01/06/2026
๐๐๐๐๐๐๐ | ๐๐ฎ๐ธ๐น๐ฎ ๐๐ธ๐ผ, ๐๐ถ๐ป๐ฑ๐ถ ๐๐ฒ๐ฝ๐ฒ๐ธ๐๐ถ๐ฏ๐ผ
Matingkad ang mga ilaw sa kahabaan ng kalsada ngayong araw. Ramdam ang pintig ng musika, ang hiyawan ng mga tao, at ang makukulay na bandilang bahaghari na iwinawagayway sa hangin. Hunyo na namanโPride Month. Panahon ng martsa, ng pagsasayaw, at ng pagbawi sa mga espasyong madalas ipagkait sa atin.
Habang nakatayo ako sa gitna ng dagsa ng mga tao, hawak ang isang karatula, napatingin ako sa screen ng aking cellphone. Lumitaw kasi sa feed ko ang isang lumang post na ilang buwan nang pinagdedebatehan sa internet, ngunit hanggang ngayon ay nag-iiwan pa rin ng mapait na lasa, dahil sa bigat ng mensahe nito. Isang sikat na internet personality ang nag-post ng larawan kasama ang bago niyang karelasyon, may kapsiyon ito na: โNa-factory reset ako nung nakilala kita.โ Libo-libong โheartโ at nakakakilig na comments ang nag-umapaw sa nasabing post. Para sa marami, simpleng hugot lang ito, isang romantikong biro, isang pampakilig. Pero para sa akin, ang salitang โfactory resetโ ay hindi nakakakiligโkundi isang sampal.
Kapag sinabi mong โfactory reset,โ ang direktang kahulugan niyan sa teknolohiya ay pagbura sa lahat ng data, pagkakamali, at naipong file para bumalik ang isang device sa orihinal, malinis, at โtamangโ estado nito. Dito pumapasok ang kakaibang kirot sa aking lalamunan. Bakla ako, ano naman? Hindi ko kailangan ng kahit anong factory reset sapagkat hindi ako depektibo. Ang paggamit sa terminong ito sa konteksto ng oryentasyon ay tila nagsasabing ang pagiging bakla, bi, o q***r ay isang factory defectโisang maling setting sa utak o puso namin na kailangang i-reformat kapag dumating ang "tamang tao." Pinapakain nito ang lumang naratibo na ang pagiging straight ang nag-iisang default at malinis na estado ng tao, at ang pagiging q***r ay isang virus na naghihintay lang ng antivirus na magpapagaling sa kaniya. Hindi isang virus ang pagmamahal namin para kailanganin ng antivirus.
May mga taong nagtatanggol sa konseptong ito, gamit ang mga katagang: โBakit ba kayo nagagalit, eh 'di ba may tinatawag namang gender fluidity at spectrum?โ Totoo naman na ang pag-unawa sa sarili ay hindi tuwid na linya. Maaari itong magbago, lumawak, at mag-evolve habang tumatanda ang isang tao. May mga nag-aakalang bakla sila, na kalaunan ay napagtatanto na bisexual pala sila, o pansexual, at valid 'yon. Ngunit may malaking pader na naghihiwalay sa โself-discoveryโ at sa ideyang โbinago ako ng pag-ibig.โ Ang paglago at pagkilala sa sarili ay hindi nangangahulugang may nakasira sa nakaraan mo. Ang kasalukuyang label mo ngayon ay hindi nagpapawalang-bisa sa kung sino ka kahapon. Kung nagbago ang atraksyon mo, bahagi 'yan ng iyong pag-unlad bilang tao, hindi ebidensya na may isang taong dumating para โi-straight/i-resetโ at iligtas ka mula sa pagiging q***r.
Para sa akin, ang ganitong uri ng biro o hugot sa TikTok at Facebook ay hindi simpleng internet trend lang. Bagkus ay may totoong pinsala ito sa totoong buhay. Ikinakahon nito ang mga kabataang q***r sa ideya na pansamantala lang ang nararamdaman nila. Na kapag dinala sila sa simbahan, o kapag nakatagpo ng โtamang lalakiโ o โtamang babae,โ ay kusa silang โgagaling.โ Ito ang dahilan kung bakit marami pa ring pamilya ang hindi sineseryoso ang โpag-outโ ng kanilang mga anak. โLilipas din 'yan,โ o โWala lang 'yan, hindi mo pa kasi nakikilala ang taong para sa 'yo.โ Ang hugot na โfactory resetโ ang nagiging bala ng mga taong โhomophobicโ para sabihing pwedeng baguhin ang isang bakla kung pipilitin o kung makakatagpo ng tamang kapareha. Ginagawa nitong pansamantalang โphaseโ lang ang buhay ng mga kabataang q***r na hanggang ngayon ay naghahanap pa rin ng lakas ng loob para mag-out.
Ang Pride Month ay hindi nagsimula sa makukulay na post sa TikTok o Facebook. Nagsimula ito sa isang rebelyon laban sa karahasan ng pulisya sa Stonewall noong 1969, at sa mga kilos-protesta sa Maynila noong dekada '90. Laban ito para sa karapatan, hindi para sa asimilasyon. Hindi namin gustong magkasya sa mga kahon na binuo ng lipunan para lang tanggapin nila kami. Kaya't sa mundong pilit kaming itinutuwid at binabago, ang paninindigan sa sariling pagkakakilanlan ay isang radikal na pagkilos. Walang oryentasyon ang mas buo o mas tama kumpara sa iba. Sa susunod na makakita ka ng post tungkol sa "factory reset," mag-isip ka muna. Words matter. Critical thinking matters.
Kaya sana ngayong Pride Month ay maalala natin: ang taong may malalim na pagkilala sa sarili ay hindi kailanman mangangailangan ng reboot. Nabubuhay kami nang buo, bitbit ang lahat ng bersyon ng aming sariliโnakaraan, kasalukuyan, at hinaharapโat walang kahit anong bahagi ng aming pagkatao ang itinuturing naming depektibo, sira, o kailangang ayusin.
Sa panulat ni: Roxanne Haboc, Staff Writer
Sa paglalapat ni: Richard Eugerio, Layout Artist