30/08/2026
๐ฆ๐๐-๐ง๐๐๐ | ๐ง๐ฎ๐ต๐ถ๐บ๐ถ๐ธ ๐ป๐ฎ ๐ฃ๐ฎ๐น๐ฎ๐ต๐ฎ๐
Sa likod ng isang batang tahimik, mayroong mga saloobing kinikimkim. Ngunit paano kung ang mga itoโy tuluyang kumawala at humantong sa isang mapaminsalang paraan ng pagpapahayag ng nakatagong palahaw na matagal nang hindi naririnig?
Sa lugar na dapat sana ay pagkatuto at kaligtasan ang magwari, isang malakas na putok ang gumambala sa apat na sulok ng Pamantasang Ateneo de Zamboanga. Sa isang iglap, ang mga silid na dating puno ng talakayan at tawanan ay napalitan ng pangamba at pagkatakot.
Sa likod ng isang biglaang karahasan, maaaring may mga salik na matagal nang nabubuoโmga personal na karanasan, ugnayan sa kapwa, at mga suliraning maaaring nakaapekto sa paraan ng pag-iisip at pagkilos ng isang kabataan. Sa mga paunang ulat tungkol sa insidente, kabilang sa mga sinisilip na motibo ang mga karanasan at suliraning kinakaharap ng sangkot bago ang pamamaril. Gayunpaman, hindi ito sapat upang agad na tukuyin ang isang tiyak na dahilan sa likod ng insidente, lalo na habang patuloy pa itong iniimbestigahan ng mga awtoridad.
โThere is no single behavior that can tell us that a student will become violent,โ ayon kay Ms. Odette Esteve, MA, RPsy, RPm. Dito idinidiin na hindi isang tuwid na linya ang paghubog sa isang kabataan. Sa bawat karanasan, relasyon, at kapaligirang kaniyang ginagalawan, may mga bakas na unti-unting nabubuoโminsan kapansin-pansin, minsan namaโy nakatago sa likod ng katahimikan.
Ang ugnayan sa pamilya at kaibigan, pakikitungo sa kapwa, at mga karanasang kinakaharap araw-araw ay maaaring maging bahagi ng mas malawak na larawang humuhubog sa kaniyang pag-iisip at damdamin.
โThese are not automatically signs of violence,โ ayon pa kay Esteve, kundi, ito ay maaaring senyales na ang isang kabataan ay nangangailangan ng taong handang makinig. Ang mga bakas na ito ay hindi nangangahulugang awtomatikong humahantong sa karahasan, kundi nagpapakita lamang ng pagiging masalimuot ng mga salik na maaaring makaimpluwensiya sa isang kabataan.
Sa ilang pagkakataon, ang mga karanasang ito ay maaaring maging mga bahaging hindi agad nakikita sa ibabaw. Sa pag-aaral nina Dowdell et al. (2022), napag-alamang 72 porsyento ng mga school shooter na kabilang sa kanilang pagsusuri ay may hindi bababa sa isang masalimuot na karanasan sa pagkabata (Adverse Childhood Experience o ACE), habang 60 porsyento naman ang naiulat na nakaranas ng pambu-bully, online man o harapan.
Bagaman hindi sapat ang mga datos na ito upang ipaliwanag ang isang insidente, nagsisilbi itong piraso ng isang masalimuot na larawan ng isip ng isang kabataan na hindi nakikita sa unang tinginโmga sugat, ugnayan, at pakikibakang maaaring nananatiling tahimik habang hinihubog ang pag-iisip ng isang kabataan.
Ngunit, hindi lahat ng kabataang nangangailangan ng tulong ay kusang lalapit. Sa isang sistematikong pagsusuri nina Radez et al. (2020) sa 53 pag-aaral tungkol sa mental health ng mga bata at kabataan, natukoy na kabilang sa mga hadlang sa paghingi ng tulong ng mga kabataan ang kakulangan sa kaalaman tungkol sa mental health, hiya, at kawalan ng tiwala sa mga maaaring lapitan.
Sa likod ng mga hadlang na ito, maaaring may kabataang nais magsalita ngunit hindi alam kung kanino o paano magsisimula. Ayon kay Esteve, โWe should be asking not only, โWhy didnโt the student tell anyone?โ but also, โDid the student feel safe enough and have someone they could trust to tell?โโ Sapagkat ang paghingi ng tulong ay nagsisimula sa pagkakaroon ng ligtas na espasyong maaaring paglabasan ng saloobinโisang taong handang makinig nang walang panghuhusga.
Sa ganitong pagkakataon, mahalaga ang pagkakaroon ng isang ligtas na espasyong maaaring lapitan ng kabataanโmaging ito man ay isang magulang, kaibigan, g**o, o guidance counselor. Sapagkat kung minsan, ang unang hakbang upang mapawi ang isang tahimik na palahaw ay hindi isang solusyon, kundi isang taingang handang makinig.
Sa likod ng bawat katahimikan ay maaaring may kuwentong naghihintay lamang na mapakinggan. Sa mga salitang pinipiling ikubli ng isang kabataan, maaaring naroon ang isang palahaw na matagal nang naghahanap ng makikinig. At bago pa man ito tuluyang maging daing ng isang panawagan, nawa ay may taong handang makinig at umunawa.
๐๐ถ๐ฎ ๐ ๐ฎ๐ฟ๐ ๐๐ป๐ด๐ฒ๐น๐ถ ๐ ๐ถ๐ท๐ฎ๐ฟ๐ฒ๐, ๐๐๐ป๐ถ๐ผ๐ฟ ๐ช๐ฟ๐ถ๐๐ฒ๐ฟ
๐๐ป๐ด๐ฒ๐น๐ผ ๐ฃ๐ต๐ถ๐น๐ถ๐ฝ ๐๐ฎ๐น๐ฎ๐ป๐ผ๐ป, ๐ฆ๐ฒ๐ป๐ถ๐ผ๐ฟ ๐๐น๐น๐๐๐๐ฟ๐ฎ๐๐ผ๐ฟ
