26/10/2025
Norzagaray, BULACANโNoong pinalikas na ng mga sundalo ang mga Dumagat sa mga apektadong sityo matapos ang putukan noong Oktubre 17, marami ang nanatili sa kabundukan.
Hindi dahil sa pagwawalang-bahala, kundi dahil sa kabuhayang hindi maiwan-iwananโmga palay na kailangang anihin, mga hayop na kailangang pakainin, at lupang pinagkukunan ng pagkain.
โHindi din naman tiyak sng pagkain sa baba, mahirap iwanan yung mga tanim ko,โ sabi ni Kuya Sonny*, isang magsasaka. โKung bumaba kami noon, baka pagbalik namin, wala na lahat.โ
Habang ang ilan ay bumaba sa Ipo Elementary School, marami ang nagtangka pang magpatuloy sa araw-araw na gawain. Ngunit mas marami ang hindi na maaani dahil nasa mas malayong kabundukan ang uma.
๐ฃ๐ฎ๐ด๐ฏ๐ฎ๐ฏ๐ฎ ๐ป๐ฎ ๐ต๐๐น๐ถ ๐๐ฎ ๐น๐ถ๐๐๐ฎ๐ต๐ฎ๐ป
Kahapon, October 25, marami sa mga hindi nagbakwit ang bumaba na rin nang marinig na may tulong na darating mula sa mga kausap ng barangay at ng MWSS para sana humabol sa tulong.
Nagkataong sa pagbisita ng humanitarian team ng Karapatan Central Luzon na pinangunahan ng kinatawan ng Kabataan Partylist, Congreswoman Renee Co, at ng grupong PATRIA kasama ang mga volunteers ng Salinlahi, Katribu, at Tanggol Magsasaka ay may kasabay at hiwalay na pamimigay din ng ayuda ng lokal na pamahalaan at iba pang mga organisasyong sibiko.
Pero pagdating ng mga Dumagat, marami sa kanila ang wala sa listahan.
Sa bahagi ng humanitarian team, sinikap ng grupo na maabot at matulungan hindi lang ang mga nasa opisyal na listahan, kundi pati ang mga naiwan at hindi naisamaโupang walang mapag-iwanan sa tulong at malasakit.
โAng sabi, para lang daw sa mga nagpunta sa evacuation center,โ kwento ni Ate Leslie. โKaya mula man noong nagputukan, walang umakyat sa amin na tulong pero hindi ba apektado din kami?", himutok pa niya.
๐ฃ๐ฎ๐ฟ๐ฒ๐ต๐ผ๐ป๐ด ๐๐๐ด๐ฎ๐, ๐บ๐ฎ๐ด๐ธ๐ฎ๐ถ๐ฏ๐ฎ๐ป๐ด ๐๐๐ฟ๐ถ๐ป๐ด
Ang mga bumaba ay umaasa sa limitadong tulong at rasyon habang ang mga nanatili naman sa sityo ay patuloy na nabubuhay sa ilalim ng pagdududa. Tinatanong sila bakit hindi lumikas, pinaghinalaan silang may kaugnayan sa mga rebelde.
โLahat kami natatakot,โ sabi ng ni Kuya Sonny*. โPero kami na nga ang nagtiis, kami pa โyung parang may kasalanan.โ
Ang ilan sa mga bumaba ay nakatanggap ng tulong mula sa lokal na pamahalaan at mga katuwang nitong organisasyon, ngunit ayon sa mga nagbakwit, hindi pa rin ito sapat.
Mas ligtas nga sa baba, pero gutom din daw at nagpahina sa kalusugan ang di-maayos na tulugan. Mas gusto nilang makabalik na sa kanilang kabuhayan sa bundok, na kahit mahirap, alam nila saan kukuha ng kakainin.
Samantala, ang mga hindi bumaba ay patuloy na binabantayan at pinagdududahan. Takot na takot nilang binahagi na silaโy tinitiktikan at pinaghihinalaang nagkanlong ng sugatan matapos ang engkwentro.
Para sa kanila, ang pagpapatuloy ng kabuhayan ay hindi kasalanan.
โTakot din kami,โ inaalala ni Kuya Ranny* ang karanasan. โPero kung aalis kami, paano ang tanim namin? Paano ang mga alaga?โ
Sa magkaibang karanasan ng nagbakwit at di nagbakwit, iisang kalagayan ang umiiral: gutom, takot, at kawalang-katiyakan.
Ang pinagkaiba lang, ang isaโy nakapila sa ayuda, at ang isaโy nakapila sa pagdududa.
๐ง๐๐น๐ผ๐ป๐ด ๐ป๐ฎ ๐บ๐ฎ๐ ๐ฑ๐ถ๐ด๐ป๐ถ๐ฑ๐ฎ๐ฑ
Sa gitna ng sabayang pamimigay ng relief, may mga pangalan pa ring hindi nababanggit, mga pamilya pa ring hindi nasasama sa tala.
Sa mga bundok ng Norzagaray, tila nakadepende sa listahan kung sino ang gutom at kung sino ang may karapatan.
Ngunit sa mata ng mga magsasaka at Dumagat, pareho ang sugat ng mga bumaba man o nanatili. Parehong nilisan ng katahimikan, parehong hinahanap ang hustisya sa pagitan ng tulong at takot.
Kaya hiling ng mga magsasaka at Dumagat, ang tunay na makataong pagtugon ay ang may pagkilala sa konkretong kalagayan ng mamamayan, walang kondisyon, at lumalampas sa listahan, umaabot hanggang bundok, at kumikilala sa kabuhayan bilang karapatan, hindi kasalanan. #
_____
๐ฃ๐ฎ๐ฟ๐ ๐ฎ ng serye sa kalagayan ng mga komunidad ng mga magsasaka at Dumagat sa gitna ng militarisasyon sa Norzagaray, Bulacan. ๐๐ฏ๐จ ๐ฎ๐จ๐ข ๐ฑ๐ข๐ฏ๐จ๐ข๐ญ๐ข๐ฏ ๐ฏ๐จ ๐ฎ๐จ๐ข ๐ฏ๐ข๐ฌ๐ข๐ฑ๐ข๐ฏ๐ข๐บ๐ข๐ฎ ๐ข๐บ ๐ด๐ข๐ฅ๐บ๐ข๐ฏ๐จ ๐ฉ๐ช๐ฏ๐ฅ๐ช ๐ช๐ด๐ช๐ฏ๐ข๐ด๐ข๐ฑ๐ถ๐ฃ๐ญ๐ช๐ฌ๐ฐ ๐ถ๐ฑ๐ข๐ฏ๐จ ๐ฎ๐ข๐ฑ๐ข๐ฏ๐จ๐ข๐ญ๐ข๐จ๐ข๐ข๐ฏ ๐ข๐ฏ๐จ ๐ฌ๐ข๐ฏ๐ช๐ญ๐ข๐ฏ๐จ ๐ฌ๐ข๐ญ๐ช๐จ๐ต๐ข๐ด๐ข๐ฏ.
๐ฃ๐ฎ๐ฟ๐ ๐ญ https://www.facebook.com/share/1AHX8ecc3B/
