18/12/2025
๐ง๐ฟ๐ฎ๐ฑ๐ถ๐๐๐๐ป๐ฎ๐น ๐ป๐ฎ ๐๐ฎ๐ฟ๐ผ ๐ฎ๐ ๐๐ผ๐บ๐ฒ๐ฑ๐๐ฎ ๐๐ฏ๐ถ๐ป๐ฎ๐ต๐ฎ๐ด๐ถ ๐ป๐ด ๐๐ป๐ฑ๐ถ๐ด๐ฒ๐ป๐ผ๐๐ ๐ฃ๐ฒ๐ผ๐ฝ๐น๐ฒ๐
Nagtipon-tipon ang ibaโt ibang pangkat ng Katutubong Pamayanan (Indigenous Peoples) mula sa ibaโt ibang bayan ng lalawigan ng Antique upang ipagdiwang ang Indigenous Peoples Day, Disyembre 18, 2025, sa pamamagitan ng โPaindis-indis ka Duna nga Pahampang,โ isang makulay na pagtatanghal ng mga tradisyunal na laro na nagbibigay-pugay sa kultura, pagkakakilanlan, at pagkakaisa ng mga katutubo.
Tahanan ang Antique ng tatlong pangkat ng Katutubong Pamayananโang Ati, Cuyun-on, at Iraynun Bukidnonโna buong pagmamalaking itinampok ang kanilang mayamang pamana sa nasabing pagdiriwang.
Bago pormal na nagsimula ang mga laro, isinagawa ng Iraynun Bukidnon ang ritwal na Pangagda Ke Dalagangan, na naglatag ng isang makabuluhan at banal na himig para sa buong okasyon.
Kabilang sa mga itinampok na tradisyunal na laro ang: turtle racing, trumpo nga wala lansang, bag-id, kadang sa kawayan, pukol, ukbo, turnilyo kag piol, mat weaving, lisik-lisik, kadang sa paya, at bayo-bayoโmga larong sumasalamin sa likhaing talino at kolektibong diwa ng mga pamayanang katutubo.
Kasabay nito, tampok din sa Pasundayag ang mga exhibitor mula sa mga bayan ng Sibalom, Bugasong, at Pandan, na nagpakita ng mga live na demonstrasyon ng paggawa ng palayok, tradisyunal na paghahabi, at paggawa ng mga bag. Gamit ang lokal na materyales at mga pamamaraang minana pa sa mga ninuno, nasaksihan ng mga manonood kung paano nagiging mga kagamitang pang-araw-araw at sining ang simpleng luwad at hibla.
Pagsapit ng alas-5 ng hapon, nagsimula naman ang pagtatanghal ng Komedya na pinamagatang โAng mga Luha ni Dolorosa.โ Lumahok dito ang mga katutubong tagapagtanghal mula sa Tigunhaw, Laua-an, sa pangunguna ni Punong Barangay Lord Blas, kasama rin ang mga performer mula sa Barbaza at Sta. Justa National High School โ Tibiao.
Ibinahagi ng direktor na si Mc Laurence Saligumba, isa sa mga kinikilalang pinakabatang direktor, tagapagsanay, at moderator ng komedya sa lalawigan, ang mga hamon sa muling pagbuhay ng sining na ito.
โDatiโy mahirap itanghal ang komedya dahil sa kakulangan ng suporta at manonood, ngunit sa kabila nito, nananatili ang kasiyahan at dedikasyon ng mga performer,โ ani Saligumba.
Ayon pa sa direktor, ang tradisyunal na komedya na karaniwang tumatagal ng tatlong oras hanggang tatlong araw ay kinailangang paikliin upang maipakita ang buong kuwento mula simula hanggang wakas. Bagamaโt may halong biro ang mensahe ng dula, binigyang-diin nito ang tunay na aralโang katapatan sa kapareha.
Naging emosyonal din ang direktor sa pag-aalay ng dula sa kanyang ama, na na-diagnose noon ng kanser sa vocal cords. Ang komedya ay isinulat noong 2012 ng kanyang ama, ina, at ng direktor mismo, sa panahong dumaraan sila sa mabigat na pagsubok. Makalipas ang labindalawang taon, itinuturing niya itong simbolo ng pag-asa, pananampalataya, at pasasalamat sa Diyos.
Bagamaโt kakaunti lamang ang nanonood sa simula ng pagtatanghal, unti-unti ring dumami ang mga dumaloโisang bagay na ikinatuwa ng mga performer. Ginampanan ni Edcel Sangeles Manaog ang pangunahing papel bilang hari sa nasabing dula.
Ang pagtatanghal ng โAng mga Luha ni Dolorosaโ ay naisakatuparan sa pamamagitan ng inisyatiba ni Senador Loren B. Legarda, sa tulong ni Congressman Antonio B. Legarda Jr., ng Philippine Sports Commission, Sta. Justa National High School โ Tibiao, Brgy. Tigunhaw, Laua-an, at ng Pamahalaang Panlalawigan ng Antique.
Ang Komedya, isang tradisyunal at estilong dula na nag-ugat pa noong panahon ng kolonyalismong Espanyol, ay patuloy na nagsisilbing buhay na patunay ng malikhaing kasaysayan ng mga pamayanang Pilipino. Sa pamamagitan ng ganitong mga pagtatanghal, muling binibigyang-buhay ang sining na minsang nanganganib na makalimutan, at ipinapasa ito sa susunod na henerasyon bilang mahalagang bahagi ng ating pambansang pamana.
๐ท: Sto. Tomas, Carl
