24/12/2025
𝗟𝗜𝗧𝗘𝗥𝗔𝗥𝗜 | 𝗞𝘂𝗻𝗴 𝗸𝗮𝗶𝗹𝗮𝗻 𝗹𝗮𝗺𝗮𝗻𝗴
“𝘗𝘢𝘴𝘬𝘰 𝘯𝘢 𝘯𝘢𝘮𝘢𝘯, 𝘰 𝘬𝘢𝘺 𝘵𝘶𝘭𝘪𝘯 𝘯𝘨 𝘢𝘳𝘢𝘸, 𝘗𝘢𝘴𝘬𝘰𝘯𝘨 𝘯𝘢𝘨𝘥𝘢𝘢𝘯, 𝘵𝘪𝘭𝘢 𝘣𝘢 𝘬𝘶𝘯𝘨 𝘬𝘢𝘪𝘭𝘢𝘯 𝘭𝘢𝘯𝘨” na sinabayan ng ingay ng tamborin na gawa sa tansan ng mga inumin na nakabote at tambol na garapon ng kendi sa tindahan.
Sabay sigaw ng, "𝘕𝘢𝘮𝘢𝘮𝘢𝘴𝘬𝘰 𝘱𝘰!” ang siyang gumising sa aking mahimbing na idlip sa aming kleopatra sa sala, gawa ng pagod galing sa trabaho. Kahit naalimpungatan, agad akong kumuha ng baryang halagang singkwenta at lumabas para ibigay sa mga bata.
“𝘛𝘩𝘢𝘯𝘬 𝘺𝘰𝘶, 𝘵𝘩𝘢𝘯𝘬 𝘺𝘰𝘶 𝘢𝘯𝘨 𝘣𝘢𝘣𝘢𝘪𝘵 𝘯𝘪𝘯𝘺𝘰, 𝘵𝘩𝘢𝘯𝘬 𝘺𝘰𝘶!” Sabay-sabay nilang sabi habang ang batang babae na naka p**a ay sumigaw ng “paldo!” bago lisanin ang gate ng bahay namin.
Bago muling pumasok sa loob, nagmasid ako sa labas ng bahay. Halos walang mga kapitbahay sa labas, tahimik ang paligid at tanging ingay lamang ng mga batang nangangaroling ang aking naririnig. Iilan na lamang din ang mga makukulay na palamuting nahahagip ng aking mga mata.
Sa mga puntong iyon ay agad na sumagip sa aking isipan na nalalapit na ang pasko. “𝘐𝘭𝘢𝘯𝘨 𝘢𝘳𝘢𝘸 𝘯𝘢𝘭𝘢𝘯𝘨…𝘬𝘢𝘪𝘭𝘢𝘯 𝘱𝘢 𝘬𝘢𝘺𝘢 𝘯𝘪𝘭𝘢 𝘣𝘢𝘭𝘢𝘬 𝘮𝘢𝘨-𝘥𝘦𝘤𝘰𝘳𝘢𝘵𝘦? 𝘏𝘢𝘺!” Bulong ko sa sarili at agad na pumasok sa loob ng bahay.
Dumeretso ako sa kusina dala ang aking cellphone para kumuha ng tubig. Naupo ako saglit at ibinaba ang pitsel na may malamig na tubig sa mesa sakto namang nag-notif ang facebook ko “Ting! See Memories from 10 years years ago.”
Bumungad sa akin ang mga litrato ng nagdaang pasko. Kumpleto pa kami—hindi pa OFW si Nanay at Tatay, bata pa ako at masaya sa manikang laruan, punong puno ng mga masasarap na putahe ang hapag kainan, maingay at makulay ang buong bahay dahil sa mga dekorasyong pinagtulungang isabit ni Nanay at Tatay.
“𝘏𝘢𝘺…”bulong ko sa aking sarili habang pinagmamasdan ang buong bahay. Yumakap sa akin ang katahimikan at ilang sandali lamang ay tuluyang pumatak ang mga luha mula sa aking mga mata dahilan para dumukdok ako sa mesa at tuluyang humikbi.
Nanumbalik sa akin ang pasko noong bata pa ako. Nobyembre pa lamang ay nangangaroling na kami ng aking mga kaibigan—pinipili pa namin ang may pinakamalaking bahay para unahin. Hindi ko rin pinapalampas ang TV patrol dahil sinasabayan ko ang kanilang 100 days countdown, tuwang-tuwa ako tuwing mayroon akong pamaskong bagong damit at sapatos na binili ni Nanay na naka-christmas sale sa mall.
Naalala ko rin ang mga panahong kasama ako ni Tatay bumili ng mga nakalimutan ni Nanay para sa aming pang fruit salad. At kapag gagawa na ay nasa kusina ako para simutin ang mga naiwang condensada sa lata.
Ngayon, mag-isa na lang ako. Si Nanay at Tatay, ay nasa abroad at ayoko na rin silang pauwiin pa dahil mahihirapan lamang sila sa byahe, hindi rin naman sila maaring magtagal dito sa pinas. Malungkot? Oo. Pero siguro, ganito talaga.
“Ring~ ring~ ring~” nagising ako mula sa aking pagkakadukdok. Wala na ang lamig ng tubig sa pitsel. Tumatawag pala si Nanay, agad ko naman itong sinagot.
"𝘈𝘯𝘢𝘬, 𝘬𝘶𝘮𝘶𝘴𝘵𝘢 𝘬𝘢 𝘳’𝘺𝘢𝘯? 𝘔𝘦𝘳𝘳𝘺 𝘊𝘩𝘳𝘪𝘴𝘵𝘮𝘢𝘴!”
“𝘈𝘺𝘰𝘴 𝘭𝘢𝘯𝘨 𝘱𝘰 𝘢𝘬𝘰, 𝘔𝘦𝘳𝘳𝘺 𝘊𝘩𝘳𝘪𝘴𝘵𝘮𝘢𝘴 𝘱𝘰!” Sagot ko.
“𝘈𝘯𝘢𝘬, 𝘮𝘢𝘨 𝘩𝘢𝘯𝘥𝘢 𝘬𝘢 𝘱𝘢 𝘳𝘪𝘯 𝘩𝘢. 𝘔𝘢𝘭𝘶𝘭𝘶𝘯𝘨𝘬𝘰𝘵 𝘬𝘢𝘮𝘪 𝘯𝘨 𝘵𝘢𝘵𝘢𝘺 𝘮𝘰 𝘬𝘶𝘯𝘨 𝘩𝘪𝘯𝘥𝘪 𝘬𝘢 𝘮𝘢𝘨 𝘩𝘢𝘩𝘢𝘯𝘥𝘢.”
“𝘈𝘯𝘢𝘬, 𝘮𝘢𝘨 𝘴𝘢𝘭𝘢𝘥 𝘬𝘢 𝘩𝘢.” pahabol ni Tatay.
“𝘖𝘱𝘰, 𝘏𝘶𝘸𝘢𝘨 𝘱𝘰 𝘬𝘢𝘺𝘰𝘯𝘨 𝘮𝘢𝘨-𝘢𝘭𝘢𝘭𝘢 𝘮𝘢𝘨 𝘩𝘢𝘩𝘢𝘯𝘥𝘢 𝘱𝘰 𝘢𝘬𝘰,” Tugon ko sa kanila at nag-usap kami ng ilang sandali.
Nang matapos ang aming pag-uusap muli akong nakaramdam ng lungkot. Hindi dahil magpapasko akong mag-isa kundi dahil bumalik ang mga alaalang hindi ko sukat akalaing hahanapin ko pala. Ang alaala ng paskong sabik na sabik ako noon. Akala ko kasi dati ay laging gano’n—mali pala ako.
Kung dati, mayroong Nanay na bibilhan ako ng bagong pamaskong damit at sapatos na naka-Christmas sale, ngayon ay may sarili na akong pera na makabibili ng full price o kaya naman latest brand new OOTD items sa mall.
Hindi na rin kailangang simutin ang lata ng condensada dahil kaya ko na bumili ng isang buong lata para papakin lamang. Kahit ang pakikisabay sa 100 days countdown ng TV patrol ay hindi na nakasasabik pa sa akin, dahil panigurado ay tulog agad ako gawa ng pagod sa trabaho.
Habang tumatanda ako, mas napagtatanto ko na hindi pasko ang nagbabago kundi, marahil tayo—ako. Kung tutuusin, hindi naman ang mga gawaing ito ang nag-iba, kundi ang pakiramdam na gawin muli ang lahat ng ito ngayong malaki na ako. Hindi na ito tulad ng dati—hindi na ako tulad ng dati.
Dahil ngayon, hindi na lamang manikang laruan ang bubuo sa pasko ko. Hindi na lamang mga malalaking bahay ang hinahanap ko, kundi ang diwa ng pasko tulad no’ng mga panahong kaunti pa lamang ang alam ko sa mundo.
Tama nga ang mga bata, “Pasko na naman, o kay tulin ng araw, paskong nagdaan, tila ba kung kailan lang” tunay na kay tulin ng araw.
Pasko ulit—at narito ako, iniisip kung kailan maibabalik ang diwa ng mga paskong kahapong tila ba kung kailan lamang. At sa pagsapit nito, sana ay maramdaman kong muli ang pagkasabik ng isang batang paslit—kahit pa sana sa iilang saglit.
✒️: Maundy Pader
🎨: Sarah Domingo
👩🏻🌾🧑🌾
