06/12/2025
Bakit Ipinapatay si Dr. José Rizal at ang Mga Aral na Kaniyang Kinuwestiyon
Ang pagpatay kay Dr. José Rizal noong Disyembre 30, 1896 ay hindi simpleng pagpapatupad ng parusa ito ay bunga ng matagal na banggaan ng isang kolonyal na pamahalaan, ang kapangyarihan ng mga prayleng Kastila, at ang paggising ng kamalayang Pilipino. Sa mata ng mga Kastila, si Rizal ay hindi lamang manunulat; siya ay banta sa sistemang kanilang itinayo sa Pilipinas sa loob ng mahigit tatlong siglo.
I. Bakit Ipinapatay si Rizal
1. Dahil sa kanyang mga aklat na nagtulak sa Pilipino na magtanong
Sa Noli Me Tangere at El Filibusterismo, inihantad ni Rizal ang pang-aabuso, katiwalian, at manipulasyon ng ilang prayleng Kastila sa simbahan at pamahalaan.
Ang mga aklat na ito ay nagpakita ng:
Pag-aabuso ng kapangyarihan ng mga prayle
Pagkakasangkot ng simbahan sa politikang kolonyal
Pagpapahirap sa mga Pilipino sa pamamagitan ng sapilitang gawa at sobrang buwis
Dahil dito, tinawag si Rizal na “erehe at filibustero,” mga salitang ginagamit noon para sa kaaway ng simbahan at ng korona.
2. Dahil itinuring siyang utak ng paghihimagsik
Bagaman hindi siya kasapi ng Katipunan, inakusahan siya ng Espanya na pinagsulong ang rebolusyon. Ang kaniyang mga sulatin ang nagbigay-liwanag sa diwa ng kalayaan, kaya ipinako sa kanya ang sisi sa pagsiklab ng Himagsikang 1896.
3. Dahil tinuligsa niya ang hindi makatarungang sistemang pinangungunahan ng mga prayle
Hindi niya tinuligsa ang pananampalatayang Katoliko mismo, kundi ang mga katiwalian at maling gawi ng ilang Orden ng Prayle na may malaking impluwensiya sa politika, ekonomiya, at hustisya.
4. Dahil sa takot ng kolonyal na pamahalaan sa impluwensiya ng kanyang mga ideya
Para sa Espanya, mas mapanganib ang isang intelektuwal na nagbubukas ng isip ng mga tao kaysa isang mandirigma. Kaya’t pinatay nila ang isip imbes na espada.
II. Mga Aral o Katuruan ng Simbahang Katoliko (noong panahon ng Espanya) na Kinuwestiyon ni Rizal
Kinontra ang pananampalataya at ang tradisyon at katuruang itinuro ng ilang prayle na, ayon kay Rizal, ay wala sa Biblia.
1. Paggamit ng relihiyon bilang sandata ng kapangyarihan
Sa kaniyang mga aklat, ipinakita niya ang maling aral ng ilang prayle na:
“masunurin sa pari nang higit kaysa sa Diyos,”
at ang pananampalatayang nakaayon sa takot, hindi sa pag-ibig.
Sa Biblia:
“Ang Diyos ay pag-ibig.” (1 Juan 4:8)
Hindi sinabi na ang tao ay dapat pasunurin sa takot upang manatiling tapat sa Diyos.
2. Ang pagamento o bayad para sa mga sakramento at seremonya
Pinuna ni Rizal ang:
sobrang singil sa binyag,
kasal,
misa,
at libing.
Sa Biblia:
“Libre ninyong tinanggap, libre ninyong ibigay.” (Mateo 10:8)
3. Ang pagsamba sa mga imahen at labis na debosyon sa mga ito
Sa panahon ni Rizal, mas malakas ang debosyon sa imahen kaysa sa pag-aaral ng Biblia.
Kinuwestiyon niya ito sa Noli sa karakter ni Pilosopo Tasyo.
Sa Biblia:
“Huwag kang gagawa ng larawang inanyuan… at huwag mo silang sasambahin.” (Exodo 20:4–5)
4. Ang pag-angkin ng kapatawaran ng kasalanan bilang kapangyarihang eksklusibo ng pari
Pinakita ng mga nobela na para sa prayle,
walang kaligtasan ang tao kung hindi dadaan sa kanila.
Sa Biblia:
“May iisang tagapamagitan sa Diyos at sa tao—ang taong si Cristo Jesus.” (1 Timoteo 2:5)
5. Ang pagsupil sa pagbabasa ng Biblia
Noong panahon ng kolonyal na Espanya, hindi pinahihintulutan ang karaniwang Pilipino na direktang magbasa ng Biblia sa sariling wika. Ito ang isa sa pinaka-pinuna ni Rizal.
Ngunit sa Biblia:
“Ang lahat ng Kasulatan ay kinasihan ng Diyos at kapaki-pakinabang sa pagtuturo.” (2 Timoteo 3:16)
6. Ang doktrinang ang simbahan ang pinakamataas na awtoridad sa lipunan
Sa kanyang mga sulatin, ipinakita niya ang maling aral ng ilang prayleng nagsasabing mas mataas sila sa batas, gobyerno, at karapatang pantao.
Sa Biblia:
“Igalang ninyo ang hari.” (1 Pedro 2:17)
Hindi sinabing mas mataas ang pari sa pamahalaan.
III. Si Rizal ang kaaway ng pang-aabuso
Kung babalikan ang kanyang mga sulatin, malinaw na ang kalaban niya ay hindi ang Diyos, kundi ang katiwaliang ginagamit ang relihiyon bilang tabing.
At dito siya naging banta sapagkat kaya niyang ipakita sa mga Pilipino na ang paniniwala sa Diyos ay hindi nangangahulugang pagtanggap sa pang-aapi.
Pangwakas
Ipinapatay si Dr. José Rizal dahil sinira niya ang katahimikang itinayo ng kolonyal na Espanya—hindi sa espada, kundi sa pagsusulat. Kinuwestiyon niya ang mga aral na hindi nakasandig sa Biblia at hindi ayon sa tunay na pananampalataya. Sa kanyang mga aklat, tinanggal niya ang takip sa mga maling gawi ng mga prayleng naghari-harian sa bayan.
At dahil dito, pinili ng kolonyal na pamahalaang Kastila na patahimikin ang kanyang tinig.
Ngunit tulad ng sinabi niya:
“Ang kamatayan ko ay hindi katapusan. Ito ang simula ng pag-asa sa aking bayan.”
