30/08/2026
Doctor dapat sa parlyamento, hindi pulitikong puro lang kwento
Bakit nangangailangan ang Bangsamoro government ng mga doktor na tunay ang serbisyo gaya ni Dr. Kadil Sinolinding Jr. — at hindi mga pulitikong puro lang kwento?
Sa September 14, haharap ang mga mamamayan ng Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) sa isang electoral process na siyang huhubog sa kinabukasan ng rehiyon para sa mga susunod na henerasyon.
Sa unang pagkakataon, boboto ang mga Bangsamoro --- simpleng description sa wikang English: confluence of Moro at non-Moro communities --- ng mga kandidato para sa kanilang parliament, na papalit sa itinalagang Bangsamoro Transition Authority matapos ang ilang taong transisyon.
Dapat itong maging isang mahalagang sandali ng pagbabagong demokratiko. Ngunit dapat din itong maging pagsubok kung anong uri ng pamumuno ang tunay na nais ng mga Bangsamoro.
At sa mga kandidato para sa parlyamento, isang pangalan ang nararapat bigyang-pansin: si Dr. Kadil Sinolinding Jr., na mas kilala bilang “Doc Jojo.”
Siya ay kandidato para sa parliament seat ng 2nd district ng Bangsamoro Special Geographic Area na sakop ang mga bayan ng Ligawasan, Kapalawan, Old Kaabacan at Malidegao. Ang Bangsamoro Special Geographic Area ay sakop ng BARMM, ngunit nasa probinsya ng Cotabato.
Kung siya ay gagantimpalaan ng mga botante ng kanilang basbas, ito ay dahil alam nila ang kanyang pampublikong buhay: isang rekord ng paglilingkod na nauna pa sa mga campaign posters na kalat ngayong election season.
Sa loob ng mahigit tatlong dekada, itinayo ni Dr. Sinolinding ang kanyang reputasyon hindi sa mga naka-aircon na tanggapan ng pulitika, kundi sa mga klinika, ospital, at ilan sa mga pinaka-napapabayaang komunidad sa rehiyon.
Sinimulan niya ang kanyang public service career bilang municipal health officer sa mga liblib na bayan ng Maguindanao noong dekada 1990. Doon niya nakamit ang matagal nang pagkakakilala sa kanya bilang “doctor to the barrio.” Higit na makahulugan ang titulong ito kaysa sa anumang slogan ng kampanya.
Nag-aral siya sa Pilipinas at India at naging ophthalmologist, at kalaunan ay naibalik ang paningin ng ilang libong pasyente sa pamamagitan ng libreng operasyon para sa katarata at pterygium sa loob ng mahigit dalawang dekada. Isipin kung ano ang ibig sabihin nito.
Para sa marami sa mga pasyenteng iyon, ang pagkakaiba ay hindi lamang sa pagitan ng malabong paningin at malinaw na paningin. Ito ay pagkakaiba sa pagitan ng pagiging umaasa sa iba at pagiging malaya. Sa pagitan ng hindi makapagtrabaho at pagkakaroon ng kabuhayan. Sa pagitan ng pagmamasid sa paglaki ng mga apo, aktuwal na makita ang kanilang mga mukha.
Ito ang uri ng pampublikong paglilingkod na hindi kayang likhain lamang para sa isang kampanya sa halalan. Higit pa sa pulitika.
Ipinakita rin ni Dr. Sinolinding na ang kanyang karanasan ay hindi lamang umiikot sa operating room. Nagsilbi siya bilang regional health secretary ng dating Autonomous Region in Muslim Mindanao at, mula noong 2024, ay kasalukuyang nagsisilbing BARMM Minister of Health. Mula noong 2022, isa na rin siyang Member of the Bangsamoro Parliament.
Sa kanyang tungkulin, bilang regional parliament member, naging katuwang siya pagbuo ng mga panukalang may kinalaman sa nutrition councils, medical scholarships, pagtatayo at pagsasaayos ng mga ospital, mga senior citizen, internally displaced persons, at iba pang mahahalagang usapin sa pagpapaunlad ng buhay ng mga mamamayan.
Mahalaga ang mga kombinasyong ito dahil hindi lamang kailangan ng Bangsamoro ng mga mambabatas na mahusay magsalita tungkol sa kahirapan. Kailangan nito ng mga mambabatas na nauunawaan kung ano ang tunay na itsura ng kahirapan.
Kailangan nito ng mga taong nakakita na ng mga pasyenteng huli nang nakakarating sa ospital, mga pamilyang walang kakayahang magbayad para sa gamutan, at mga batang lumalaki nang kulang sa sapat na nutrisyon. Kailangan nito ng mga lider na nauunawaan na walang saysay ang awtonomiya para sa isang ina na hindi makakuha ng pangunahing serbisyong medikal para sa kanyang anak.
Maliit ang kahulugan ng sariling pagpapasya kung ang mga tao ay hindi makakita, hindi makakain nang maayos, at hindi makapunta sa ospital kapag sila ay may sakit.
Dito nagiging partikular na mahalaga ang karanasan ni Dr. Sinolinding. Nilakbay niya ang mapuputik na daan patungo sa malalayong barangay at ginamot ang mga mahihirap nang hindi itinatanong kung kaya nilang magbayad.
Nagsagawa siya ng mga medical mission habang hawak ang mga responsibilidad bilang isang opisyal ng pamahalaan. Ilang taon niyang nakasama at napaglingkuran ang mismong mga taong madalas nawawala sa usaping pampulitika kapag natatapos na ang panahon ng kampanya.
Ang mga tinig ng mga nasa laylayan ay hindi dapat maging pahabol lamang sa isang rehiyong lumalabas mula sa ilang dekada ng tunggalian. Dapat silang nasa sentro ng bagong Parliament.
Mas nagiging kawili-wili ang kanyang independent candidacy para sa isang district seat sa Special Geographic Area. Ipinahihiwatig nito ang kahandaang unahin ang serbisyo kaysa sa mahigpit na pagsunod sa partido — isang mahalagang katangian sa isang Parliament na kailangang patunayan na kayang maghatid ng demokratikong pamamahala sa paraang hindi nagawa ng mga transitional government.
Malalaki ang inaasahan sa unang halal na Bangsamoro Parliament. Hihilingin dito na gawing isang bagay na mararamdaman ng mga tao sa kanilang pang-araw-araw na buhay ang awtonomiya — mas mahusay na mga ospital, mas maayos na edukasyon, mas maraming trabaho, mas mabuting nutrisyon, proteksiyon para sa mga mahihinang sektor, at higit sa lahat, isang pamahalaang mapagkakatiwalaan ng mga mamamayan.
Kakailanganin nito ng mga pulitikong kayang pagdugtungin ang pagitan ng batas at ng aktuwal na karanasan ng mga tao.
Matagal nang ginagawa ni Dr. Sinolinding ang mismong bagay na ito sa kanyang propesyonal na buhay. Ang kanyang kandidatura ay nagbibigay rin ng isang bagay na lubhang kailangan ng kabataan ng rehiyon: isang halimbawa ng pamumunong binuo sa pamamagitan ng kakayahan at tuloy-tuloy na paglilingkod, sa halip na umasa lamang sa makinaryang pampulitika. Simple ang mensahe.
Ang pagkakatalaga sa kanya sa Parliament ay hindi nangangahulugang biglang mawawala ang lahat ng problema sa Bangsamoro. Walang sinumang parliamentarian ang maaaring tapat na mangako niyan.
Ngunit ang kanyang pagkakahalal, kung papalarin, ay maaaring magdala sa bagong parliament ng miyembro na nauunawaan na ang pamahalaan ay sinusukat sa huli hindi sa mga talumpati, titulo o alyansang pampulitika — kundi sa kung ang mga ordinaryong mamamayan ay nagiging mas malusog, mas ligtas at mas may kakayahang mamuhay nang may dignidad.
Iyan ang uri ng pamumunong dapat hanapin ng unang halal na Parliament ng Bangsamoro. Hindi lamang mga pulitikong nangangakong maglilingkod. Kundi isang taong matagal nang ginagawa ito.
