CLSU Collegian

CLSU Collegian Keeping the 108-year legacy of campus journalism in Central Luzon State University alive.

CLSU Collegian believes that the student publication should, above all things, consider the students welfare as its thrust and that the student publication is independent, that no individual who is not a member of the CLSU Collegian or entity shall have the right to intervene in the planning and implementation of its policies and guidelines. Objectives
To further train competent student journalists in the application of the communication arts in journalism and of the basic mechanism and technical skills in responsible journalism. To disseminate information both from within and outside the school campus as to maximize students` participation in the society`s political, economic, cultural and moral areas. To develop intelligent and responsible student leadership and good citizenship in the preservation of free and democratic society through active journalism.

11/09/2026

PANOORIN: Bitbit ng mga residente mula sa Pamayanang Nagkakaisa sa Riles–Central Luzon State University (CLSU) ang kanilang petisyong ihahain sa opisina ni Cong. Kokoy Salvador, kasunod ng kanilang panawagan para sa malinaw na tugon sa usapin ng pagpapaupa at paninirahan sa lupain ng CLSU-Philippine National Railways (PNR), Sept. 11.

Ayon sa mga residente, nauna na silang nagtungo sa tanggapan ng alkalde ng Lungsod Agham ng Muñoz at iba pang kinauukulang tanggapan upang ihain ang kanilang mga hinaing, ngunit wala pa umano silang natanggap na konkretong tugon.

Patuloy nilang hinihingi ang agarang aksyon, suporta, at pakikipag-ugnayan ng mga kinauukulang opisyal hinggil sa kanilang paninirahan sa lugar. | via LENARD RUBANG/CLSU Collegian

TINGNAN: Nagsabit ng ilang balatenggang naglalaman ng panawagan para sa karapatan at tirahan sa Philippine National Rail...
10/09/2026

TINGNAN: Nagsabit ng ilang balatenggang naglalaman ng panawagan para sa karapatan at tirahan sa Philippine National Railways - Central Luzon State University (PNR-CLSU) ang Pamayanang Nagkakaisa sa Riles CLSU na umano’y pinaglalaslas at pinagtatanggal ng mga hindi kilalang indibidwal noong Sabado, Sept. 5.

Kaugnay ito sa umiiral na bagong sistema ng pagpapaupa sa higit 40k square meters na lupain ng ahensya na kasalukuyan pinauupahan kay Engr. Regalado Ileto. | via. LENARD RUBANG & ALIANA JOY SINGIAN/CLSU Collegian

Mga Larawan ni LENARD RUBANG/CLSU Collegian

OFFICIAL JOINT STATEMENT IN SOLIDARITY WITH THE SCRIBE AND ITS EDITOR-IN-CHIEFWe, the undersigned members of Central Luz...
10/09/2026

OFFICIAL JOINT STATEMENT IN SOLIDARITY WITH THE SCRIBE AND ITS EDITOR-IN-CHIEF

We, the undersigned members of Central Luzon State University (CLSU) press community, stand in solidarity with The Scribe, the official student publication of Mindanao State University (MSU)–Maguindanao, and its Editor-in-Chief, Alyajier M. Midtimbang, following his preventive suspension after the publication of a column article last September 1, 2026, questioning the university’s non-participation in the MSU System Athletic Association (MSUSAA) Unity Games 2026.

Campus journalism carries the responsibility to uphold accuracy, fairness, and accountability. But these responsibilities must never be weaponized to silence critical voices. A student journalist’s work can be questioned and challenged. But holding an institution accountable should never, by itself, be treated as an offense that warrants removal from the press.

The column article raised questions about a university decision that directly concerns its students. It called attention to the implications of the decision for the university’s student athletes and the wider student community. Such questions are not an intrusion into the administrative affairs, they are part of the campus press’ responsibility to scrutinize decisions that affect the student community.

This responsibility is protected under Section 7 of the Republic Act No. 7079, or the Campus Journalism Act of 1991, recognizing the freedom of the campus press and provides that a student shall not be expelled or suspended solely on the basis of articles he or she has written, or on the basis of the performance of his or her duties in the student publication.

We have the duty for the studentry to address their questions and concerns; however, when journalists start to worry about the repercussions of answering these questions, the press cannot fulfill its duty. Criticizing the administration leads to greater control and provides a warning to all students who wish to be critical of their leaders.

We cannot allow that warning to become the culture for campus journalism.

Student publications do not act as extensions of university public relations. Our duty is not to protect institutions from criticism, but to serve the student community through responsible and independent journalism. Accountability should not mean obedience, and responsible journalism should in no way be confused with journalism that serves the interests of power holders.

Fair and legitimate concerns about the accuracy and fairness of the column article, as well as the adherence of the press to the standards of journalism, should be addressed within the framework of established fair and legitimate processes. Concerted efforts to undermine editorial independence and suppress critical student voices should never be tolerated.

We therefore demand that Midtimbang’s preventive suspension be reviewed and withdrawn, and his access to the editorship of the student publication and the press be restored as is allowed by the current laws and institutional policies.

The struggle of The Scribe is not isolated to one publication or one university. When the freedom of a campus publication is threatened, every student publication is reminded of how easily its own independence can be placed at risk.

We stand with The Scribe because defending campus press freedom means defending their right to write, to question, and to hold institutions accountable without fear of retaliation.

The campus press was never meant to be a mouthpiece for power. It exists to speak truth to it.


BALITA: Higit 40k sqm lupain ng PNR-CLSU arkilado ng pribadong indibidwal; mga residente pinapipili kung kanino mangungu...
09/09/2026

BALITA: Higit 40k sqm lupain ng PNR-CLSU arkilado ng pribadong indibidwal; mga residente pinapipili kung kanino mangungupahan

Pinapipili sa dalawang sistema ng pagpapaupa ang mga residente ng Philippine National Railways (PNR) sa Central Luzon State University (CLSU) matapos paupahan ng ahensya ang 40,183.41 square meters (sqm) na lupain nito kay Engr. Regalado Ileto ng RAI Best Builders Development Corp.

Maaaring pumili ang mga residente sa pagitan ng direktang lease contract sa PNR at sublease kay Ileto.

“Ang gusto ko sana [r]ito, ibaba nila ang proper guidelines, ‘yung totoo. ‘Yung totoo, tao sa tao para ang tao hindi na-ra-rattle. Hindi kung saan saan na nakakarating, naguguluhan na. Proper guidelines kasama yung ahensya ng gobyerno na sangkot talaga [r]ito. ‘Yan ang gusto ko,” ani *Wendy, isang homeowner.

Dagdag pa niya, nais niyang personal na humarap ang general manager ng PNR upang linawin ang proseso, na aniya’y nagmumukhang nilalaro lamang ang mga residente sa magkahiwalay na transaksyon sa PNR at kay Ileto.

DALAWANG SISTEMA

Sa direktang pag-upa sa PNR, kinakailangang bumiyahe ng mga residente sa Central Office ng ahensya sa Tondo, Manila upang asikasuhin ang lease contract at iba pang kinakailangang dokumento upang maging legal ang kanilang paninirahan.

Bukod sa direktang pag-upa sa ahensya, may ikalawang opsyon para sa mga residente matapos naunang arkilahin ni Ileto ang naturang lupain sa PNR-CLSU at maatasan ng ahensya bilang administrador nito.

Sa ilalim ng sublease kay Ileto, nagkakahalagang P12 kada sqm para sa residential use at P16 para sa commercial ang pag-upa.

Samantala, P20.40 kada sqm ang residential rate at P71.1 kada sqm naman ang commercial rate kung direktang uupa sa PNR, presyong nakabase sa zonal value na itinalaga ng Bureau of Internal Revenue (BIR).

Buwanang babayaran ang upa kung sakaling kay Ileto mangungupahan ang mga residente. Kung direkta sa PNR naman, lump-sum o buo nilang babayaran ang pang-isang taong renta at ang arrears nito o ang mga hindi nila nabayaran sa nagdaang mga taon.

Bukod sa malaking agwat ng pagkakaiba sa mga rental rate, kinukuwestiyon din ng mga residente ang proseso ng pag-i-issue ng resibo kung sakaling kay Ileto sila mangongontrata.

Ayon sa salaysay ni Wendy, kung magbabayad sila kay Ileto, wala umano silang resibong matatanggap, ngunit kung nais nilang magkaroon ng resibo, papatawan umano ng karagdagang 12% value-added tax (VAT) ang kanilang babayaran.

“Merong dalawang scheme ang resibo. Kasi ang unang presyo ni Mr. Ileto, P20.40 [sa] residential. ‘Plus 12% VAT’ daw depende sa amin [kung may VAT o wala]. So doon pa lang, bakit may dalawang schemes kami na pagpipilian?” ani Wendy.

HIRAP SA PAGBABAYAD

Ikinababahala rin ng mga residente ang kanilang kakayahang makabayad sa itinakdang buwanang renta.

Ayon kina *Nanay at Tatay, mag-asawang residente sa lugar simula pa 1990, mula sa P6,000 na taunang renta, haharap sila ngayon sa bagong buwanang singil sa kabila ng parehong residential at commercial use ng kanilang inuupahang lote dahil sa panibagong zonal value na pinagbasehan ng PNR.

Mahihirapan umano silang tustusan ang panibagong renta bukod sa iba pa nilang gastusin.

“Mahihirapan kami. Kaya [na]man siguro, [kaso] wala nang matitira sa [iba pang] pagbayaran. Wala na ah. Eh, sa kuryente lang, ilan lang ang binabayaran namin dahil nandiyan yung mga apo ko, nandiyan yung mga anak ko eh. Halos P7,000. Oo. Yun[g] sa tubig pa, P3,000 mahigit. Halos yung ibabayad namin sa kuryente,” saad nila.

May pangamba rin ang mga residente sa mga hindi makababayad sa loob ng dalawang buwang palugit na umano’y ibinigay para makapagbayad kay Ileto.

Nakasaad naman sa Paragraph 7 ng Memorandum of Agreement (MOA), na magsisilbing sublease contract ng mga residente kay Ileto kung sakali, na ang hindi pagbabayad ng upa sa loob ng dalawang magkasunod na buwan ay sapat na batayan para sa awtomatikong pagbawi o pagkansela ng kasunduan.

Binigyang-kasiguraduhan naman ng kampo ni Ileto na maaaring pag-usapan ang sitwasyon sakaling hindi makabayad.

Kinumpirma rin niya na patatayuan ng kanyang kumpanya ng mga modular house ang mga bakanteng lote sa kahabaan ng lupain para sa mga residenteng hindi makakakuha ng alinman sa dalawang kontrata.

Iginiit naman ng mga residente na handa silang magbayad, ngunit hinihiling nilang maging malinaw ang proseso ng paniningil, at direktang maipaalam sa kanila ng PNR ang mga ganitong pagbabago sa sitwasyon ng lupa, sa halip na magkaroon pa ng tagapamagitan sa katauhan ni Ileto.

“Willing kami magbayad. Ang gusto lang namin OR mismo, yung babayaran namin galing sa PNR, lease contract ng PNR. ‘Yan ang gusto namin,” dagdag ni Wendy.

Hiling din nina Nanay at Tatay na mas mapababa pa ang halaga ng renta. “Okay lang din naman na magbayad, pero mas mababa naman sana. Dahil hindi naman pare-pareho [ang] mga nakatira dito. Meron naman yung sapat lang ‘yung kakainin,” saad nila.

Nagpapatuloy naman ang kampo ni Ileto sa pagsusukat sa mga lupang tinitirhan ng mga residente upang matukoy ang eksaktong lawak ng bawat lote at makalkula ang kaukulang halaga ng renta. | via LENARD RUBANG & ALIANA JOY SINGIAN/CLSU Collegian

Photos by TRIXAN LEE USON & GRESHOM DELA CRUZ/CLSU Collegian

*Hindi nila tunay na pangalan

09/09/2026

⚠️ERROR! PAX SILICA: Proceed or shut down?⚠️

Sielesyuans, we need you! Unzip this file with us and answer the question: should we install Pax Silica or does it deserve to be in the recycle bin?

JOIN THE FORUM!:

UNPACKING PAX SILICA: Examining Environmental, Cultural, Social, and Economic Dimensions of Development

📍 CLSU Multi-purpose Gym (MPG)
⏰ September 14, Monday, 1:00 PM - 5:00 PM
📝 Registration starts at 12:30 PM

‼️Preregister now! (Walk-ins allowed):
https://tinyurl.com/UnpackingPaxSilica

Led by:
University Supreme Student Council
USSC Climate and Environmental Action Committee

In partnership with:
Agham Youth CLSU
AGHAM Central Luzon

Media Partners:
Independent Campus Journalists’ Union for Press Freedom
CLSU Collegian
The Mechanics
The Talons
The Newspeak
The Educator
The Cache
The CBA Link

09/09/2026

WATCH: Gutter-deep floodwaters have, once again, surrounded the streets of the University Avenue, Sept. 9, due to heavy rainfall brought by the Southwest Monsoon (Habagat). | via ASHER TERBY ESQUIVEL/CLSU Collegian

‼️📦YOUR PARCEL HAS BEEN DELIVERED📦‼️President Ferdinand Marcos Jr’s order is completed. But the Filipino people must rat...
08/09/2026

‼️📦YOUR PARCEL HAS BEEN DELIVERED📦‼️

President Ferdinand Marcos Jr’s order is completed. But the Filipino people must rate the product if it is satisfactory to our needs. Hence, another parcel is on its way.

Following the signing of the Pax Silica initiative last April 16, 2026, which was led by the US, the Filipino people in all sectors–farmers, indigenous peoples, workers, students, scientists, and many others–have marched to the streets to fiercely reject the initiative.

Our advocacy to serve the people beyond the walls of our campus honors us the responsibility of examining Pax Silica; to unpack its impacts on the life, rights, and liberty of the Filipino people. As Iskolars ng Bayan, we must take a firm stance in the name of our democratic and patriotic rights, in the defense of our sovereignty, against any form of imperialist plunder, violation of land and indigenous peoples’ rights, and all forms of oppression and exploitation.

The University Supreme Student Council (USSC) and its Climate and Environmental Action Committee (CEAC), in partnership with Agham Youth CLSU and AGHAM Central Luzon, presents a forum:

UNPACKING PAX SILICA: Examining Environmental, Cultural, Social, and Economic Dimensions of Development.

Sielesyuans, join the unboxing!
📍 CLSU Multi-purpose Gym (MPG)
⏰ September 14, Monday, 1:00 PM - 5:00 PM
📝 Registration starts at 12:30 PM

‼️Preregister now! (Walk-ins allowed):
https://tinyurl.com/UnpackingPaxSilica

Led by:
University Supreme Student Council
USSC Climate and Environmental Action Committee

In partnership with:
Agham Youth CLSU
AGHAM Central Luzon

Media Partners:
Independent Campus Journalists’ Union for Press Freedom
CLSU Collegian
The Mechanics
The Newspeak
The Educator
The Cache

07/09/2026

PANOORIN: Nagsama-sama ang iba’t ibang sektor ng Nueva Ecija para talakayin ang lumalawak na usapin ng renewable energy at ang epekto nito sa kalikasan, kabuhayan, at mga komunidad sa isinagawang Multi-sectoral Forum ukol sa Renewable energy noong Setyembre 5 sa San Jose City, Nueva Ecija.

Tinalakay sa forum na ito ang mga kasalukuyang renewable energy projects, mga epekto nito sa mga mamamayan, at pati na rin ang usapin ng irigasyon at mga watershed. | via ELLYSSA RULA/ CLSU Collegian

Videographer: JANINA KAYLA PADRE/ CLSU Collegian
Technical Director: TRISTAN JAKE UNTALAN/ CLSU Collegian

BALITA: COMVIS, iba’t ibang sektor ng NE kinondena mga proyektong land conversion Tinutulan ng mahigit 200 katao mula sa...
07/09/2026

BALITA: COMVIS, iba’t ibang sektor ng NE kinondena mga proyektong land conversion

Tinutulan ng mahigit 200 katao mula sa iba’t ibang sektor sa Nueva Ecija ang mga proyektong land conversion sa naganap na forum ng Community Vision and Initiatives, Inc. (COMVIS) sa Brgy. Malasin, San Jose City, Sept. 5.

Ayon sa kanila, bunsod umano ng mga land conversion projects ang kawalan ng katiyakan sa suplay ng pagkain at kabuhayan ng mga magsasaka dahil sa tuluyang pagkasira ng kanilang mga taniman.

Para sa magsasakang si Marvin Silva, malaki ang naging epekto ng MTerra solar farm sa Gapan City sa kanilang kabuhayan dahil natuyo ang kanilang mga pananim.

“Noong maitayo ang MTerra solar ay natuyo na rin ang aming mga tanim na saging, hindi na namin aanihin, gayundin ang mga tanim naming mga gulay,” pahayag ni Silva.

Ibinahagi rin niya na dumalo sila sa forum upang magkaroon ng kakampi dahil sa kanilang nararanasang pananakot, gayundin ang kawalan ng malapitang opisyal ng pamahalaan.

“[W]ala kaming malapitan, kahit sa mga barangay, kahit sa anong sangay ng gobyerno […] kasi ang batas sa Gapan, ay batas lang ng mga nakaupo ngayon, kanila ang batas,” giit niya.

Ayon naman kay Marina Herrera, isa sa coordinator ng forum, pumapayag sila sa pagsulong ng renewable energy kung para ito sa kapakanan ng mamamayan.

“Sino ang magbe-benepisyo rito? Para sa taumbayan ba? Para sa mamamayan ba? Kasi kung para sa mamamayan, hindi tayo tumututol,” ani Herrera. “Pero kung ito naman ay hindi sa mamamayan maglilingkod, tayo rin ang mawawasak sa dulo kapag pinayagan at hinayaan natin na hindi tayo kikibo.”

Samantala, tinalakay rin sa forum ang iba’t-ibang uri ng renewable energy tulad ng solar energy, wind energy, geothermal energy, at hydroelectric energy, gayundin ang maaaring idulot ng mga pasilidad na lumilikha nito sa mga magsasaka at kalikasan.

Binigyang-diin din nila na ang pagtatanggol sa lupang-sakahan ay hindi lamang laban ng mga taga-Nueva Ecija, kundi paninindigan ng buong bansa para sa karapatan sa pagkain, hustisya sa kalikasan, at tunay na demokrasya sa pagpaplano ng mga proyektong pangkaunlaran.

Patuloy na umaapela ang mga dumalo para sa mas malawak na suporta ng publiko at paninindigan upang mapanatili ang kalikasan, at ang kinabukasan ng lokal na agrikultura sa gitna ng mabilis na pagpasok ng malalaking proyektong pang-enerhiya. | via JUSTINE SANTIAGO/CLSU Collegian

PANITIKAN: NEVER FORGET: 10 COUNTS BEFORE THE MUSIC STARTSIsang choreography para sa mga Artista ng BayanTEN.Walang sini...
06/09/2026

PANITIKAN: NEVER FORGET: 10 COUNTS BEFORE THE MUSIC STARTS

Isang choreography para sa mga Artista ng Bayan

TEN.
Walang sining na neutral. Walang linya na walang pinapanigan.

Sa gitna ng silid na ito na amoy pawis, kalawang, at tuyong tinta, walang nag-aanyaya ng katahimikan.

Alas-dose ng gabi. Habang natutulog ang mga mapagpanggap na nagpapakasasa sa ginhawa ng sistema, may mga kamay na nag-aayos ng mga tagpi-tagping tela at mga banderang may tilamsik ng dugo at pawis.

Dito, ang sining ay hindi palamuti sa dingding ng isang marangyang galeriya. Ito ay isang patalim.

NINE.
“Art for art’s sake” ang sabi ng mga bulag at bingi sa gutom ng bayan.

Kasinungalingan.

Ang sining ay sandata. Ang tula ay bala. Ang sayaw ay martsa ng pag-aaklas. Kapag ang mga manggagawa ay pinagkakaitan ng sahod, kapag ang mga magsasaka ay pinalayas sa sarili nilang lupa, kapag ang mga kabataan ay pinatatahimik ng estado—ang sining ang huling barikada.

Hindi ka lumilikha para pumalakpak sila. Lumilikha ka para manginig ang mga tuhod ng mga nasa kapangyarihan.

EIGHT.
Madilim sa labas dahil sadyang ibinaba nila ang kurtina ng karimlan. Takot sila sa sining na dilat. Takot sila sa mga dula at awit na may talim, dahil alam nilang ang bawat nota ng paglaya ay may kakayahang magpalagot sa gapos ng takot.

Kaya sa bawat pagbayo ng musika sa rehearsal room na ito, sinasanay natin ang ating mga sarili na maging boses ng mga pinatatahimik.

SEVEN.
Bago tumapak sa liwanag ng entabladong nabahiran ng dugo, tinitigan mo ang mga kasama mo.

Walang ilusyon ng kasikatan. Ang naghihintay sa labas ay hindi mga tagahanga, kundi mga mata ng estado—mga bayarang mata na nag-aabang sa sulok, mga mukha nating pinaliligiran ng wisik ng pulang pintura sa bawat pader. Ang paninindigan ay hindi isinasauli kapag naging delikado na ang panahon.

SIX.
Isang galaw para sa mga kinitil na buhay. Isang sigaw para sa mga bilanggong pulitikal na binusalan ng batas.

Kapag isinadula mo ang karahasan, hindi ito pagganap. Isa itong pagbabalik ng mukha at dangal sa mga taong pilit binura ng kasaysayan.

Ang katawan mo ang magiging saksi. Ang mga braso mo ang magiging bakod. Ang bawat galaw mo ay galit ng masang pinagsamantalahan.

FIVE.
Halfway. At dito nahuhubad ang lahat ng huwad na romantisasyon ng pagiging alagad ng sining.

Ang pagiging Artista ng Bayan ay isang sumpa at panata: ang pagtalikod sa komportableng pamumuhay, ibaba ang sarili sa putik ng lansangan, at isugal ang bukas para sa inaaping uri.

Kung matatakot kang madumihan, lumabas ka na ngayon.

FOUR.
At pagbaba ng telon?

Walang tropeo. Walang palakpak na pangmatagalan. Ang naghihintay ay ang panganib, ang pag-uusig, at ang paulit-ulit na banta ng sistema.

Ngunit ang mga bakas ng iyong yapak sa sementadong lansangan ng protesta ay hindi na kailanman mabubura ng ulan. Ang sining na lumaban sa bulok na sistema ay mabubuhay magpakailanman sa puso ng masa.

THREE.
Kaya ang sining ay politikal—dahil sa panahong ang buong bansa ay isang malaking kulungan ng mga gutóm at inapi, ang pananahimik ay isang uri ng pagkakanulo.

Ang pananatiling walang panig ay ang mismong pagpanig sa nang-aapi. At pinili nating tumayo sa kabilang panig: sa gilid ng sambayanang lumalaban.

TWO.
Nasa gilid na ng telon.

Hinigpitan mo ang hawak sa kamay ng iyong mga kasama. Ramdam mo ang kaba, ang galit, ang alab ng iisang layunin. Wala nang atrasan.

Dahil ang laban na ito ay hindi nagtatapos sa pagpatay ng ilaw sa dulaan; doon pa lamang ito magsisimula sa tunay na mundo.

ONE.
The music starts.

At pumutok ang katotohanan.

Sabay-sabay ang pagbagsak ng mga paa sa sahig—isang putok ng kulog na gigising sa natutulog na konsensyang lipunan. Ang sining ay hindi na sining lamang; ito ay rebolusyon sa bawat pulso.

Tapos na ba ang laban?

Hindi kailanman.

Dahil hangga’t may naghahari sa ibabaw ng mga bituka ng mahihirap, hangga’t may sandata na nakaturo sa mga lumalaban, ang sining ay patuloy na magiging sibat.

Five,
Huminga.

Six,
Bumalik sa formation.

Seven,
Pakinggan ang tibok ng digmaan ng bayan.

Eight,
Artista ng Bayan, Lumalaban!

From the top…

Isinulat ni JANINA KAYLA PADRE/CLSU Collegian
Dibuho ni JOANA MARIE FRONDA/CLSU Collegian
Inianyo ni FRANCIS IVAN BALAE/CLSU Collegian

Address

Student Union Building State University
Muñoz
3120

Opening Hours

Monday 8am - 5pm
Tuesday 8am - 5pm
Wednesday 8am - 5pm
Thursday 8am - 5pm
Friday 8am - 5pm
Saturday 8am - 5pm
Sunday 8am - 5pm

Telephone

+63449408416

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when CLSU Collegian posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to CLSU Collegian:

Shortcuts

Share

Category