01/08/2026
[๐๐๐๐๐๐] ๐๐ข๐ฌ๐ฌ๐ข๐ง๐ ๐ข๐ง ๐๐ค-๐๐๐๐
Bawat taon, milyon-milyong Pilipino ang nakatutok sa State of the Nation Address (SONA) hindi lamang upang marinig ang mga nagawa ng pamahalaan, kundi upang malaman kung may mga kongkretong kasagutan ba sa mga problemang matagal nang nagpapabigat sa kanilang pamumuhay. Sa panahong patuloy na nararanasan ng marami ang mataas na presyo ng mga bilihin, kakulangan sa de-kalidad na trabaho, kahirapan, at mga sakunang dulot ng kalamidad, higit kailanman ay inaasahan ng publiko ang isang SONA na hindi lamang nagbibigay ng ulat, kundi naglalahad ng malinaw at nasusukat na direksiyon. Kaya naman, sa pagsusuri sa ikalimang SONA ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., mahalagang tanungin hindi lamang kung ano ang mga naipakita ng administrasyon, kundi kung sapat ba ang mga inilahad nitong solusyon upang tugunan ang pinakamahahalagang suliraning panlipunan ng bansa.
Sa ikalimang SONA ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., binigyang-diin ang kampanya laban sa korupsiyon, pagpapatibay ng pambansang seguridad, imprastraktura, at iba't ibang programang pangkabuhayan. Gayunpaman, sa kabila ng mahahalagang paksang ito, kapansin-pansing kulang ang masinsing pagtalakay sa ilang pangunahing isyung panlipunan na patuloy na direktang nakaaapekto sa buhay ng milyun-milyong Pilipino.
Una, bagama't ipinakita ang pag-unlad ng ekonomiya at pagpasok ng mga pamumuhunan, hindi nito lubusang sinagot ang mas mahalagang tanong: Paano mapapabuti ang kalidad ng trabaho? Totoong bumaba ang antas ng kawalan ng trabaho, subalit ayon sa Philippine Statistics Authority (PSA), nasa 12.2% pa rin ang antas ng kakulangan sa trabaho noong Mayo 2026. Nangangahulugan ito na mahigit isa sa bawat sampung manggagawa ang naghahanap pa rin ng dagdag na oras o mas disenteng trabaho dahil hindi sapat ang kanilang kinikita. Kung walang kongkretong hakbang upang makalikha ng mga trabahong may sapat na sahod, seguridad sa trabaho, at oportunidad para sa pag-unlad, mananatiling limitado ang pakinabang ng paglago ng ekonomiya sa karaniwang Pilipino.
Higit pa rito, hindi rin nabigyan ng sapat na pansin ang usapin ng kahirapan. Ayon sa PSA, 15.5% ng mga Pilipino ang nabubuhay pa rin sa ibaba ng pamantayan ng kahirapan, katumbas ng milyun-milyong mamamayang patuloy na nahihirapang matugunan ang kanilang pangunahing pangangailangan. Bagama't binanggit sa SONA ang iba't ibang programang panlipunang proteksiyon, hindi malinaw kung paano sistematikong mababawasan ang kahirapan sa pamamagitan ng pagpapalakas ng agrikultura, pagpapataas ng produktibidad, at paglikha ng mas maraming disenteng trabaho. Ang ayuda ay mahalaga bilang agarang tugon, ngunit hindi ito sapat upang tuluyang maiahon ang mga pamilya sa kahirapan.
Kasunod nito, nanatiling kulang ang pagtalakay sa krisis sa edukasyon. Sa resulta ng Pandaigdigang Pagtataya sa Kasanayan ng mga Mag-aaral (PISA) 2022, nananatiling kabilang ang Pilipinas sa mga bansang may pinakamababang pagganap sa pagbasa, matematika, at agham. Bagama't binanggit ang pagpapatuloy ng mga reporma sa sektor ng edukasyon, hindi naman malinaw kung paano tutugunan ang kakulangan sa mga silid-aralan, g**o, kagamitang pampagkatuto, at ang pagbaba ng antas ng pagkatuto na naranasan ng mga mag-aaral matapos ang pandemya. Kung walang tiyak na layunin at kongkretong hakbang, mananatiling mabagal ang pag-angat ng kalidad ng edukasyon sa bansa.
Samantala, naging matapang ang paninindigan ng Pangulo laban sa korupsiyon sa mga proyekto sa pagkontrol ng pagbaha. Ang utos na imbestigahan at papanagutin ang mga opisyal na sangkot sa katiwalian ay isang hakbang na nararapat lamang. Gayunpaman, ang pananagutan ay simula pa lamang ng tunay na solusyon. Hindi sapat ang pagpapakulong sa mga nagkasala kung wala ring malawakang plano para sa pag-angkop sa pagbabago ng klima, rehabilitasyon ng mga pinagkukunan ng tubig, maayos na pagpaplano ng mga lungsod, at mahigpit na pagpapatupad ng mga batas pangkalikasan. Sa harap ng lumalalang epekto ng pagbabago ng klima, ang bansa ay nangangailangan hindi lamang ng imbestigasyon kundi ng isang pangmatagalang estratehiya upang maiwasan ang paulit-ulit na pagbaha at sakuna.
Sa kabilang banda, nararapat ding kilalanin ang mga positibong bahagi ng SONA. Ang pagbibigay-diin sa laban kontra korupsiyon, seguridad ng bansa, at pagpapatuloy ng mga proyektong pang-imprastraktura ay nagpapakita ng hangarin ng administrasyon na tugunan ang ilang mahahalagang usapin. Gayunpaman, ang mabuting layunin ay hindi awtomatikong katumbas ng sapat na solusyon. Ang tunay na sukatan ng mahusay na pamamahala ay hindi ang dami ng programang inihayag, kundi ang lawak ng pagbabagong nararamdaman ng mga mamamayan sa kanilang araw-araw na pamumuhay.
Dito nagiging makabuluhan ang mensahe ng kartung editoryal. Ang plakard na may salitang "SOLUSYON" ay kumakatawan sa mga pangakong inihahayag sa entablado ng SONA, samantalang ang mga piraso ng palaisipan na nahuhulog ay sumisimbolo sa mga suliraning nananatiling hindi pa nabubuo sa isang malawakang plano. Ipinahihiwatig nito na bagama't may mga inilatag na programa at pangako, may mahahalagang bahagi ng larawan ang nananatiling kulang. Hangga't walang malinaw at magkakaugnay na tugon sa kahirapan, trabaho, edukasyon, at katatagan laban sa epekto ng pagbabago ng klima, mananatiling pira-piraso ang ipinapangakong "solusyon."
Sa huli, ang isang SONA ay hindi dapat masukat sa husay ng retorika o dami ng palakpakan. Mas mahalagang itanong kung ang mga inilahad ba ay may malinaw na layunin, tiyak na mekanismo, sapat na pondo, at nasusukat na kinalabasan. Sapagkat sa isang bansang patuloy na humaharap sa magkakaugnay na suliranin, hindi sapat ang mga pangako. Ang tunay na solusyon ay hindi nasusukat sa mga salitang binibigkas sa podyum, kundi sa mga pagbabagong nararanasan ng bawat Pilipino matapos ang talumpati.
๐ฐ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐จ๐๐๐๐ ๐บ๐๐๐๐
๐ซ๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐ฑ๐๐๐๐๐๐ ๐ฉ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐