09/05/2026
Isang Mapagpakumbabang Pagpupugay ✨🤲🏻🙏🏻
Sa mga Namumuno sa Bangsamoro na Nasa Likuran ng Kilusang Paghahain ng Petisyon sa Zamboanga (1911–1912)
بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
Sa Pangalan ni Allah, ang Pinakamaawain, ang Lubos na Mapagpala.
Matagal pa bago umusbong ang makabagong pagtalakay tungkol sa awtonomiya at karapatang magpasya ng sarili ng mga Bangsamoro, ang mga pinunong Moro sa Mindanao at Kapuluan ng Sulu ay nagpapahayag na ng kanilang pagkakakilanlang pampulitika sa pamamagitan ng diplomasya, paghahain ng mga petisyon, at mga organisadong pagpupulong noong panahon ng pananakop ng mga Amerikano.
Isa sa mga pinakamahahalagang pangyayari na madalas ay hindi nabibigyang-pansin ay ang kilusang paghahain ng petisyon ng mga pinunong Muslim sa Zamboanga, na kaugnay ng petisyong iniharap kay Major John P. Finley noong 1912.
Ayon sa mga talaan ng kasaysayan, kabilang sa mga kilalang tauhang Moro na kasama sa kilusang ito ang mga sumusunod:
• Datu DaculaHaji Abdullah Nuño (Abdulgani) mula sa Taluksangay
• Datu Mandi
• Datu Sakaluran
• Datu Gogo
• Imam Antasari
• Panglima Diki-Diki
• Datu Kalun
• Sultan Jamalul Kiram II
• Sultan Mangigin ng Maguindanao
Isang paglalarawan mula sa mga talaan ang nagsasaad ng:
“Pagpupulong ng mga Moro sa Moro Exchange sa Taluksangay noong ika-15 hanggang ika-17 ng Mayo, 1911.”
Kasama sa nagtipon doon sina Datu Sakaluran, Datu Gogo, Haji Abdullah Nuño, Imam Antasari, Datu Mandi, Gobernador Finley, at Misyoner Lund.
Isa pang talaan ang nagsasaad:
“Ang pormal na paghaharap ng petisyon mula sa mga pinunong Muslim ng Zamboanga kay Major Finley noong ika-10 ng Abril, 1912.”
Makikita sa larawan na kabilang sa mga kinatawan na naroroon sina Haji Nuño, Datu Mandi, at Panglima Diki-Diki.
Ang mga pagpupulong at petisyong ito ay nagpapakita ng mas malawak na mga alalahanin ng mga Bangsamoro tungkol sa kinatawanang pampulitika, pagkakakilanlang Islamiko, pamumuno, at kinabukasan ng mga pamayanang Moro sa ilalim ng pananakop.
Sa mga sumunod na pahayag ng mga Bangsamoro, kabilang na ang Pahayag ng Zamboanga noong 1924, ipinagpatuloy ang pagtataguyod ng pagkakakilanlan, soberanya, at karapatang magpasya ng sarili ng mga pinuno mula sa Sulu, Maguindanao, Ranaw, Basilan, at mga kalapit na teritoryo.
Binibigyang-diin din sa mga materyales pangkasaysayan na binanggit ng mananaliksik na si Amor B. Pendaliday na ang mga Sultanato at pamunuan ng mga Moro ay nagpanatili ng ugnayang kasunduan sa Espanya, Britanya, at Estados Unidos sa loob ng maraming siglo — isang puntong madalas binabanggit sa mga pagtalakay tungkol sa makasaysayang soberanya ng mga Moro.
Ang mga naibalik na lumang larawang ito ay nagsisilbing pambihirang biswal na patotoo ng pamumuno ng mga Moro sa isang mahalagang yugto ng pagbabago sa kasaysayan ng Pilipinas.
Ipinagpapaalala sa atin ng mga ito na ang pakikibaka ng mga Bangsamoro ay hindi lamang isinagawa sa pamamagitan ng armadong paglaban, kundi pati na rin sa pamamagitan ng diplomasya, pag-aaral, paghahain ng mga petisyon, at pag-oorganisang pampulitika.
Nawa’y patuloy na panatilihin ng mga larawang ito ang alaala ng mga pinunong Moro, mga Datu, mga Ulama, at mga pamayanan na nagtanggol sa pananampalataya, pagkakakilanlan, at lupang tinubuan noong panahon ng pananakop.
📌 Mga Pinagkunan ng Talaan at Pag-aaral
• “Ang ‘Pasanin ng Puti’ at Kilusang Islamiko sa Pilipinas: Ang Petisyon ng mga Pinunong Muslim ng Zamboanga sa Imperyong Otomano noong 1912” — Kawashima Midori
• Mga Dokumento ni John P. Finley — Institusyon ng Kasaysayang Militar ng Hukbong Sandatahan ng Estados Unidos
• Mga Talaan ng Imperyong Otomano (BOA İ.MBH 12/1331/C-011)
• Pagkabuo ng Bansang Moro sa Pahayag ng Zamboanga noong 1924 — Amor B. Pendaliday, Ed.D.
📌 Espesyal na Pagkilala:
Mga sanggunian pangkasaysayan at materyales mula sa mga talaan na inihanda ni:
Amor Pendaliday
📌
Ang mga naibalik na lumang larawang ito ay pinaganda lamang para sa mga layuning pangkasaysayan at pang-edukasyon. Maaaring may kaunting pagkakaiba sa ilang detalye dahil sa kalagayan at katandaan ng mga orihinal na materyales.
📌
Huwag mag-atubiling ibahagi ang koleksyong ito ng mga naibalik na larawan.
Hinihiling ang wastong pagkilala sa pinagmulan.
Huwag punglain o alisin ang nakatatak na pagkakakilanlan.❗❗❗
Pinaganda gamit ang teknolohiyang artipisyal para sa mga layuning pang-edukasyon.
