29/05/2026
Limang mahistrado, limang salungat na opinyon.
Iisang mensahe: ang konstitusyon ay nalalapat sa lahat.
Nang bumoto ang Korte Suprema ng 9-5 para itanggi ang TRO ni Senador Ronald "Bato" Dela Rosa laban sa warrant ng ICC, limang mahistrado ang tumangging manahimik, at ang kanilang mga dissenting opinion ay nararapat basahin.
Narito ang tunay na sinabi nila.
Diretsahang sinabi ni Justice Hernando: Walang umiiral na lokal na proseso ng batas na nagpapahintulot sa pag-aresto at pagsuko kay Senador Dela Rosa sa ICC. Sero. Ang warrant ng ICC lamang ay hindi maaaring mag-alis ng kalayaan sa isang mamamayang Pilipino. At kapag nasa eroplano na siya patungong The Hague? Wala nang desisyon mula sa alinmang korte sa Pilipinas ang makakapagpabalik sa kanya. Permanente ang pinsala.
Mas lumalim pa si Justice Lazaro-Javier at binuweltahan ang ilan sa kanyang mga kasamahan sa mayorya. Sinabi niyang ginagawa ng Korte na isang moral na hatol ang isang legal na usapin. Ang karakter ni Senador Dela Rosa, ang kanyang rekord sa giyera kontra droga, ang mga biktima—totoo ang mga iyan, ngunit hindi iyan ang usaping nasa harap ng Korte. Ang tanong ay: maaari bang arestuhin at isuko ng Ehekutibo ang isang Pilipino nang walang pahintulot mula sa korte ng Pilipinas? Ang sagot ni Justice Lazaro-Javier: hinding-hindi. Ang pagtanggi sa TRO, isinulat niya, “ay hindi judicial restraint (pagtitimpi ng hukuman). Ito ay judicial surrender (pagsuko ng hukuman).”
Simple at direkta naman ang naging punto ni Justice Inting. Ang Status Quo Ante Order (SQAO) ay hindi nangangailangan ng parehong legal na pamantayan gaya ng isang TRO. Maaari itong iisyu ng Korte para lamang panatilihing buhay ang kaso. Kung maipatapon si Senador Dela Rosa sa The Hague bago pa magdesisyon ang Korte Suprema, mawawalan na ng saysay ang buong petisyon. Hindi ito sinagot ng mayorya.
Inisa-isa ni Justice Rosario ang mga punto. Kumalas na ang Pilipinas sa Rome Statute. Ayon mismo sa mga tuntunin ng ICC, maaari lamang silang makialam kapag bigo ang lokal na sistema ng hustisya, at ang sa atin ay hindi naman bigo. Walang "self-executing" o awtomatikong ipinapatupad na ICC warrant sa bansang ito. Sinasabi mismo sa mga alituntunin ng DOJ na dapat itanggi ang kooperasyon kung maaapektuhan nito ang soberanya. Anim na batayan. Anim na kabiguan sa legal na awtoridad.
Si Justice Kho ang nagbitiw ng pinakamatinding banat. Nakita niyang ang probisyon sa "pagsuko" sa ilalim ng RA 9851—ang batas na pinagbabatayan ng gobyerno sa lahat ng ito—ay walang mga panuntunan sa pagpapatupad (implementing rules), walang mga pamantayan, at walang pangangasiwa ng hukuman. Binigyan ang Pangulo ng ganap na kapangyarihan na isuko ang isang Pilipino sa isang dayuhang tribunal nang walang anumang harang o proteksyon. Iyan, aniya, ay walang bisa sa ilalim ng Konstitusyon. At ang leksyon sa naging paglipat ni dating Pangulong Duterte sa The Hague? Ang leksyong iyon ang nagsisilbing babala.
Limang magkakaibang mahistrado. Limang magkakaibang anggulo. Isang karaniwang konklusyon:
Pinayagan ang Ehekutibo na isakatuparan sa pamamagitan ng mabilisang pagkilos ang isang bagay na kailanman ay hindi malinaw na ipinahintulot ng proseso ng batas.
Mahalagang itala na sumasang-ayon ako sa posisyon na ang mayoryang sumasang-ayong opinyon (majority concurring opinion) ang siyang may awtoridad. Ito ang batas ng kaso. Ang siyam na mahistradong bumoto na itanggi ang TRO ang nagsasalita nang may awtoridad ng Korte Suprema, at ang desisyong iyon ang nananaig. Hindi ito binabago ng post na ito, at hindi ito ang layunin nito.
Ngunit ang isang dissent o salungat na opinyon ay hindi lamang basta natalong boto. Ito ay isang sinumpaang pahayag ng isang mahistrado na nagkamali ang mayorya—isinulat para sa rekord, para sa publiko, at kung minsan ay para balikan ng Korte sa hinaharap. Ang limang dissent na ito ay nagbabangon ng mga tanong na nararapat maging bahagi ng pampublikong talakayan, hindi ibinaon lang sa isang PDF file.
Hindi mo kailangang maging pro-Duterte o pro-Dela Rosa para makita ang problema. Kailangan mo lang maniwala na ang Konstitusyon ay nalalapat sa lahat—sikat man o hindi, may sala o walang sala—hanggang sa magpasya ang isang korte ng batas.
Ang paggawad ng katarungan ay hindi dapat mas mabilis kaysa sa proseso ng batas. Iyan mismo ang dahilan kung bakit umiiral ang Bill of Rights (Katipunan ng mga Karapatan).
