13/10/2020
๐ง๐พ๐! ๐ง๐พ๐! ๐ง๐พ๐! ๐ก๐บ๐๐บ๐๐บ ๐๐๐๐ ๐บ๐
๐บ๐๐ ๐๐บ ๐ฝ๐๐๐บ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐ป๐บ๐๐๐ ๐๐บ ๐๐ข๐ฉ๐๐ 19 ๐ฆ ๐ท
First, linawin muna natin ang terms
๐๐ข๐ฉ๐๐-๐ญ๐ต - coronavirus disease 2019. Eto ang sakit.
๐ฆ๐๐ฅ๐ฆ-๐๐ผ๐ฉ-๐ฎ โ severe acute respiratory syndrome coronavirus 2. Ito ang virus na may gawa ng COVID-19. Ang lumang tawag dito ay ๐ฎ๐ฌ๐ญ๐ต-๐ป๐๐ข๐ฉ.
May dalawang tests na ginagamit para malaman kung may COVID-19 ang isang tao.
1. Rapid diagnostic test (๐ฅ๐๐ง)
2. ๐ฃ๐๐ฅ (polymerase chain reaction) or swab test
๐๐ก๐ข ๐๐ก๐ ๐ฅ๐๐ฃ๐๐ ๐๐๐๐๐ก๐ข๐ฆ๐ง๐๐ ๐ง๐๐ฆ๐ง?
Kapag may pumasok na foreign body o antigens sa katawan, gumagawa ang katawan ng panalaban dito na tinatawag na ๐ฎ๐ป๐๐ถ๐ฏ๐ผ๐ฑ๐ถ๐ฒ๐ or ๐ถ๐บ๐บ๐๐ป๐ผ๐ด๐น๐ผ๐ฏ๐๐น๐ถ๐ป๐ (Ig). May ibaโt ibang antibodies para sa iba-ibang antigens. Sa RAPID TEST, sinusuri ang dugo kung may antibodies nang panlaban sa SARS-CoV-2. Hindi nito direktang nakikita kung may virus.
Dalawang antibodies ang tinitingnan sa RDT, ๐๐บ๐บ๐๐ป๐ผ๐ด๐น๐ผ๐ฏ๐๐น๐ถ๐ป ๐ (๐ถ๐ด๐ ) [green line sa graph] at ๐๐บ๐บ๐๐ป๐ผ๐ด๐น๐ผ๐ฏ๐๐น๐ถ๐ป ๐ (๐๐ด๐) [red]. Ang IgM ang nauunang lumabas pero nawawala rin agad. Ang IgG naman ay huling dumating pero pangmatagalan.
Apat ang pwedeng resulta
1. IgM+ & IgG-
2. IgM- & IgG+
3. IgM+ & IgG+
4. IgM- & IgG-
๐๐ด๐ REACTIVE, ๐๐ด๐ NON-REACTIVE
Kapag reactive ka sa IgM, ibig sabihin ay ๐ถ๐ป๐ณ๐ฒ๐ฐ๐๐ฒ๐ฑ ๐ฎ๐ ๐ถ๐ป๐ณ๐ฒ๐ฐ๐๐ถ๐ผ๐๐ ka. May SARS-CoV-2 ka at pwede kang makahawa.
Ano ang dapat gawin?
1. Confirmatory test (PCR)
2. Isolate for 2 weeks
3. I-trace ang mga close contacts mo in the last 2 weeks dahil pwedeng nahawaan mo sila. Dapat ay ma-test din sila.
4. I-report sa LGU mo ang resulta ng test mo
Delikado ba ito?
Hindi naman. Konti lang sa mga nagre-reactive sa IgM ang magkaka-symptoms. Sa mga may symptoms, konti lang ang kailangang magpa-ospital. At dun naman sa mga na-ospital, karamihan ay nakaka-recover.
๐๐ด๐ REACTIVE, ๐๐ด๐ NON-REACTIVE
Kapag reactive ka sa IgG, ibig sabihin ay nagka-infection ka na, natapos na, may antibodies ka na laban sa SARS-CoV-2, at higit sa lahat, hindi ka na nakakahawa. May immunity ka na pero dahil bago pa lang sa atin ang COVID-19, hindi pa natin alam kung hanggang kelan ang itatagal ng immunity mo.
Ano ang dapat gawin?
1. Magpasalamat ka na nalampasan mo na ang infection at buhay ka.
2. No need for confirmatory test dapat kasi base sa mga pinakahuling datos ng WHO, hindi ka na makakahawa kahit may ma-detect pang konting virus. Pagaling ka na totally. Pero dito sa โPinas, kailangan pa rin.
3. I-trace ang mga close contacts in the last 3 weeks dahil pwedeng nahawaan mo sila. Dapat ay ma-test din sila.
๐๐ด๐ REACTIVE, ๐๐ด๐ REACTIVE
Eto yung may (igM) pero andyan na rin si (IgG). Pag reactive ka sa IgM at IgG, ibig sabihin ay nagsisimula ka nang gumawa ng long-term antibodies pero hindi pa tapos ang infection at nakakahawa ka pa rin. Pag ganito ang resulta mo, ang rekomendasyon ay kagaya rin ng sa IgM+/IgG- sa taas.
๐๐ด๐ NON-REACTIVE, ๐๐ด๐ NON-REACTIVE
Dalawa ang pwedeng sitwasyon pag non-reactive ka sa IgM at IgG. Una, wala kang virus. Pero hindi ibig sabihin ay hindi ka na magkakaroon. Pangalawa, meron pero napakaaga pa at wala pang nagagawng antibodies ang katawan mo na made-detect ng RDT. In both cases, pareho lang ang gagawin. Yun pa ring mga pag-iingat kagaya ng pagsusuot ng face mask, paghuhugas ng kamay, physical distancing, etc. Pwede mong ulitin ang test after 7-14 days.
๐๐ก๐ข ๐ก๐๐ ๐๐ก ๐๐ก๐ ๐ฃ๐๐ฅ?
Sa PCR, hinahanap natin ang genetic material (RNA, blue line sa graph) ng SARS-CoV-2. Kung sa RDT, antibodies lang ang hinahanap, sa PCR yung virus mismo. Ito yung swab test. Kumukuha tayo ng sample sa nasopharyngeal area (sa may lalamunan sa likod ng ilong). Positive or negative lang ang result dito.
Pag positive, same recommendation pag IgM+ except the confirmatory test.
๐๐ ๐ฃ๐ข๐ฅ๐ง๐๐ก๐ง ๐ฅ๐๐ ๐๐ก๐๐๐ฅ
Ang resulta ng test nyo ay base lang sa status nyo nung tinest kayo. Hindi ibig sabihin na negative ka sa test eh negative ka na forever. Pwede ka pa rin mahawa at mag-postive kapag hindi ka nag-ingat. Ganun din sa nag-reactive sa IgG (immune), hindi pa natin alam kung hanggang saan ang itatagal ng immunity nyo. Kailangan pa rin mag-ingat.
Sa ngayon ay hindi pa rin bumababa ang daily confirmed cases natin. Wear your mask when interacting with people or when in the same space with them, sanitize hands regularly, maintain physical distancing. Protect yourself to protect others.
As always, stay safe.
