https://www.facebook.com/104967784464568/

Silent Baloch writes, Larkana (2026)

18/01/2026

میں باجھ بھراواں ماریا,خالی ہوگئی کنڈ
سروں منڈاسا ڈھہ گیا,ننگی ہوگئی جنڈ
مرزا صاحباں 👥
مرزا ۽ صاحبا هڪ ٻئي سان سچي محبت
ڪندا هئا پر قبيلائي دشمني سندن وچ ۾ آئي. صاحبا کي زبردستي ٻي هنڌ شادي ڪرائي پئي وئي. صاحبا جي نياپي تي مرزا کيس وٺڻ آيو. مرزا طاقتور ۽ تير جي نشاني جو ماھر مغل سلطنت جي باني اڪبر بادشاهه جو جنگ جو سپاهي ھيو. جڏهن ڀڄي صاحبہ سان ان وڻ وٽ پڳا ته رات ٿي ھئي مرزاڻ وڻ ھيٺيان آرام ڪيو. ننڊ پيل مرزا جي ڊنل محبوبه جنهن کي اندازو ھيو ته ان جا ڀائر پويان ايندا ھوندا ۽ رت وهائڻ کان خوفزده صاحبا مرزا جا تير ٽوڙي ڇڏيا. جڏهن صاحبا جا ڀائر حملي آور ٿيا ته مرزا بي هٿيار هو مرزا کي مارڻ بعد صاحبا جي ڀائرن سندن ڀيڻ کي به گھٽو ڏئي ماري ھليا ويا. آخرڪار ٻئي عاشق شهيد ٿي ويا ۽ سندن محبت هميشه لاءِ امر بڻجي وئي۔ 💔

04/01/2026

My written article published in Daily Sobh Akhbar Karachi 🩷

موٽر وي پوليس نوجوانن جو جدوجهد ڀريو سفر ۽ امتحان

نديم احمد مغيري

پاڪستان جي سماج ۾ عام طبقو هميشه خاموش جدوجهد قرباني ۽ صبر جي علامت رهيو آهي. هي اهو طبقو آهي جنهن وٽ نه وڏيون سفارشون هونديون آهن نه مالي مدد ۽ نه ئي طاقتور ماڻهن جي آشيرواد. پر هن طبقي جا نوجوان خواب ضرور ڏسندا آهن انهن خوابن کي ساڀيان بڻائڻ لاءِ کين ٻين جي ڀيٽ ۾ گهڻي وڌيڪ محنت وڌيڪ انتظار ۽ وڌيڪ آزمائشون برداش ڪرڻيون پونديون آهن. جڏهن اهڙي پسمنظر مان نڪرندڙ ڪو نوجوان قومي اداري ۾ شامل ٿئي ٿو ته اها ڪاميابي صرف ذاتي نه رهندي آهي پر اها سماج جي هزارين مايوس نوجوانن لاءِ اميد جو پيغام بڻجي ويندي آهي.
موٽر وي پوليس پاڪستان جو اهو منفرد ۽ باوقار ادارو آهي جيڪو نظم و ضبط ايمانداري شفافيت ۽ پيشاورانه مهارت سبب عوام جي دلين ۾ عزت ماڻيندي رهي آهي. هي ادارو صرف ٽريفڪ سنڀالڻ جو نالو ناهي پر انساني جانن جي تحفظ مسافرن جي مدد قانون جي بالادستي ۽ قومي ذميواري جو علامتي چهرو آهي. اهڙي اداري ۾ جونيئر پيٽرول آفيسر طور شامل ٿيڻ منهنجي زندگي جو سڀ کان سٺو موڙ آھي.
موٽر وي پوليس ۾ شموليت کان اڳ جو سفر آسان نه هو. سنڌ ۾ ٿيندڙ مختلف جسماني لکت ۽ ذهني امتحانن انٽرويوز ۽ شارٽ لسٽنگ جا مرحلا سڀ صبر ۽ همت جا امتحان هئا. ڪيترائي ڀيرا اهڙو محسوس ٿيو ته شايد قابليت ڪافي ناهي ڇو ته اسان جي سماج ۾ اڄ به سفارش پيسو ۽ بيماني وارا اهميت رکن ٿا. ڪيترائي قابل نوجوان رڳو ان ڪري پوئتي رهجي وڃن ٿا جو انهن وٽ سفارش ناهي. اها حقيقت نه رڳو نوجوانن کي مايوس ڪري ٿي پر سماج جي مستقبل تي به وڏو سوال اٿاري ٿي.
مان به هڪ عام طبقي سان تعلق رکندڙ نوجوان آهيان. نه ڪو وڏو نالو نه سياسي اثر نه ئي ڪا طاقتور سفارش. صرف محنت اميد ۽ الله تي ڀروسو. جڏهن ميرٽ لسٽ جو خط هٿ ۾ آيو ته اهو صرف نوڪري جو ڪاغذ نه هو پر سالن جي جدوجهد والدين جي دعائن ۽ پنهنجي پاڻ سان ڪيل وعدن جي تصديق هئي.
شموليت کان پوءِ ٽن مهينن تائين فيلڊ ڊيوٽي جو مرحلو آيو. هي مرحلو ڪتابي علم کان هٽي عملي زندگي سان روبرو ٿيڻ جو هو. روڊن تي بيهي عوام سان واسطو پيو مختلف روين کي سمجهيو قانون لاڳو ڪرڻ سان گڏ انسانيت اخلاق ۽ صبر جو سبق سکيو. هتي مون محسوس ڪيو ته موٽر وي پوليس جو آفيسر رڳو قانون لاڳو ڪندڙ نه پر عوام لاءِ مددگار رهنماءُ ۽ محافظ پڻ هوندو آهي.
فيلڊ ڊيوٽي کان پوءِ اسان کي موٽري پوليس ٽريننگ ڪاليج شيخوپورا موڪليو ويو. هتي اصل معنيٰ ۾ آفيسر ٺاهڻ جو عمل شروع ٿيو. صبح سوير جاڳڻ وقت جي پابندي يونيفارم جي سڌائي حڪمن جي تعميل ڊگهي ڊوڙ فرنٽ رول ڊرل ۽ پريڊ آهي سڀ شيون روزاني معمول جو حصو هيون. فرنٽ رول کي رڳو ورزش نه پر ڪڏهن ڪڏهن نظام جي ڀڃڪڙي تي سزا جي صورت به اختيار ڪندا هئا. اهي سختيون آفيسر کي شڪايت ڪرڻ بدران برداشت ڪرڻ سيکارينديون هيون.
ٽريننگ دوران جسماني طاقت سان گڏ ذهني ۽ اخلاقي تربيت تي به زور ڏنو ويندو آھي. اسان کي سيکاريو ويو ته هٿيار طاقت جي نمائش لاءِ نه پر آخري ذميواري آهي. قانون جي دائري اندر رهندي عوام جي جان ۽ مال جي حفاظت ئي اصل مقصد آهي. هتي نظم ضبط صبر ايمانداري ۽ انسانيت جا سبق ڏنا وڃن ٿا جيڪي هڪ سچي پوليس واري جي سڃاڻپ بڻجن ٿا.
ٽريننگ دوران جڏهن مان امڙ سان فون تي ڳالهائيندي ٻڌايو ته آواز ۾ هميشه فڪر سمايل هوندو آھي ۽ دوائن جاري آھن. هوءَ ھميشه چوندي آھي ته
بابا ٿورو وڌيڪ کاڌو کائيندو ڪر ڪمزور ٿي ويو آهين
۽ مان ڳالھين ڳالھين ۾ ٻڌايو ته اسان کي ھتي روز فرنٽ رول کائيندا اھيون چوڻ لڳي پٽر ٿورو وڌيڪ کائيندو ڪر اميءَ کي ڪهڙي خبر هئي ته ٽريننگ ڪاليج ۾ سزا جي هڪ قسم هوندو آهي.
هڪ ڏينهن نگراني ڊيوٽي دوران جڏهن امڙ مون وڍيو ڪال دوران مون وٽ بندوق ڏٺي ته هوءَ گهڻي پريشان ٿي وئي. هن چيو
پُٽ هٿيار نه کڻندو ڪر،
واپس رکي ڇڏ ڪا لٺ کڻي ڊيوٽي ڪر.
اميءَ لاءِ هٿيار طاقت نه پر مون لاءِ خطري جي نشاني جو سبب آھي. ان لمحي مون کي احساس ٿيو ته آفيسر جي اصل حفاظت سندس هٿيار نه پر امڙ جي دعا هوندي آهي.
ٽريننگ دوران اسان کي هٿيارن بابت مڪمل ڄاڻ ڏني وئي. سيکاريو ويو ته طاقت جو غلط استعمال قوم سان خيانت برابر آهي. موٽر وي پوليس جو آفيسر قانون کان مٿي نه پر قانون جو محافظ هوندو آهي.
عام طبقي سان تعلق رکندڙ نوجوان لاءِ هي سفر مالي ذهني ۽ سماجي طور ڏکيو هوندو آهي. گهر جون ذميواريون محدود وسيلا ۽ سماج جي غير منصفانه روين کي برداشت ڪرڻ آسان ناهي. اعليٰ تعليم حاصل ڪرڻ باوجود به ڪيترن کي ئي مناسب ۽ جائز موقعا ڪون ٿا ملن. ان هوندي به اميدن جو ڏيئو اڄ به روشن آهي نوڪري سان گڏوگڏ محنت ۽ اڳتي وڌڻ جو جنون جاڳيل آھي.
موٽر وي پوليس جيان ٻيا ادارا جيڪڏهن ميرٽ شفافيت ۽ انصاف کي وڌيڪ مضبوط ڪن ته هزارين نوجوانن جو اعتماد بحال ٿي سگهي ٿو. اهڙا ادارا ئي ملڪ ۾ قانون جي بالادستي ۽ امن کي يقيني بڻائي سگهن ٿا.
فورس جي زندگي صرف وردي ۽ هٿيار تائين محدود نه هوندي آهي. اها زندگي قرباني نظم ايمانداري ۽ والدين جي دعائن سان جڙيل هوندي آهي. والدين جي دعا ئي اها طاقت آهي جيڪا آفيسر کي هر خطري ۾ سنڀالي ٿي.
هي سفر اڃا جاري آهي. سکڻ جو عمل اڃا ختم ناهي ٿيو. پر يقين آهي ته جيڪڏهن نيت صاف هجي محنت جاري هجي ۽ دعا ساٿ ڏئي ته ڪابه طاقت انسان کي اڳتي وڌڻ کان روڪي نٿي سگهي.
اهو ڏينهن ضرور ايندو جڏهن محنتي نوجوانن کي پنھنجا حق ملندا ۽ اسان ھڪ عاليشان قوم طور سڃاتا وينداسين...

14/10/2025

منهنجو لکيل آرٽيڪل روزاني سوڀ اخبار ڪراچي ۾ شايع ٿيل

نديم احمد مغيري

ڇاڄامشورو ۾ نوجوانن جو اچڻ سجايو ٿيندو

سنڌ جي تاريخ ته ھميشھ علم فڪر ۽ مزاحمت سان ڀرپور رھي آهي. هيءَ ڌرتي ازل کان فڪر فلسفي ۽ فطرت جي خوبصورتيءَ جو ڀريل رهي آهي. جڏهن به ڪو سنڌي پنهنجي ذهن ۾ تعليم ۽ شعور جو تصور ڪري ٿو ته زبان مان سڀ کان پهريون نالو نڪري ٿو ڄامشورو.
ڇو ته ڄامشورو رڳو هڪ شهر ناهي اهو سنڌ جي تعليمي وجود جي دل آهي. هتي جا پهاڙ هتي جي هوائون ۽ هتي جي ماڻهن ۾ علم جدوجهد ۽ انسان دوستن جي علامت آهن. هن ڌرتيءَ گھڻن کي ئي علم جي هزارين دلين کي روشن ڪيو آهي ۽ روز نوان خواب روشن ٿين ٿا ۽ ھتي مختلف رستا وٺي پورا ڪن ٿا جيئن
سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو پنهنجي قيام کان وٺي علمي ۽ تحقيقي سرگرمين جو مرڪز رهي آهي. 1947ع کان پوءِ جڏهن سنڌ کي نئين علمي سرشتي جي ضرورت هئي تڏهن ڄامشوري جي هن واديءَ کي علم جو مرڪز بڻايو ويو. وقت سان گڏ، ان واديءَ ۾ مهراڻ يونيورسٽي لياقت ميڊيڪل يونيورسٽي ۽ ٻيا ادارا به آباد ٿيندا رھن ٿا.
ڄامشورو اڄ علم جو شهر سڏيو وڃي ٿو جنهن کي سنڌ جو نئون سج چيو وڃي ٿو ڇاڪاڻ ته هتي جي تعليم نه رڳو شاگردن جي فڪر کي نئين روشني ڏئي ٿي پر انهن کي انسانيت محنت ۽ جدوجهد جو سبق به سيکاري ٿي.
سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو سنڌ جي سڀ کان پراڻي ۽ وڏي اعليٰ تعليمي اداري طور سڃاتي وڃي ٿي. هن اداري مان هزارين شاگرد ڊگريون حاصل ڪري ملڪ ۽ پرڏيهي سطح تي خدمتون سرانجام ڏئي رهيا آهن.
يونيورسٽيءَ جي هر ڊپارٽمينٽ ۾ علم جو هڪ نئون جهان آهي ڪڏهن لٽريچر جي ڊپارٽمينٽ مان فڪر جا دريا وهي نڪرندا آهن ته ڪڏهن ڪيمسٽريءَ ۽ فزڪس جا شاگرد نوان تجربا ڪندا آهن ۽ ڪڏهن پولٽيڪل سائنس جا شاگرد نئين سماج جو خواب ڏسندا آهن.
يونيورسٽيءَ جا استاد علم جا سپاهي آهن جيڪي پنهنجي شاگردن کي نه رڳو ڪتابن جو علم پر زندگيءَ جو شعور به ڏين ٿا. اهي سيکارين ٿا ته علم رڳو نوڪري لاءِ نه پر قوم جي بهتري لاءِ حاصل ڪرڻ گهرجي.
ڄامشوري ۾ شاگردي جو وقت زندگيءَ جو سڀ کان يادگار دور هوندو آهي. اتي هر ڏينهن نئون سبق هر دوست هڪ نئون احساس ۽ هر شام هڪ نئين ياد بڻجي ويندي آهي. صبح جو يونيورسٽيءَ ڏانهن ويندي پوائنٽ بس ۾ شور لائبريريءَ جي خاموشي ڪيفيٽيريا ۾ وڏا وڏا ٽھڪڙا ۽ شام جو سنڌو درياهه جي ڪناري تي خاموشي اندر ئي اندر ۾ سوچيندڙ شاگرد اهو سڀ ڄامشوري جي فضا کي شاعراڻو بڻائي ڇڏيندو آهي.
هتي شاگرد نه رڳو ڪتاب پڙهندا آهن پر زندگيءَ کي سمجهندا آهن، دوستيءَ جو قدر سکندا آهن ۽ پنهنجن مقصدن لاءِ محنت ڪرڻ جو جذبو پنھنجو پاڻ پيدا ڪندا آهن.
ڄامشوري جي تاريخ جو هڪ اهم پاسو شاگرد سياست آهي. سنڌ جي سياسي سماجي ۽ فڪري تحريڪن ۾ ڄامشوري جي شاگردن هميشه اڳواڻي ڪئي آهي. 1960ع کان وٺي اڄ تائين يونيورسٽيءَ جا شاگرد ظلم جبر بي انصافي ۽ ڪرپشن خلاف جدوجهد ڪندا آيا آهن.
شاگرد سياست جو اصل مقصد طاقت حاصل ڪرڻ نه پر سماج کي بيدار ڪرڻ آهي. هتي جا شاگرد اهو پيغام ڏين ٿا ته تعليم بنا شعور ۽ شعور بنا آزادي ممڪن ناهي.
سياست کي پڙهائيءَ سان گڏ رکڻ ڄامشوري جي شاگردن لاءِ ھڪ وڏو ڏکيو ڪم آهي پر ھو ان کي حسن اخلاق ۽ پنھنجو فرض سمجھي ڪندا آهن. اهو ئي سبب آهي جو هتي جا شاگرد جڏهن عملي زندگيءَ ۾ قدم رکندا آهن ته هو رڳو نوڪريءَ جا طلبگار نه هوندا پر قوم جا اڳواڻ ٿيندا آهن.
ڄامشوري جي درسگاهن مان نڪرندڙ شاگرد پنهنجي علم سان سماج جا بت ٽوڙڻ جو ھنر بخوبي ڄاڻين ٿا. اهي اهو پيغام ھر ماڻھون کي ڏين ٿا ته سنڌ جي تقدير وڏيرن سردارن ۽ ڪرپٽ نظام جي هٿ ۾ آھي نه ڪي ڪنهن پڙهيل باشعور نوجوانن جي هٿ ۾ آهي.
جيڪو نوجوان علم حاصل ڪري پوءِ ظالم جا در کڙڪائيندو اهو ڄامشوري جي روح سان غداري ڪندو. ڄامشوري جي فڪر جو پيغام آهي ته علم کي طاقت ۽ طاقت کي خدمت ۾ تبديل ڪيو وڃي. سنڌ کي اهڙن ماڻهن جي ضرورت آهي جيڪي حق انصاف ۽ ايمانداريءَ سان سماج ۾ نئون صبح آڻي سگهجي.
ڄامشوري جا ماڻهو چون ٿا ته جيڪو ڄامشوري ۾ هڪ سيشن پڙهيو سو ڄڻ زندگي پڙهي آيو.
هتي جي هوا شامون ۽ چانڊوڪي راتيون سڀ ڪجهه الڳ جادو رکن ٿيون. رات جو لائبريريءَ ۾ جاڳيندڙ شاگردن جي اکين ۾ ڀريل ھزارين خواب هوندا آهن. ڪيفيٽيريا ۾ چانھ جا ڪپ ۽ دوستن جون مذاڪون مستيون ۽ رساما وقت سان گڏ امر ٿي وڃن ٿا.
سنڌو درياءَ جي ڪناري تي ويهي سوچڻ درٻار هوٽل تي ڪافي پيئڻ ۽ ڪانفرنسن ۾ حصو وٺڻ اهي سڀ ڄامشوري جي زندگيءَ جا رنگ آهن.
جنهن ڏينهن شاگرد ڊگري کڻي يونيورسٽي ڇڏي ٿو تڏهن ڄامشورو پٺيان سندس نالو چوي ٿو ۽ هو دل ۾ چوي ٿو
تو مان سکيو تو مان وڏو ٿيس توکي ڪڏهن نه وساريندس.
اڄ سنڌ کي نئين فڪر نئين سوچ ۽ نئين قيادت جي ضرورت آهي. اهو خواب صرف تڏهن سچو ٿي سگهي ٿو جڏهن ڄامشوري جا شاگرد پنهنجي علم کي سماج جي خدمت ۾ آڻين.
نئين سنڌ جو اهو خواب آهي جتي ڪنهن کي محروم نه رکيو وڃي جتي تعليم هر گهر تائين پهچي جتي محبت ۽ برابريءَ جو دور هجي.
نئين سنڌ جو نوجوان اهو چوي ٿو ته
اسان سردارن جا غلام نه پر علم جا سپاهي آهيون.
اسان وٽ قلم آهي جيڪو تلوار کان وڌيڪ طاقتور آهي.
علم رڳو ڪتابن تائين محدود ناهي. ڄامشوري جي درسگاهن ۾ شاگردن ۾ نئون فڪر تنقيدي سوچ ۽ تجزياتي صلاحيت پيدا ڪئي ويندي آهي. اهو ئي سبب آهي جو ڄامشوري مان نڪرندڙ ماڻهو هر شعبي ۾ اڳڀرا آهن سياست هجي صحافت هجي يا ريسرچ.
هتي جا استاد نه رڳو سبق پڙهائين ٿا پر پنهنجي شخصيت سان به سبق ڏين ٿا. اهي سيکارين ٿا ته علم سان گڏ اخلاق صبر ۽ عزت ضروري آهي.
ڄامشوري جي ڌرتي سيکاري ٿي ته ڪاميابي آسانيءَ سان نٿي ملي. هتي جو هر پهاڙ ٻڌائي ٿو ته هر اوچائيءَ تائين پهچڻ لاءِ محنت حوصلا ۽ صبر گهرجن.
جيئن ڪارونجهر پهاڙ تي وسندڙ مينهن ڌرتيءَ کي سرسبز ڪري ٿو تيئن ڄامشوري جو علم نوجوانن جي ذهن کي سرسبز ڪري ٿو.
زندگيءَ جو اصل مقصد علم حاصل ڪري پنهنجي قوم کي روشني ڏيڻو آهي. جن ماڻهن علم سان محبت ڪئي، سي ڪڏهن نه مئا.
ڄامشوري سان محبت لفظن ۾ بيان نٿي ڪري سگهجي. اها محبت دل جي اندر سان لڳي ويئي آهي. جڏهن ڪو ڄامشوري جو شاگرد ڪنهن ٻئي شهر ۾ وڃي ٿو ته هو اڃا تائين پنهنجي ذهن ۾ سنڌو درياءَ جا لهرندڙ منظر يونيورسٽي هاسٽل جي رستن ۽ دوستن جا چهرا کڻي هلندو آهي.
ڄامشوري جا ڏينهن عمر جي خوبصورت ترين يادون بڻجي زندگيءَ جي هر موڙ تي همٿ ڏيندا آهن.
هر نئون ايندڙ شاگرد ڄامشوري ۾ داخل ٿيڻ سان علم جي هڪ نئين داستان جو حصو بڻجي ٿو. اهو لازم آهي ته هو علمي سوچ کي وڌيڪ روشن ڪري ٿو.
ڄامشوري جي درن تي لکيل آهي علم عبادت آهي ۽ محنت ايمان.
تنهنڪري هر شاگرد کي اهو عهد ڪرڻ گهرجي ته هو علم جي تبليغ ڪندو محنت کي شعور بڻائيندو ۽ ايمانداريءَ سان پنهنجي ڌرتيءَ جي خدمت ڪندو.
ڄامشورو رڳو شهر نه پر اها روحاني درسگاهه آهي جيڪا هزارين ذهنن ۾ روشنيءَ جو ڏيئو ٻاري ٿي.
هتي جا شاگردن سنڌ جي مستقبل جا معمار آهن ۽ هتي جو هر استاد قوم جو روحاني سرواڻ.
اچو ته ڄامشوري جي پيغام کي اڳتي وڌايون
علم حاصل ڪريو شعور پيدا ڪريو ۽ پنهنجي ڌرتيءَ کي ظالم حڪمرانن کان آزاد ڪرايون.
سنڌ جي خوشبو ڄامشوري جي محبت ۽ تعليم جي روشني هميشه گڏ هجن.
ڇو ته ڄامشورو سنڌ جي اميد آهي ۽ اميد ڪڏهن نه مري ٿي لکڻ وارو بہ
هڪ شاگرد جيڪو ڄامشوري سان محبت ڪري ٿو جنھن سنڌ يونيورسٽيءَ جي ياد ۾ ھي مضمون لکيو آھي

31/07/2025

منهنجو لکيل آرٽيڪل روزاني سوڀ اخبار ڪراچي ۾ شايع ٿيل

نديم احمد مغيري

سنڌ جي مٽي ته هميشه علم محنت وفاداري ۽ قربانيءَ جا جذبا ڏيندڙ جوڌا پيدا ڪيا آهن پر افسوس جو هن مٽيءَ جا حقدار نوجوان اڄ پنهنجي ئي ڌرتيءَ تي بي يارو مددگار بڻجي ويا آهن. ھن وقت سنڌ ۾ ھڪ نئون قھط ھلي رھيو آھي جيڪو پاڻي جي کوٽ اناج جو ڪو ملھ ڪونھي ۽ بي روزگار سان ھر روز ٿيندڙ ناانصافي آسان لفظن ۾ ميرٽ جو قحط آھي. سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن (SPSC) جيڪا ڪنهن وقت نوجوانن لاءِ اميد جي آخري ڪڙي ھوندي هئي اڄ ساڳئي ان اميد جو جنازو بڻجي وئي آهي.
نوڪري نه ايئن چئجي ته خريداريءَ جو بازار آھي
اهي نوجوان جيڪي ڏينهن رات پڙهائيءَ ۾ گذارين ٿا جن جي اکين ۾ اميد جا تارا چمڪن ٿا آخر ۾ انهن کي جواب ملندو آهي ته توهان جو نالو لسٽ ۾ نه آهي. ڇو؟ ڇاڪاڻ⁠ تہ هنن وٽ سفارش ناهي پئسو ناهي يا ڪائي سياسي پٺ ڀرائي ناهي. جڏهن ته ٻئي پاسي اهي اميدوار جيڪي 33 نمبرن سان لکيل امتحان پاس ڪن ٿا سندن انٽرويو پئسي جي زبان ۾ پاس ٿئي ٿو ۽ ملازمت جي سيٽ سندن پيرن هيٺان وڇائجي وڃي ٿي. ھاڻي تہ SPSC جي تاريخ ۾ اهو معمول بڻجي چڪو آهي ليڪچررشپ، ڊي ايس پي، اي سي ۽ هاڻي اي ايس آءِ جون سيٽون به منڊيءَ ۾ وڪرو ٿي ويون. اسان رڳي نوڪري جي ڪوششن ۾ آھيون پر ساڳئي سنڌ جي شھر ڪراچي جي نوجوانن جي سوچ ڪافي تبديل آھي. اُهي ملڪ جي ڪنڊ ڪڙڇ مان اچي پڙهڻ وارا هجن پر سندن ترجيحات صاف آهن. پنهنجو ڌنڌو پرائيويٽ نوڪري يا ملڪ کان ٻاهر وڃڻ. ڇاڪاڻ⁠تہ اُهي ڄاڻن ٿا ته سرڪاري نوڪري ايتري گهٽ آمدني سان ڪراچي جهڙي شهر ۾ زندگي جو چرکو هلائي نه ٿو سگهجي. پر سنڌ جي ٻهراڙيءَ ۾ اسان جي سڄي قوم جو ڌيان صرف ۽ صرف سرڪاري نوڪري تي آهي. چاھي پٽ ميڊيڪل ڪري يا نه پر ماستريءَ ڪلارڪيءَ سپاهيءَ يا صوبيداريءَ لاءِ قرض کڻڻ زيور وڪڻڻ ڌيئرون کپائڻ تائين تيار آھيون.
هتي سوچڻ جي ڳالهه آهي اسان کي نوڪريءَ جي ضرورت آهي يا عزت واري روزگار جي؟ اسان وٽ نوجوان آهن جيڪي جاوا گرافڪس ايڪسل ۽ آن لائين اسڪلز سکڻ جي سگھه رکن ٿا پر اسان کين صرف سرڪاري نوڪري لاءِ تيار ڪريون ٿا. دنيا جي ترقي يافته قومن ۾ نوجوان پنهنجو پاڻ روزگار پيدا ڪن ٿا پر اسان وٽ نوجوان کان اول اهو پڇيو وڃي ٿو: ڪهڙي نوڪري لاءِ تياري ڪرين پيو؟ اسان کي سوچ بدلائڻ جي ضرورت آهي. نوڪري خريد ڪرڻ جي نه قابل بڻجڻ جي ضرورت آهي.
جيڪڏهن ڪو آفيسر پئسو ڏئي عهدي تي پهچي ٿو ته اھو عوام جي خدمت نه ڪندو پر پنھنجي سيٽ بچائڻ لاءِ حڪمرانن جا پير ڇھندو سياسي غلامي قبول ڪندو ۽ عوام کي ذليل ڪندو. اهڙي پوليس يا انتظاميا جيڪا ميرٽ تي نه پر ڪرپشن تي بيٺل هجي اُها ڪڏهن به عوام جي خدمت نٿي ڪري سگهي.
اميرن جا اڻ پڙهيل ٻار ٽائون آفيسر ميونسپل چيئرمين ايس ايڇ او ليڪچرار اي ايس آءِ ڊي ايس پي ٿي وڃن ٿا. غريب جو پڙهيل لکيل پٽ پول تي جھنڊا هڻي نعرا هڻڻ سان خوش ٿئي ٿو. اھو ناانصافيءَ جو نظام آهي جنھن سان پوري قوم جو مستقبل تباهه ٿي رهيو آهي. ڪوبه ادارو ڪوبه حڪومت ۽ ڪوبه بااختيار فرد ان جو نوٽيس وٺڻ لاءِ تيار ناهي.
SPSC تي عدالت پابنديون لڳنديون رهيون آهن ڪافي ڀيرا ادارو بند به ٿيو پر وري سياسي آشيرواد سان وري بحال به ٿيو آھي. اميد هئي ته تبديلي ايندي ميرٽ جا رستا هموار ٿيندا پر ائن ڪونه ٿيو حالتون وڌيڪ خراب ٿي ويون آهن. جتي ماڻهو پنهنجون زمينون وڪڻي نوڪري وٺن اُتي اهڙو نظام آخر ڪيترو وقت هلي سگهي ٿو؟ اها لامحدود ڪرپشن جي زنجير آهي جتي هر ڪڙي پئسي جي عيوض ٻين کي ڳڙڪائي رهي آهي.
ڪنهن وٽ جواب ناهي. جيڪڏهن توهان وٽ صرف محنت آهي ته انصاف لاءِ توهان کي ڏسڻ وارو ڪير آهي؟ ميرٽ تي آيل اميدوار جيڪي 70 کان مٿي نمبر کڻي اچن ٿا پر لسٽ کان ٻاهر رهن ٿا سندن داد رسي ڪير ڪندو؟ پڇڻ جي به اجازت نه آهي تنقيد تي مقدمات ٿين ٿا احتجاج تي ڌمڪيون ملن ٿيون.
اڄ اسان جا نوجوان مايوس ٿي ويا آھن انجو سڀ کان وڌيڪ نقصان سنڌ جي سماج کي ٿيندو. تعليم ايمانداري ۽ محنت جي واٽ تي هلندڙ نسل جيڪڏهن اھڙي نظام تي ڀروسو وڃائي ويهندو ته پوءِ قوم جي تباهي لازمي آهي. اسان کي صرف احتجاج نه پر هڪ تحريڪ هلائڻ جي ضرورت آهي. نه صرف SPSC خلاف پر اُن سوچ خلاف جيڪا نوڪريءَ کي خريداريءَ جو مال سمجهي ٿي.
هي نظام صرف پئسي وارن لاءِ آهي غريب محنتي پڙهيل لکيل لاءِ نه. جيڪڏھن اڄ خاموش ويهي رھنداسين ته سڀاڻي اسان جي ايندڙ نسلن جي قبر به انصاف لاء ترسيل ھوندي. اسان کي اٿڻو پوندو آواز اٿارڻو پوندو ۽ ميرٽ جي بحالي لاءِ تحريڪ هلائڻي پوندي.
جيڪڏهن اڄ خاموش رهياسين ته ايندڙ نسل صرف بد دعائون ڏيندو ۽ اانھن لاء ميرٽ کي بحال ڪرڻ آسان نه ھوندو ۽ چوندا رھندا
اوهان ته موجوده وقت ۾ آواز نه اٿاريو پر اسان جو مستقبل ته لٽائي آيا آهيو...

30/07/2025

بھرام ٿاڻي جي بدمست ايس ايڇ او مجيد ناريجو پورھيت علي گل مغيري کي تشدد ڪري بي حال ڪري ڇڏيو...
ٿاڻن تي ظلم ختم نه ٿيو انسانيت کي لڄائيندڙ واقعا روز جو معمول بڻجي ويا!
ايڏو تشدد تصويرون ڏسي ائين ٿو لڳي ته وڏيري ايس ايڇ او کي وڏو مال ڏنو آهي جو ايڏو بي رحماڻو تشدد...
ايس ايس پي قمبر-شهدادڪوٽ ساجد سدوزئي ھي ھڪ حقيقي آئينو ڏسي وٺ ته تنھنجي ضلعي ۾ انساني حقن جي سنگين ڀڃڪڙي ٿي رهي آهي ايڏو وڏو ظلم...!!
آخر علي گل مغيري جو ايڏو وڏو ڪھڙو گناھ ھيو؟
مسڪين پورھيت کي ويھڪ واري جڳھ تي سچو ھڻي بي حال ڪيو ويو آهي..
افسوس ئي ڪري سگهجي ٿو

ايس ايس پي قمبر آء جي سنڌ کي گھرجي ان ايس ايڇ او کي به ساڳي جڳه تي قانوني تشدد ڪري ھڪ مثال قائم ڪيو وڃي چند ٽڪن خاطر انسانيت لڄائيندڙ ڪم ڪرڻ تي وڌ کان وڌ ان ظالم صفت ايس ايڇ او کي سزا ڏني وڃي تاڪي ٻين قانون سان راند ڪندڙن کي حوش اچي...

22/07/2025

منهنجو لکيل آرٽيڪل روزاني سوڀ اخبار ڪراچي ۾ شايع ٿيل...

*ڀيانڪ سانحو ۽ بيحس سماج*

✍️ ليکڪ: نديم احمد مغيري

ڪوئٽه ڊيگاري جي ڀرپاسي ۾ پيش آيل هڪ دل ڏاريندڙ واقعو ان واقعي نه صرف ٻن ماڻهن جي حياتي نه کسي پر 11 ٻارن ٻن خاندانن ۽ ٻن قبيلن جي مستقبل تي هڪ وڏو سوال اٿاري ڇڏيو. هي اهڙو سانحو آهي جيڪو سوشل ميڊيا تي ته وائرل ٿي ويو پر ان جي پاڙون تمام گهڻيون پراڻيون پيچيده ۽ درد ڀريون آهن.
اسان جو سماج جتي عزت ۽ غيرت جي نالي تي فيصلا ٿين ٿا اتي ڪڏهن ڪڏهن انساني جذبن رحم ۽ عقل کي قبر ۾ دفن ڪيو ويندو آهي. هي واقعو جيڪو بظاهر صرف هڪ عورت ۽ مرد جو آهي حقيقت ۾ هڪ وڏي قبائلي سوچ سماجي بندش ۽ بيحسي جو عڪس آهي.
هيءَ عورت جيڪا 40 ورهين جي هئي ۽ پنج ٻارن جي ماءُ ستڪزئي قبيلي سان واسطو رکي ٿي. ٻه سال اڳ پنهنجي ئي مڙس ۽ ٻارن کي ڇڏي پاڙيسري سمالاني مرد سان نڪاح ڪري ٿي. محبت هئي يا ڪا مجبوري انهيءَ تي بحث ڪري سگهون ٿا پر حقيقت اها آهي ته عورت پنهنجي زندگي لاءِ هڪ چونڊ ڪئي.
ڪجهه وقت کانپوءِ پوءِ عورت کي قبيلي سان رابطو ٿئي ٿو. قبائلي سردار ان ڳالهه تي راضي ٿئي ٿو ته جيڪڏهن عورت واپس اچڻ چاهي ٿي ته کيس معاف ڪيو ويندو. مرد تي جرمانو لاڳو ٿئي ٿو ۽ معاملو لڪايو وڃي ٿو. سڀ ڪجهه خاموشي سان بنا ڪنهن پوليس عدالت يا سماجي مداخلت جي.
پر محبت انا ۽ قبائلي غيرت گڏجي هڪ دفعو ٻيهر باهه ٻاري ڇڏي.
عيد کان ڪجهه ڏينهن اڳ سمالاني مرد عورت کي ٻيهر ورجائڻ جي ڪوشش ڪري ٿو. هو گهر اچڻ شروع ڪري ٿو عورت کي وٺي وڃڻ لاءِ ضد ڪري ٿو. آخرڪار عورت جي رشتيدارن انکي پڪڙي وٺن ٿا. عورت کي به واپس گهر گهرائي ۽ پوءِ ٻنهي کي قتل ڪيو وڃي ٿو — غيرت جي نالي تي قبائلي فيصلي مطابق قتل ٿئي ٿو.
اڄ جڏهن سوشل ميڊيا تي وڊيوز ۽ تصويرون وائرل آهن ماڻهن جا تبصرا تجزيا ۽ جذباتي پوسٽون اچي رهيون آهن تڏهن سوال اهو آهي
جڏهن هي واقعو ٿيو تڏهن رياست ڪٿي هئي؟ پوليس ڪٿي هئي؟ صحافت ڇو خاموش هئي؟
اسان هڪ اهڙي دور ۾ جي رهيا آهيون جتي ڪنهن جي لاش کي به پوسٽ ڪري واهه واٽون وٺڻ ۾ ڪو شرم محسوس نٿو ڪيو وڃي. بنا تحقيق بنا تصديق اسان هڪ ڪلڪ سان ڪنهن جي عزت خاندان ۽ مستقبل کي برباد ڪري ڇڏيون ٿا.
اهو رڳو ڊيگاري جو واقعو نه آهي بلڪه بلوچستان سنڌ خيبرپختونخوا ۽ ٻين علائقن ۾ اهڙا سوين واقعا روز پيش اچن ٿا پر اڪثر بي آواز بي نشان ۽ بي نام رهيا وڃن ٿا. عورتون جيڪڏهن پنهنجي مرضي سان شادي ڪن ته انهن جو انجام گهڻو ڪري قبر ئي هوندي آهي.
اسان جو قانون ان کي ئي سزا ڏئي سگهي ٿو جنهن خلاف ڪو يقين ڪجي. پر هتي ته ڪو قانوني رستو ئي نه هوندو آهي. خاموشي خوف قبائلي دٻاءُ ۽ عزت جي نالي تي قاتلن کي معافي ملي وڃي ٿي.
اسان کي ان خاموشي کي ٻڌڻ جي ضرورت آهي. اسان کي اهو سمجهڻ جي ضرورت آهي ته
* ڇو هڪ عورت جي پسند جرم بڻجي وڃي ٿي؟
* ڇو غيرت جي نالي تي قتل ٿين ٿا؟
* ڇو قانون ڪمزور آهي؟
* ڇو رياست خاموش آهي؟
هڪ وقت هو جڏهن عرب قبيلن ۾ جاهل ضد ۽ انتقام جي بنياد تي جنگيون ٿينديون هيون. اسلام آيو ۽ انهن جنگلي رسمين جو خاتمو آندو. انسان کي عزت برابري ۽ حق ڏنا. پر افسوس اڄ به اسان جي قبيلن ۾ ڪجهه اهڙيون رسمون زنده آهن جيڪي وقت جو ساٿ نه ٿيون ڏين.
هڪ پراڻو ڊرامو ياد اچي ٿو جنهن ۾ هڪ قبائلي سردار قسم کڻي ٿو ته جيڪو به منهنجي پگڙي لاهيندو مان سندس قتل ڪري ڇڏيندو مانس. پوءِ ڇا ٿئي ٿو؟ سندس معصوم پٽ راند ڪندي پگڙي ڇڪي ٿو ۽ سردار قسم جي پڪڙ ۾ اچي پنهنجي ئي پٽ جي حياتي جي پويان لڳي وڃي ٿو.
اها مثال اسان جي حقيقي زندگيءَ جي لاءِ آئينو آهي. اسان غيرت جي نالي تي پنهنجي ئي ماڻهن کي ماريندا آهيون انا جي نالي تي خاندان برباد ڪري ڇڏيندا آهيون.
واٽ اڳتي ڇا آهي؟
1. قانون کي مضبوط ڪيو وڃي عورت جي مرضي سان نڪاح ڪرڻ کي قانوني تحفظ ڏنو وڃي. غيرت جي نالي تي قتل ڪندڙن کي سخت سزا ڏني وڃي.
2. قبائلي نظام ۾ سڌارو آندو وڃي رسمون ۽ فيصلا جيڪي انساني حقن جي خلاف هجن تن کي قانوني طور رد ڪيو وڃي.
3. سوشل ميڊيا جي ذميواري ماڻهو وائرل ٿيڻ لاءِ لاشن جي تصويرن کي استعمال ڪرڻ بند ڪن. سوشل ميڊيا کي جذباتي تماشو نه شعوري اوزار بڻايو وڃي.
4. تعليم ۽ شعور عورتن جي تعليم نوجوانن ۾ قانوني شعور ۽ مذهبي توجيهون انسانيت تي سکيائون ڏنيون وڃن.
صحافي نه پر انسان بڻجو
اسان سڀني کي سوچڻ جي ضرورت آهي ته هي صرف هڪ واقعو نه آهي هي سماج جو الميو آهي. جيڪڏهن اسان اڄ خاموش رهياسين ته سڀاڻي اسان مان ڪنهن جو ٻار ڀيڻ يا ماءُ به هن ظلم جو شڪار ٿي سگهي ٿي.
وقت اچي ويو آهي ته اسان صحافت جي دوڪان کان ٻاهر نڪري انسانيت جي ميدان ۾ قدم رکون. اسان کي احساس جي اصلاح جي ۽ انصاف جي رستو اختيار ڪرڻ گهرجي.
نہ ته اهي ڪهاڻيون اهي بي ناليون قبريون ۽ اهي وڊيوز اڄ به وائرل ٿينديون رهنديون ۽ اسين صرف تماشائي بڻيل هونداسين.

06/07/2025

نانا نبیوں کا سردار۔❤️
بابا ولیوں کا سردار۔🧡
اماں خاتونِ جنت۔🩵
خود جنت کے نوجوانوں کے سردار۔🖤

`واہ حسینؓ تیری عظمت کو سلام`✨

04/07/2025

صبر کریں، اور یقین رکھیں۔ اگر آزمانے والا اللہ ہے، تو آزمائش سے نکالنے والا بھی وہی اللہ ہے۔ ❤️

25/06/2025

منهنجو لکيل آرٽيڪل روزاني سوڀ اخبار ڪراچي ۾ شايع ٿيل....

جڏهن امتحاني عمل مان اعتماد ختم ٿي وڃي ته پوءِ...

ليکڪ: نديم احمد مغيري

سنڌ جا هزارين شاگرد هن وقت شديد ذهني، تعليمي ۽ نفسياتي پريشانيءَ جو شڪار آهن. IBA سکر پاران مئٽرڪ ڪيٽيگري جا امتحان وٺڻ واري عمل ۾ اهڙا پرچا سامهون آيا آهن جن ۾ مئٿ، سائنس ۽ ڪمپيوٽر جهڙا سوال گريجوئيشن ليول جي سوالن سان ڀريا ويا آهن. شاگردن جو چوڻ آهي ته اهي سوال انهن جي علمي سطح، وسيلن ۽ سوچ سان ملندڙ نه آهن.
پر هتي سوال صرف ان ڳالهه جو نه آهي ته پرچا ڏکيا هئا سوال ان نظام جو آهي جيڪو ڄاڻي واڻي اهڙا عمل ورجائي ٿو جيئن وڏي پيماني تي شاگرد فيل ٿين. ۽ پوءِ اهي ئي فيل ٿيل شاگرد نوڪرين جي ميدان مان پاڻمرادو ٻاهر ٿي وڃن ٿا.
ٻيو ته ھي پهريون دفعو ناهي جو امتحاني نظام تي سوال اٿيا آهن. ان کان اڳ به SPSC (Sindh Public Service Commission) جهڙا ادارا مسلسل نااهلي ناانصافي ۽ رشوت جي الزامن هيٺ رهيا آهن. ڪيترائي ايماندار، محنتي، ۽ لائق اميدوار صرف ان ڪري راند مان ٻاهر ٿي ويا ڇاڪاڻ ته انهن وٽ سفارش نه هئي يا انهن جو تعلق ڪنهن وڏيري، منسٽر ۽ بااثر علائقي سان نه هو.
SPSC تي بار بار الزام لڳندا رهيا آهن ته
* امتحاني پرچن کان اڳ سوال ليڪ ٿين ٿا.
* نتيجن ۾ رد و بدل ڪئي وڃي ٿي.
* ۽ وڏي ڳڻپ ۾ سيٽون وڪرو ڪيون وڃن ٿيون.
انهن معاملن تي ڪيتريون ئي عدالتي پٽيشنون، تحقيقاتي رپورٽون، ۽ صحافتي انڪشافات به سامهون اچي چڪا آهن.
هاڻ جڏهن IBA سکر جيڪو پاڻ کي ميرٽ تي بيهارڻ وارو ادارو سمجهي ٿو ان جا به اهڙا ئي قدم نظر اچن ته پوءِ شاگردن جي اعتماد جو ڇا ٿيندو؟ جيڪڏهن هڪ معصوم مئٽرڪ جو شاگرد به اهو چوندو آهي ته پرچا ڄاڻي واڻي ڏکيا ٺاهيا ويا آهن ته پوءِ اهو رڳو الزام نه آهي پر هڪ سماجي ۽ نفسياتي افسوس ۽ ڏک جو اظهار آهي.
سوال صرف پرچي جو نه آهي نظام جو آهي
* ڇا اهڙا ادارا واقعي تعليم کي ترقي ڏيارڻ چاهين ٿا؟
* يا صرف امتحان، نوڪري ۽ اختيار جي راند کي قابو ڪرڻ لاءِ نوان نوان ڄار وڇائي ڪمائي جا روز نوان طريقا اپنائي رهيا آهن؟
* جيڪڏهن هڪ شاگرد جيڪو سڄو سال محنت ڪري صرف ان ڪري ناڪام ٿي وڃي جو امتحان "مخصوص حڪمتِ عملي" تحت تيار ٿيو ته پوءِ اها تعليم ناهي اها زيادتي آهي.
آئون ڪهڙيءَ در تي وڃي روئان؟
هتي هڪ شاگرد، والدين، يا استاد لاءِ سوال آهي ته
"جيڪڏهن تعليم تي به اعتماد نه رهيو ته پوءِ اسان کي ٻارن لاءِ ڪهڙو رستو ڏيکاريو وڃي ٿو؟"
* هڪ به اھڙو رستو نه آهي جتي سفارش جي ڀيٽ ۾ صلاحيت وڃائي ويھن ٿا؟
* هڪ نظام جتي فيس ڏيڻ کان پوءِ به انصاف نه ملي؟
* هڪ ميرٽ جيڪو هر دفعي چونڊ، سياست ۽ اختيار جي گوڏن هيٺان لهندو وڃي؟
نئون نظام يا نئون ظلم؟
اسان حڪومت تعليم کاتي ۽ وڏي وزير سنڌ کان مطالبو ڪريون ٿا ته
IBA ۽ STS جي امتحاني نظام جو آزاد جاچ ڪميشن ذريعي فوري جائزو ورتو وڃي.
شاگردن، استادن ۽ والدين جي نمائندگي سان "تعليمي انصاف ڪائونسل" قائم ڪئي وڃي.
SPSC جهڙن ادارن جي مڪمل جاچ ڪرائي وڃي ۽ ڪرپٽ عملدارن خلاف ڪارروائي ڪئي وڃي.
مستقبل ۾ هر امتحان کان اڳ نصاب جي اندر سوال، شفافيت ۽ وضاحت کي لازمي قرار ڏنو وڃي.
رشوت، سفارش ۽ بدانتظامي جي خلاف سخت قانونسازي ڪئي وڃي.
تعليم قومن جو ڏيئو هوندو آهي. جيڪڏهن اهو ڏيوالو ئي بيوس، غيرمنصفاڻو ۽ بي‌اعتماديءَ جو شڪار ٿيندو ته پوءِ سماج جون جڙون لوڏجي پونديون. اسانکي نه رڳو ادارن تي نظر رکڻ جي ضرورت آهي پر انهي سوچ تي به وار ڪرڻو پوندو جيڪا نوجوان نسل کي تعليم مان بيزار ڪري رهي آهي.
اڄ جي شاگرد جو آواز سڀاڻي جو فيصلو بڻجي سگهي ٿو ـــ پر شرط هي آهي ته اسان ان آواز کي دٻايون نه، ٻڌون، سمجهون ۽ عمل ڪريون.

15/06/2025

My written article Published in (Daily Sobh Akhbar Karachi)
عنوان: اسرائيل جي جارحيت ۽ مسلمانن جي خاموشي

Silent Baloch writes

18/01/2026

04/01/2026

14/10/2025

31/07/2025

30/07/2025

22/07/2025

06/07/2025

04/07/2025

25/06/2025

15/06/2025

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share

Category