02/06/2026
KULTURA | Wala Tayong Ibang Landas na Tatahakin Kundi ang Makibaka
Sa mga nagdaang taon, nagsilbi na ring personal kong journal ang publikasyon bilang g**o-mamamahayag-aktibistang bakla tuwing sasapit ang Hunyo. Marami na rin ang naging saksi sa kung paano ako lumago, nagmahal, at nasaktan. Kaya para sa aking huling taon sa publikasyon, iisa pa rin ang panawagan natin sa pagdiriwang ng Pride: wala tayong ibang landas na tatahakin kung hindi ang patuloy na magmahal at makibaka.
Katulad ko, iba’t ibang kuwento, “trends”, at iba pang paraan ang ginagamit ng mga kasapi ng LGBTQ+ community upang umukupa sa mga plataporma hinggil sa pagpapahayag ng kanilang identidad at mga sarili.
Isa na rito ang tampok ngayon sa TikTok at iba pang social media sites ng mga larawan, video, at kuwentong may tags na (men loving men) at (women loving women). Nagiging paraan nila ito upang ipahayag ang kanilang sekswal na oryentasyon sa publiko. Kung titingnan, mukhang malayo na rin ang narating ng mga kasapi ng komunidad na ipahayag ang kanilang sexual orientation, gender identity and expression (SOGIE). Mas madali, mas may kalayaan na magpahayag.
Bagama’t mas malaya, bigo ang mga naturang tags upang mas ipaunawa sa nakararami, higit lalo sa mga platapormang mainstream kagaya ng TikTok, ang mahabang kasaysayan ng pakikibaka ng q***r community para sa kanilang kasarian, karapatan, at kalayaan.
Nagiging daluyan, sa halip, ang mga tags na ito upang i-sexualize, i-commodify o tingnan bilang isang produkto ang mga indibidwal na gumagamit nito. Bagaman nakikita ito ng iba bilang paraan ng pagpapahayag ng sarili at pagpapakita ng paghanga, pinahihintulutan lamang lalo nito sa totoong buhay na maging malabnaw ang pagtingin sa kahalagahan ng identidad ng isang tao.
Dagdag pa, bagaman paraan ito ng malayang pagpapahayag ng sarili, hindi ibig sabihing daan na rin ito upang maging daluyan ng personal na aliw at panandaliang sarap.
Dahil kung tunay na inaabot natin ang isang inklusibong lipunan, malaya rin dapat ito sa anumang porma ng diskriminasyon sa anumang kasarian. Ngunit sa reyalidad, malayo pa ang dapat nating tahakin.
Sa naging paskil ng Pamantasang Normal ng Pilipinas bilang pakikiisa sa pagdiriwang ng Pride Month, malinaw na atrasado pa rin magpahanggang ngayon ang pag-unawa ng iilan para sa tunay na inklusibo at malayang lipunan. Kung susuriin, palaging ginagamit na argumento ang relihiyon at Diyos upang tuligsain ang mga kasapi ng q***r community. Gayunpaman, malinaw na hindi na ito kakulangan ng mga bakla. Dahil kung tunay man Niya tayong nilikha at minamahal nang walang pasubali, ang mga nilalang na nagiging instrumento upang saktan, kamuhian, at lamangan ang kanyang kapwa ang siyang dapat lalo na humingi ng tawad at awa mula sa Kanya—hindi ang mga bakla.
At kung tunay na nakikiisa si Inang Pamantasan sa pagdiriwang ng Pride, matapang din dapat siyang manindigan at kumondena laban sa anumang porma ng diskriminasyon saan mang plataporma ito—higit-lalo sa mga kasong gender-based sa loob mismo ng kanyang pamantasan.
Bukod pa rito, ang paninindigan din sa Pride ay paninindigan laban sa lahat ng uri ng pananamantala, gaya ng korapsyon na patuloy na nagpapahirap sa maraming Pilipino. Ngunit kung katambal man nito ang pagdiriwang din sa mga entidad na sangkot sa pagpapahirap sa mga Pilipino, hungkag ang isang institusyon sa pagmamalaki bilang inklusibo na naghuhubog sa mga susunod na g**o ng bayan.
Hindi hiwalay ang laban sa Pride sa mas marami pang laban na kinakaharap ng mas malawak na hanay ng lipunan.
Ang patuloy na pananamantala ng mga iilang makapangyarihan sa sambayanang Pilipino ay siya ring hayagang pagkontra sa tunay na mapagpalayang lipunan. Halimbawa, nagiging dahilan ito ng pagkaantala sa pagpapatupad ng mga batas, gaya ng SOGIE Bill na dalawang dekada nang nakabinbin sa Kongreso. Layon sana nitong mas protektahan ang lahat ng kasarian sa laban sa diskriminasyon, at tiyakin ang benepisyo at proteksyon sa trabaho, kalusugan, at iba pang batayang karapatan.
Sa gitna naman ng paniniktik ng estado sa mga ordinaryong mamamayan, anuman ang kasarian, at gyerang agresyon sa iba pang mga bayan, kahingian lalo ngayon ang ating paninindigan upang singilin ang lahat ng nananamantala at nagnanakaw ng ating kinabukasan.
Labas sa mga tag na at , higit pa rito ang ating identidad para sa patuloy na pakikibaka para sa tunay na inklusibong lipunan.
Sa gitna ng lahat ng ito, ang laban ng pride ay para sa mas marami pang bukas na ang bawat isa ay mas malayang makakapagmahal nang walang takot, pangamba, at malaya mula sa pananamantala: mga batang hindi na lamang limitado sa blue at pink o Barbie at kotse; mga magkasintahan, anuman ang kasarian, na nakakapaghawak-kamay malaya sa mapanghusgang mga mata, at malayang pagpapahayag ng pagkakakilanlan kahit hindi na nakatago sa anumang “hashtags.”
Nagsilbi bilang aking personal na journal ang publikasyon lalo na tuwing sasapit ang Hunyo. Ngunit sa mga nagdaang taon, kasama ko kayo bilang saksi sa kung paano hindi pa rin natutugunan ang deka-dekada ng panawagan para sa ganap na malaya at mapagpalayang lipunan. Ang kwento ko, namin ni Mark, at ng iba pang mga nagmamahal sa isang lipunang mailap ang pagtanggap ay hindi natatapos sa kilig at lungkot lamang. Ang mga kwentong ito ay patunay sa mahabang kasaysayan na hangga’t hindi napapalaya ang uri, hindi rin mapapalaya ang ating ari. Ika nga, walang pride para sa iilan kung walang ganap na kalayaan para sa sambayanan.
Kaya naman para kay Mark at sa iba pang mga katulad kong nagmamahal, tunay na hindi basta-basta hinuhulog lang ng langit ang ating laya at karapatan. Kaya, sa gitna man ng ligaya at lumbay, sa ilalim ng anumang kulay, kakabit na sa ating pagmamahal ang pakikibaka para sa ganap na tagumpay.