27/05/2026
𝐓𝐇𝐄 𝐒𝐓𝐀𝐓𝐄 𝐎𝐅 𝐓𝐇𝐄 𝐂𝐑𝐔𝐒𝐀𝐃𝐄 🛡️
𝗘𝗱𝗶𝘁𝗼𝗿𝘆𝗮𝗹 | 𝗧𝗼𝗯𝗼𝘀𝗼 𝟭𝟵: 𝗞𝗮𝗿𝘂𝗺𝗮𝗹-𝗱𝘂𝗺𝗮𝗹 𝗻𝗮 𝗞𝗮𝗽𝗮𝗹𝗮𝗿𝗮𝗻
Abril diesinuebe. Sa masukal na tubuhan ng Toboso, Negros Occidental—umalingawngaw ang ingay ng ulan ng mga bala sa pagitan ng Militar at diumanong mga armadong grupo ng New People's Army (NPA). Saksi ang tubuhan sa katotohanan, kung paano pinatahimik ang diesinuebeng buhay sa isang iglap. Kasunod ng ingay na naganap sa 'di pa kumpirmadong engkuwentro o masaker—gumuhit sa internet ang larawan ng kanilang mga bangkay na pinagpiyestahan sa mga walang empatiyang komento na "corned beef." Oras na para tubuan sila ng hiya, konsensiya, at empatiya.
Walang kaawa-awa. Walang kalaman-laman ang utak. Mga taong parang latang walang laman. "Researcher pero nasa bundok?", "Journalist nasa bundok?", "Mga NPA!" Ito ang komentong gumuguhit sa internet. Halos isang buwan na ang nakakalipas matapos ang insidente, ngunit parang wala pa ring nangyayari. Sadyang makupad ang hustisya, pagdating sa mga maralita, ito na ang normal na reyalidad na kayang lunikin ng mga bulag.
Ayon sa mga militar, NPA ang mga biktima—taliwas sa kompirmasyon ng NPA na sampu sa mga nasawi ay kanilang mga miyembro. Habang siyam ay sibilyan—2 estudyante mula sa University of the Philippines (UP), 2 banyagang may dugong Pinoy, 2 minor de edad, at 1 community journalist.
Totoo nga ba na sila ay inosenteng nadamay sa engkuwentro? O sadyang ito ay masaker?
Isa sa mga nasawi, ang student counselor na si Alyssa Alano, 19, ng University of the Philippines (UP), Diliman. Siya ang bunot ng mga bubulag-bulag. Bagama't patay na, imbes na magbigay respeto bilang pagiging tao ay mas lalo lang itong pinapatay sa insultong bansag na corned beef at NPA.
Pinabulaanan at dinepensahan naman ito ng Chairperson, UP Diliman Student Council na si Joaquin Buenaflor. Ayon sa kaniya, hindi miyembro ng NPA si Alano, siya ang head ng committee on Education and Research ng University Student Council (USC), na kung saan ay inaalam niya social reality ng bansa upang magkaroon ng inisyatibong aksyon ang USC para matugunan ang demand ng isang komunidad. Dagdag pa niya, ito ay masaker sa bilang na 19 na namatay sa kabila ng 'no casualties' o walang sugatan sa mga militar.
Giit pa niya, na dapat itong mabigyan ng independent investigation.
Taong 1985, nangyari ang madugong masaker sa Escalante, Negros Occidental, kung saan pinatay ang maraming bilang ng mga magsasaka at manggagawa ng Tobo, kabilang ang ilang mga sibilyan at rallyista na gusto lamang ipaglaban ang kanilang mga karapatan.
Sa labanan ng militar at rebelde, hindi na bago ang ganitong mga pangyayari. Noon at ngayon maraming mga estudyanteng mula sa UP ang nadadawit at nasasawi ang buhay sa ganitong engkuwentro, ang iba sa kanila, kompirmadong miyembro ng NPA.
Ngunit ano nga ba ugat ng rebelyon at bakit ito'y patuloy na umiiral?
Mayaman sa likas na yaman at asukal ang Negros Occidental, ngunit salat sa kalayaan at katarungan. Ang mga manggagawa at magsasaka, sa kabila ng pagbabanat ng buto, tila singkong duling lamang ang kanilang kikitain sa kabila ng dami ng kanilang aanihin. Ipinagbibili ang kanilang mga ani sa mababang halaga, habang ito'y ibinibenta sa merkado nang mas mahal. Patunay na ang mga mahihirap ay mananatiling mahirap, habang ang mga makapangyarihan ay magpapayaman. Dagdag pa riyan, sumasailalim din ang mga magsasaka sa hagupit ng pagkakamkam ng mga gobyerno.
Ang paggamit ng dahas upang ituwid ang baluktot na sistema ay hindi tama. Ngunit sa kabila ng panlulupig ito ang kanilang naging sandata.
Ang ugat ng rebelyon ay ang kawalan ng katarungan, kahirapan, at galit—upang patalsikin ang kasalukuyang pamahalaan sa pamamagitan ng gerilyang pakikidigma upang palitan ito ng isang estadong sosyalista.
Sa huli, marapat na bigyan nang maayos at makatotohanang independent investigation ang insidente ng karahasan ng Toboso 19. At habang may mga tanong na tanging ang tubuhan ng toboso lamang ang nakakaaalam ng kasagutan. Huwag tayong maging latang walang laman. Huwag puro ingay nang wala namang nalaLAMAN. Maging sensitibo, maging matalino, at makiramdam habang nangingialam nang may alam.
via and Layout by Jurist Navarro, Associate Filipino Editor