ang flood control projects, bilyon-bilyong piso ang inilaan para dito sa loob ng maraming taon.
Kaya bilang mamamayan, karapatan nating magtanong:
Nasaan ang resulta?
Nasaan ang mga proyektong dapat pumipigil sa baha?
Nasaan ang pananagutan kung may pondong hindi nagamit nang tama?
Kapag may alegasyon ng korapsyon o maling paggamit ng pera ng bayan, hindi sapat ang mga hearing, press conference, o pansamantalang aksyon lamang.
Ang kailangan ng tao ay katotohanan, patas na proseso, at tunay na accountability kung may mapapatunayang nagkasala.
Dahil habang tumatagal ang proseso, ang ordinaryong Pilipino ang patuloy na nagdurusa.
Ang mga pamilya ang nawawalan ng gamit.
Ang mga negosyo ang nalulugi.
Ang mga manggagawa at estudyante ang nahihirapang bumiyahe.
Ang mga komunidad ang muling nagsisimula pagkatapos ng bawat baha.
At bilang isang taong bumisita ulit sa Manila pagkatapos ng anim na taon, napaisip din ako tungkol sa kalidad ng buhay.
Oo, napakaganda ng Manila.
Ito ang sentro ng negosyo, oportunidad, modernong imprastraktura, malalaking gusali, at teknolohiya.
Pero minsan, nare-realize mo rin na ang tunay na magandang buhay ay hindi lang nasusukat sa taas ng gusali o dami ng development.
Sa probinsya, maaaring wala kaming ganoong karaming skyscraper, skyway, o malalaking commercial establishments.
Pero may mga umagang gigising ka nang alas-singko ng umaga, magkakape habang malamig pa ang hangin, maririnig ang huni ng mga ibon, at makikita ang kalikasan sa paligid.
Walang matinding traffic.
Hindi ka kailangang gumastos ng oras sa kalsada.
Kapag gusto mong mag-family bonding, puwedeng pumunta sa dagat, bundok, o simpleng mamasyal nang hindi iniisip kung ilang oras ang biyahe.
May katahimikan.
May sariwang hangin.
May pakiramdam na mas malapit ka sa kalikasan.
At doon ko mas na-realize:
Ang tunay na pag-unlad ay hindi lamang tungkol sa pagtatayo ng mas maraming gusali.
Ang tunay na pag-unlad ay kapag kaya nating pagsabayin ang modernisasyon at pangangalaga sa kalikasan.
Kapag malinis ang paligid.
Kapag protektado ang kagubatan.
Kapag responsable ang pagmimina at paggamit ng likas na yaman.
Kapag ang mga lungsod ay planado nang maayos.
Kapag ang drainage at flood-control systems ay talagang gumagana.
Kapag ang pera ng bayan ay napupunta kung saan ito dapat mapunta.
At higit sa lahat
Kapag ang mga taong pinagkatiwalaan ng kapangyarihan ay may tunay na pananagutan.
Hindi natin kailangang pumili sa pagitan ng modernong siyudad at magandang kalidad ng buhay.
Karapat-dapat tayong magkaroon ng pareho.
Sana dumating ang panahon na kapag umulan sa Pilipinas, ang unang maiisip ng tao ay:
“Ang sarap ng panahon.”
Hindi
“Baha na naman kaya?”
Dahil ang ulan ay natural.
Pero ang paulit-ulit na problemang maaari namang maiwasan?
Hindi na iyon kalamidad lamang.
Ito ay resulta ng mga desisyong ginagawa natin bilang lipunan.
