Sindhi Media

24/02/2026

صدر Asif Ali Zardari ڪراچي جي بگڙيل صورتحال تي سخت ڪاوڙ جو اظهار ڪيو آهي ۽ سنڌ جي وڏي وزير Syed Murad Ali Shah ۽ ڪراچي جي ميئر Murtaza Wahab کي سخت ڇنڊ ڇاڻ ڪئي آهي، ذريعن موجب۔

سينيئر اينڪرپرسن Muhammad Malick اها ڄاڻ ARY News جي پروگرام “Khabar Muhammad Malick Kay Saath” ۾ ظاهر ڪئي۔

ذريعن مطابق صدر زرداري ۽ Bilawal Bhutto Zardari گذريل ڪجهه ڏينهن کان ڪراچي ۾ موجود آهن۔ اندروني گڏجاڻين دوران صدر زرداري پارٽي قيادت کان شهر جي خراب ٿيندڙ حالتن بابت سخت پڇاڻو ڪيو۔

ذريعن موجب هن خاص طور تي وڏي وزير ۽ ميئر تي تنقيد ڪندي سوال ڪيو ته کين فنڊن يا اختيارن جي حوالي سان ڪهڙيون رڪاوٽون درپيش آهن۔

صدر زرداري ميڊيا ۽ سوشل ميڊيا تي پيپلز پارٽي حڪومت خلاف تنقيد ۽ ڪراچي جو لاهور سان ڀيٽ ٿيڻ تي ڳڻتي ظاهر ڪئي۔ هن سنڌ حڪومت کي ٽن مهينن جي مهلت ڏني آهي ته جيئن ڪراچي ۾ نمايان تبديليون آنديون وڃن، عوامي شڪايتون گهٽجن ۽ عملي ترقي نظر اچي۔

ذريعن وڌيڪ ٻڌايو ته صدر زرداري ڪراچي ۾ ترقياتي منصوبن ۾ ڊگهي دير تي به ناراضگي ظاهر ڪئي۔ هن وڏي وزير ۽ ميئر کي صلاح ڏني ته وفاقي گهرو وزير Mohsin Naqvi سان صلاح مشورو ڪن ته جيئن انفراسٽرڪچر منصوبا، جهڙوڪ انڊر پاس، 60 ڏينهن اندر مڪمل ڪري سگهجن۔

هن مبينا طور چيو: “محسن نقوي کان پڇو ته 60 ڏينهن ۾ انڊر پاس ڪيئن ٺهندو آهي، جڏهن ته هتي روڊن جا منصوبا سالن تائين لٽڪيل رهن ٿا.” هن وڌيڪ چيو ته هو ڪراچي جون روڊون اسلام آباد جهڙيون ڏسڻ چاهي ٿو۔

الڳ طور ذريعن موجب پيپلز پارٽي قيادت گورنر Kamran Tessori پاران گورنر هائوس ۾ ٿيل ڪراچي ڪانفرنس تي به سخت ناراضگي ظاهر ڪئي۔ رپورٽن مطابق پارٽي 28هين آئيني ترميم بابت ڪجهه معاملن تي سهڪار ڪرڻ لاءِ تيار ٿي سگهي ٿي، پر نئين صوبي جي قيام بابت ڪنهن به بحث کي قبول نه ڪندي۔ ذريعن جو اهو به چوڻ آهي ته گورنر جي عهدي ۾ تبديلي تي به غور ڪيو پيو وڃي۔

19/01/2026

گل پلازا باهه حادثو: انساني الميو، اوور لوڊ شهر ۽ حڪومتي ناڪامي

ڪراچي پاڪستان جو معاشي دل آهي، جتي ملڪ جي واپار، صنعت ۽ روزگار جو دارومدار آهي. بدقسمتي سان هي شهر وقت بوقت اهڙن حادثن جو شڪار رهيو آهي، جيڪي انساني غفلت، ناقص انتظام ۽ حڪومتي ناڪامي جو نتيجو آهن. صدر ڪراچي ۾ واقع گل پلازا ۾ لڳندڙ خوفناڪ باهه به اهڙو ئي هڪ سانحو هو، جنهن ڪيترين ئي قيمتي انساني جانين کي ڳڙڪائي ڇڏيو ۽ شهر جي انتظامي نظام تي وڏا سوال اٿاري ڇڏيا.

واقعي جو پس منظر

گل پلازا صدر ڪراچي جي انتهائي مصروف علائقي ايم اي جناح روڊ تي واقع هڪ وڏي تجارتي عمارت هئي. هي پلازا ڏهاڪن کان ڪاروباري سرگرمين جو مرڪز رهيو، جتي ڪپڙن، جوتن، اليڪٽرانڪس ۽ ٻين شين جا سوين دوڪان قائم هئا. روزانو هزارين ماڻهو هتي خريداري لاءِ ايندا هئا، جڏهن ته سوين مزدور ۽ دڪاندار پنهنجو روزگار هن پلازا سان ڳنڍيل رکندا هئا. بدقسمتي سان حادثي واري ڏينهن به ڪا به ايمرجنسي تياري موجود نه هئي.

باهه جي شروعات ۽ تيزي سان پکڙجڻ

باهه عمارت جي هيٺئين حصي مان شروع ٿي، جنهن جا سبب ابتدائي طور تي شارٽ سرڪٽ ۽ ناقص اليڪٽريڪل وائرنگ ٻڌايا ويا. عمارت اندر موجود جلندڙ سامان، ڪپڙا، پلاسٽڪ ۽ ڪيميائي شيون باهه کي تيزي سان پکڙجڻ ۾ مددگار ثابت ٿيون. گل پلازا ۾ نه جديد فائر الارم سسٽم موجود هو، نه خودڪار اسپرنڪلر، ۽ نه ئي فائر فائٽنگ لاءِ مناسب انتظام، جنهن سبب باهه ڪنٽرول کان ٻاهر ٿي وئي.

انساني نقصان ۽ دردناڪ منظر

حادثو انساني لحاظ کان انتهائي دل ڏائيندڙ ثابت ٿيو. ڪيترائي ماڻهو باهه ۽ دونهين ۾ ڦاسي پيا ۽ وقت سر ٻاهر نڪري نه سگهيا. ڪيترن جون لاشون سڃاڻپ کان ٻاهر هيون، جڏهن ته ڪيترائي زخمي اسپتالن ۾ زندگي ۽ موت جي جنگ وڙهندا رهيا. متاثر خاندانن لاءِ هي حادثو عمر ڀر جو زخم بڻجي ويو، جڏهن ته شهر ۾ غم ۽ صدمو ڇانئجي ويو.

ٽريفڪ ڪنجيشن: ريسڪيو لاءِ وڏو رڪاوٽ

گل پلازا صدر جي اهڙي علائقي ۾ واقع هئي، جتي شدید ٽريفڪ جام روز جو معمول آهي. حادثي وقت چوڌاري رستا ريڙهن، ناجائز پارڪنگ ۽ بي ترتيب ٽريفڪ سبب بند هئا. نتيجي طور فائر بريگيڊ ۽ ريسڪيو گاڏين کي عمارت تائين پهچڻ ۾ وڏي دير ٿي، جنهن ڪيترين ئي قيمتي زندگين کي بچائڻ جو موقعو وڃايو.

حڪومت ۽ ٽريفڪ پوليس کي معلوم هجڻ باوجود ته صدر جهڙو علائقو ايمرجنسي لاءِ حساس آهي، ڪو به اڳواٽ قدم جهڙوڪ ايمرجنسي ڪوريڊورز، متبادل رستا يا ٽريفڪ ڪنٽرول نه کنيو ويو.

اوور لوڊ عمارت: هڪ خاموش قاتل

گل پلازا پنهنجي مقرر ڪيل گنجائش کان گهڻو وڌيڪ اوور لوڊ هئي. غيرقانوني دوڪان، اضافي اسٽور رومز ۽ سامان سان ڀريل رستا عمارت کي هڪ خاموش بم بڻائي ڇڏيو هو. ڪيترن ئي ايمرجنسي ايگزٽس کي بند ڪيو ويو هو، جنهن سبب باهه وقت ماڻهن کي نڪرڻ جو رستو نه ملي سگهيو. هي سڀ ڪجهه لاڳاپيل قانونن جي کليل ڀڃڪڙي هو، پر ڪنهن به ذميوار اداري ڌيان نه ڏنو.

حڪومتي ادارن جي ناڪامي

سنڌ بلڊنگ ڪنٽرول اٿارٽي (SBCA)، ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن (KMC)، فائر بريگيڊ ۽ ٻيا لاڳاپيل ادارا قانوني طور پابند هئا ته اهڙين تجارتي عمارتن جي باقاعده جاچ ڪن. پر حقيقت اها آهي ته سالَن تائين ڪا سنجيده انسپيڪشن نه ڪئي وئي. نه فائر سيفٽي سرٽيفڪيٽ جي جانچ ٿي، نه اوور لوڊ خلاف ڪارروائي ڪئي وئي.

حادثي کان پوءِ انڪوائري جا اعلان هميشه وانگر ڪيا ويا، پر ماضي جا تجربا ٻڌائين ٿا ته اهڙيون انڪوائريون اڪثر فائلن ۾ دفن ٿي وينديون آهن ۽ ذميوار آفيسر ڪڏهن به سزا نٿا ماڻين.

ٻيون اوور لوڊ جايون: ايندڙ سانحن جو خطرو

گل پلازا جو سانحو اڪيلو واقعو نه آهي. صدر ڪراچي ۾ وائس جما ڪپڙا مارڪيٽ، زينب مارڪيٽ، بولٽن مارڪيٽ ۽ ٻين تجارتي علائقن ۾ به حالتون لڳ ڀڳ ساڳيون آهن. انهن علائقن ۾ عمارتون پنهنجي گنجائش کان وڌيڪ اوور لوڊ آهن، ايمرجنسي ايگزٽس بند آهن، ۽ فائر سيفٽي انتظام ناقص آهي.

وائس جما ڪپڙا مارڪيٽ ۽ صدر جي ٻين بازارن ۾ به شدید ٽريفڪ ڪنجيشن آهي، جتي ايمرجنسي گاڏين جو داخل ٿيڻ لڳ ڀڳ ناممڪن بڻجي وڃي ٿو. حڪومت ۽ انتظاميا انهن خطرن کان آگاهه هجڻ باوجود به ڪو عملي قدم کڻندي نظر نٿي اچي.

دڪاندارن ۽ مزدورن جو معاشي نقصان

هن حادثي سان سوين دڪاندارن جو سمورو سرمايو ساڙي رک ٿي ويو. ڪيترن وٽ نه انشورنس هئي، نه ڪا مالي سهائتا. مزدورن لاءِ هي حادثو روزگار جي مڪمل خاتمي جي برابر هو. حڪومت طرفان اعلان ڪيل معاوضا هن وڏي نقصان آڏو ناڪافي محسوس ٿين ٿا.

سکڻ جو سبق

گل پلازا جو واقعو صرف هڪ حادثو نه، پر هڪ سخت تنبيه آهي. جيڪڏهن اڃا به فائر سيفٽي قانونن، عمارتن جي باقاعده جاچ، ٽريفڪ مينيجمينٽ ۽ اوور لوڊ خلاف سخت ڪارروائي نه ڪئي وئي، ته مستقبل ۾ اهڙا سانحا ٻيهر جنم وٺندا.

نتيجو ۽ سفارشون

هاڻي وقت اچي ويو آهي ته حڪومت رڳو بيانن بدران عملي قدم کڻي. ڪراچي جي سمورين تجارتي عمارتن جو فوري آڊٽ، فائر سيفٽي سسٽم جي لازمي تنصيب، ايمرجنسي ايگزٽس کي کولڻ، ۽ صدر جهڙن علائقن ۾ ٽريفڪ ڪنجيشن ختم ڪرڻ لاءِ جامع حڪمت عملي ضروري آهي. ٻي صورت ۾ گل پلازا جهڙا سانحا صرف ماضي جو حصو نه، پر مستقبل جو الميو پڻ بڻجي سگهن ٿا.

ليکڪ:
زاهد حسين راڄپر، ايڊووڪيٽ

16/01/2026

سنڌ جي صوبائي ملازمن جي پگھار فڪسيشن پروموشن جي جاري ٿيل نوٽيفڪيشن واري ڏينھن کان ٿي سگھي ٿي. فنانس کاتي پاران خزاني آفيسن کي وضاحت جاري ٿيل آھي.
انھن سرڪاري ملازمن لا۽ اطلاع آھي جن جي پروموشن جا نوٽيفڪيشن 30 مئي کان اڳ جاري ٿين ٿا ۽ سندن پوسٽنگ آرڊر بعد ۾ دير سان يا ايولنگ 30 مئي کان پو۽ جاري ٿين ٿا اھي پروموشن جي جاري ٿيل نوٽيفڪيشن واري تاريخ کان پگھار فڪس ڪرائي سگھن ٿا. ان جوالي سان فنانس کاتي پاران 2018 ۾ جاري ٿيل ھي وضاحتي ليٽر ريفرنس طور لاڳاپيل خزاني آفيس کي ڏيکاري سگھجي ٿو.

16/01/2026

ليبيا جي آئيشا گڊافي ايرانين کي انتباہ: “ڀين سان ڳالهه ڪرڻ سان ٻڪري بچي نه سگهندي”

ليبيا جي پوئين ليڊر، معاومر گڊافي جي ڌيءَ، آئيشا گڊافي، ايرانين کي سخت انتباہ ڏنو آهي ته مغربي طاقت سان ڳالهين ۾ نه ڦاسجو، ڇو ته اهڙيون ڳالهين سان صرف توهان جي تباهي جي وقت کي دير ٿيندي آهي. هڪ پيغام ۾، گڊافي پنهنجي خاندان جي تجربي کي ياد ڏياريو، جڏهن 2011 ۾ نيٽو جي حملي دوران، هن جي والد پنهنجو نيوڪليئر ۽ ميزائيل پروگرام ڇڏيا ته امن حاصل ڪري سگهجي، پر ملڪ کي ويران ٿيڻ کان نه بچايو ويو. هن لکيو: “منهنجو والد ڀلائي ۽ ڳالهين تي ڀروسو ڪري فيصلا ڪيا، پر نيٽو جي بمباري اسان جي ڌرتي کي راک ۾ تبديل ڪري ڇڏيو”، ۽ زور ڏنو ته ليبيا “خون ۾ ٻڏل” ٿي وئي، جنهن جو الزام هن مغربي دغا ۽ جھوٽن تي رکيو. گڊافي ايرانين کي خبردار ڪيو ته “ڀين سان ڳالهه ڪرڻ سان ٻڪري بچي نه سگهندي”، ۽ انهن کي پنهنجي طاقت ۽ آزادي تي ڀروسو ڪرڻ جو مشورو ڏنو. (لينڪڊ اِن)

گڊافي جو پيغام انهي وقت آيو آهي جڏهن ايران ۽ مغربي ملڪ نيوڪليئر ۽ علائقائي سلامتي جي مسئلن تي تڪرار ۾ آهن، ۽ تہران بار بار زور ڏئي چڪو آهي ته اهڙيون ڳالهين ۾ شريڪ ٿيڻ جو ارادو ناهي جيڪي هڪ طرفو يا ملڪ جي خودمختياري جي ڀڃڪڙي ڪن. ايراني آفيسر تازو ئي يورپي ملڪن سان پابندين ۽ سفارتي معاملن تي ڳالهين ۾ شريڪ ٿيڻ کان انڪار ڪيو آهي، مغربي ڌرين تي بدنيتي ۽ قانوني حدن جي ڀڃڪڙي جو الزام لڳائيندي. تہران جو موقف آهي ته ڪنهن به سفارتي عمل ۾ ايران جي حقن ۽ مفادن جو احترام لازمي آهي، جيڪو عوامي بحث کي جنم ڏئي رهيو آهي ته مغربي طاقت سان ڳالهه ٻولهه ڪرڻ جو فائدو يا نقصان ڇا ٿي سگهي ٿو. (TRT فارسي)

ماهرين جو چوڻ آهي ته گڊافي جو پيغام خطي ۾ مزاحمت، خودمختياري، ۽ خارجي مداخلت جي وراثت جي وسيع ترڪيب کي اجاگر ڪري ٿو. جڏهن ڪي ايرانين ان کي ليبيا جي تاريخ مان سبق سمجهي رهيا آهن، ٻيا چوڻ ٿا ته ايران جي حڪمت عملي پنهنجن پيچيده سياسي، اقتصادي ۽ سلامتيءَ جي حالتن تي ٻڌل هجڻ گهرجي، نه ته ٻاهرين مثالن تي. هن پيغام جو اثر ويجهي مستقبل ۾ غور هيٺ رهندو، جيئن سفارتي ڪوششون، پابنديون، ۽ قومي استقامت ايران جي گهريلو ۽ بين الاقوامي پاليسين کي اڳتي وڌائڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿيون.

16/01/2026

اسلام آباد — پاکستان پيپلزپارٽي جي چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري تازو وفاقي راڄڌاني اسلام آباد ۾ سنڌ جي حقن، اختيارن ۽ وسيلن جي تحفظ بابت ڳڻتي جو اظهار ڪيو. هن واضح طور چيو ته ڪجهه قوتون سندھ جي آئيني حقن ۽ وسيلن کي وري اسلام آباد ڏانهن منتقل ڪرڻ جي سازش ڪري رهيون آهن، جيڪا ملڪ جي وفاقي ڍانچي ۽ صوبائي خودمختياريءَ جي اصولن جي ڀڃڪڙي آهي. بلاول چيو ته سنڌ حڪومت پنهنجي ذميوارين ۾ ايمانداري سان ڪم ڪري رهي آهي ۽ صوبائي حڪومت جي ڪارڪردگي خلاف ٺهيل غلط بيانن جو جواب صرف سنڌ جي حقيقتن ۽ ترقيءَ سان ئي ڏنو وڃي سگهي ٿو.

بلاول ڀٽو زرداري زور ڀريو ته 2008 کان پوءِ سنڌ ۾ ڪيل ترقياتي منصوبن ۽ عوامي خدمت جي عمل سان ئي صوبائي حڪومت جي قابليت جو بهترين ثبوت ملي ٿو. هن خاص طور ٿرپارڪر ۾ تعليمي ادارن، صحت ۽ ٻيا بنيادي ڍانچو منصوبن کي صوبائي حڪومت جي ڪاميابيءَ جو مثال پيش ڪيو، جنهن سان نه صرف علائقي جي معيشت کي نئون رخ مليو آهي پر ماڻهن جي زندگيءَ ۾ به حقيقي تبديليون آيون آهن. هن اهو پڻ چيو ته ٿر جي معدني وسيلن جي استعمال تي ڪنٽرول برقرار رکڻ صوبائي عوام جي حقن جو بنيادي جزو آهي، ۽ انهن وسيلن کي غيرمنصفانه طريقي سان وفاق ڏانهن منتقل ڪرڻ جي ڪوشش قبول نه ڪئي ويندي.

چيئرمين پي پي پي وڌيڪ چيو ته سنڌ جي ترقيءَ جو فائدو سڄي پاڪستان کي ملي رهيو آهي، جتي ٿر جي پيدا ڪيل بجلي صنعتي مرڪزن تائين پهچي رهي آهي، ۽ صحت ۽ تعليم جي شعبن ۾ ماڻهن جي زندگيءَ ۾ بهتري آئي آهي. بلاول زور ڏنو ته وفاق ۽ صوبن جي وچ ۾ توازن برقرار رکڻ سان ئي ملڪ مضبوط ٿي سگهي ٿو ۽ اهڙيون سازشون جيڪي صوبائي اختيارن کي گهٽائڻ جي ڪوشش ڪن ٿيون، انهن کي روڪڻ ضروري آهي. سندس خيال ۾ سنڌ جي عوام ۽ پي پي پي جو جمهوري حق آهي ته وسيلن ۽
اختيارن تي مڪمل ضابطو برقرار رکيو وڃي

16/01/2026

تاريخ کي لڪائي نٿو سگهجي: ڪراچي بار ايسوسيئيشن پاران سيٺ هرچندراءِ وشنداس کي مڃتا

تاريخ هميشه پنهنجو سچ بيان ڪري ٿي، چاهي ڪيتري به ڪوشش ڪئي وڃي. ڪراچي بار ايسوسيئيشن (KBA) پنهنجي نئين بار روم جو نالو سنڌ جي عظيم سپوت سيٺ هرچندراءِ وشنداس جي نالي سان منسوب ڪندي هڪ تاريخي قدم کنيو آهي.

سيٺ هرچندراءِ کي "جديد ڪراچي جو ابو" سڏيو ويندو آهي. سندس قيادت هيٺ، 1913ع ۾ ڪراچي کي پهريون ڀيرو بجلي فراهم ٿي ۽ شهر کي "روشنين جو شهر" بڻايو ويو. هو ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جو صدر/ميئر پڻ رهيو ۽ پنهنجي زندگي سماجي، تعليمي ۽ سياسي خدمت لاءِ وقف ڪئي.

16/01/2026

سنڌ جي مٽيءَ جو مهان پٽ: شهيد فاضل راهو جي لازوال جدوجهد جي ڪهاڻي

(تحرير: وائيس آف انڊس)

سنڌ جي تاريخ هميشه اهڙن سورمن سان سڳوري رهي آهي، جن پنهنجي رت سان حق ۽ سچ جا ڏيئا روشن ڪيا آهن. انهن نامور ڪردارن ۾ شهيد فاضل راهو جو نالو هڪ اهڙي گونج آهي، جيڪا اڄ به سنڌ جي ٻني ٻارن، ڳوٺن ۽ واهڻن ۾ ٻڌڻ ۾ اچي ٿي. هو رڳو هڪ سياسي اڳواڻ نه، پر مظلوم هارين ۽ بي پهچ ماڻهن جو آخري سهارو هو.

شهيد فاضل راهو جي پيدائش 1934ع ۾ بدين جي مٽيءَ مان جڙيل ڳوٺ راهوڪي ۾، چاچي احمد خان راهو جي گهر ۾ ٿي. وائيس آف انڊس جي تحقيق موجب، هو ڪنهن وڏي جاگيردار يا سردار جو پٽ نه هو، پر هڪ عام پورهيت وانگر مال چاري ۽ ٻنيءَ ۾ پگهر وهائي وڏو ٿيو، جنهن ڪري کيس غريب جي تڪليفن جو گهرو احساس هو.

سندس سياسي سفر جو باقاعده آغاز آمريت جي ڪاري دور ۾ ٿيو. 4 مارچ 1967ع تي جڏهن ڄامشوري جي پل ڪراس ڪري راجپوتا اسپتال وٽ سنڌ جي شعور يعني شاگردن تي ظلم جا جبل ڪيرايا ويا، ته فاضل راهو اهو پهريون شخص هو، جنهن ان بربريت خلاف کلي عام لڪار ڪئي. هن نه رڳو احتجاج ڪيو، پر گرفتار شاگردن جي آزاديءَ تائين سک سان نه ويٺو.

1969ع ۾ جڏهن سنڌي ٻوليءَ جي وجود کي مٽائڻ جي ڪوشش ڪئي وئي، ته فاضل راهو ووٽر لسٽون سنڌيءَ ۾ ڇپائڻ جي تحريڪ هلائي. وائيس آف انڊس ان حقيقت کي اجاگر ڪري ٿو ته هيءَ تحريڪ سنڌي قوم ۾ پنهنجي ٻوليءَ ۽ سڃاڻپ لاءِ هڪ نئون روح ڦوڪڻ جو سبب بڻجي وئي، جنهن اڳيان وقت جي حاڪمن کي گوڏا کوڙڻا پيا.

هاري ته سنڌ جي معيشت جي ڪرنگهي جي هڏي آهن، پر کين هميشه بي دخل ڪيو ويو. 1970ع ۾ جڏهن ڪوٽڙي بئراج جي زمينن کي ڌارين جي حوالي ڪرڻ جو اعلان ٿيو، ته فاضل راهو ”نيلام بند ڪريو“ تحريڪ جو ڪنوينر بڻجي ميدان ۾ نڪتو. سندس هڪ لڪار تي سنڌ جا هاري جبل وانگر مضبوط ٿي بيٺا ۽ زمينون ڪينسل ٿيون.

مارچ 1970ع ۾ ”عوامي تحريڪ“ جي بنياد رکڻ وقت شهيد فاضل کي صدر ۽ رسول بخش پليجي کي سيڪريٽري مقرر ڪيو ويو. هيءَ جوڙي سنڌ جي سياست ۾ هڪ نئون انقلاب کڻي آئي. وائيس آف انڊس جي مطابق، هن تنظيم ذريعي سنڌ جي مظلوم طبقي کي پهريون ڀيرو هڪ منظم سياسي پليٽ فارم مليو، جتي وڏيرڪي نظام کي چيلنج ڪيو ويو.

فاضل راهو رڳو نعرا هڻڻ وارو اڳواڻ نه هو، پر هو عملي جدوجهد جو قائل هو. 1974ع ۾ هن گولاڙچي کي تعلقو ۽ بدين کي ضلعو بنائڻ لاءِ جيڪا جاکوڙ ڪئي، اها اڄ به علائقي جي ترقيءَ جي صورت ۾ موجود آهي. هن ثابت ڪيو ته سياست رڳو اقتدار لاءِ نه، پر پنهنجي ماڻهن جي خدمت لاءِ هوندي آهي.

آمريت جي هر دور ۾ کيس جيل جي ڪاري ڪوٺڙين ۾ رکيو ويو، پر سندس عزم زنجيرن کان به وڌيڪ مضبوط هو. جيل ۾ هوندي به سندس رابطو عوام سان رهيو. هو پنهنجي پٽن کي به تحريڪ ۾ سرگرم رکڻ جون هدايتون ڏيندو هو، ڇاڪاڻ ته سندس نظر ۾ ذاتي آرام کان قوم جو مفاد وڌيڪ مقدم هو.

شهيد فاضل راهو جي زندگي عظيم قربانين سان ڀريل آهي. جڏهن هو قيد ۾ هو، ته سندس پٽ سچل گذاري ويو. ان کان پوءِ سندس ساڄي ٻانهن سڏجندڙ پٽ محمد صديق راهو هڪ حادثي ۾ شهيد ٿيو. وائيس آف انڊس اهڙن صدمي وارن لمحن کي ياد ڪري ٿو، جڏهن فاضل راهو پوليس جي پهري ۾ پٽ جي جنازي تي آيو، پر سندس پيرن ۾ لرزش نه آئي.

1986ع ۾ جڏهن هو جيل مان آزاد ٿي بدين پهتو، ته لکين ماڻهن سندس استقبال ڪيو. اهو استقبال ثابت ڪري رهيو هو ته فاضل راهو اڄ رڳو هڪ انسان نه، پر سنڌ جي هڪ مضبوط آواز جو نالو بڻجي چڪو آهي. ان کان پوءِ هن عوامي نيشنل پارٽي جي پليٽ فارم تان سڄي ملڪ ۾ جمهوريت جي بحاليءَ لاءِ پاڻ پتوڙيو.
14 آگسٽ 1986ع تي جڏهن آمريت خلاف تحريڪ چوٽ چڙهي، ته فاضل راهو ڪراچي جي رستن تي جلوسن جي اڳواڻي ڪئي. هو بينظير ڀٽو سان گڏ ڪلهو ڪلهي ۾ ملائي بيٺو رهيو. سندس سياست جو مقصد هميشه سماجي انصاف ۽ انساني وقار جي بحالي هو، جنهن لاءِ هن ڪڏهن به سوديبازي نه ڪئي.

افسوس جو سنڌ جي هن دلير پٽ کي 17 جنوري 1987ع تي هڪ گهري سازش تحت گولاڙچي ۾ ڪهاڙين جا وار ڪري شهيد ڪيو ويو. سندس شهادت سڄي سنڌ کي جهنجهوڙي ڇڏيو. وائيس آف انڊس سمجهي ٿو ته فاضل راهو جو قتل دراصل سنڌ جي عوامي سياست جو خون هو، پر قاتل وساري ويٺا ته فڪر ڪڏهن به مري ناهي سگهندو.

شهيد فاضل راهو جو فڪر اسان کي سيکاري ٿو ته سچ جي واٽ تي هلڻ وارن کي تاريخ هميشه زنده رکندي آهي. هو سنڌ جي هارين جو مسيحا هو، جنهن پنهنجي سادگي ۽ بهادريءَ سان سنڌ جي سياست ۾ نوان معيار مقرر ڪيا. اڄ سندس نالو هر ان شخص لاءِ حوصلي جي علامت آهي، جيڪو ناانصافيءَ خلاف آواز اٿاري ٿو.

سندس آخري آرام گاهه ڳوٺ راهوڪي ۾ آهي، جتي اڄ به عقيدت مند پنهنجي اڳواڻ کي ڀيٽا پيش ڪرڻ لاءِ ايندا آهن. شهيد فاضل راهو جو نالو سنڌ جي سياسي تاريخ ۾ هميشه لاءِ هڪ چمڪندڙ تاري وانگر روشن رهندو، جنهن جي روشنيءَ ۾ ايندڙ نسل حق ۽ سچ جو رستو ڳوليندا.

”شهيد فاضل راهو جو فڪر اسان کي سيکاري ٿو ته خاموش رهڻ ظلم جو ساٿ ڏيڻ برابر آهي. وائيس آف انڊس (Voice of Indus) جو مقصد سنڌ جي اهڙن مڙس ماڻهن جي تاريخ کي اجاڳر ڪرڻ آهي، جن پنهنجي رت سان حق جو رستو روشن ڪيو. اسان جي هيءَ ڪوشش تڏهن ئي مڪمل ٿيندي، جڏهن اوهان جهڙا شعور رکندڙ سنڌي اسان جو ساٿ ڏيندا. اچو ته سنڌ جي حقيقي تاريخ کي ايندڙ نسلن تائين پهچائڻ ۾ اسان جا ٻانهن ٻيلي بڻجو.“

”جيڪڏهن اوهان سمجهو ٿا ته سنڌ جي سورمن جون اهي سچيون ڪهاڻيون هر گهر تائين پهچڻ کپن، ته هن پوسٽ کي لائيڪ ۽ شيئر ڪري پنهنجي قومي ذميواري نڀايو. اوهان جو هڪ ڪمينٽ اسان لاءِ حوصلي جو باعث آهي ۽ اوهان جو هڪ شيئر اسان جي آواز کي طاقتور بڻائيندو. وائيس آف انڊس رڳو هڪ پيج ناهي، پر هي اوهان جي پنهنجي سڃاڻپ آهي. پنهنجي راءِ ڏيڻ نه وساريندا!“

"Voice of Indus: Promoting Social Justice and Human Dignity."

16/01/2026

هوا ئي چپل کان CEO تائين جو سفر: راج آسناڻي جي ڪاميابيءَ جي داستان

حيدرآباد/مٺي (رپورٽ: وائيس آف انڊس)
"سنڌ يونيورسٽيءَ ۾ هوائي چپل ۽ ڦاٽل ڪپڙا پائي تعليم مڪمل ڪئي، کائڻ لاءِ پيسا نه هئڻ ڪري مهينن جا مهينن چانهه ۽ پاپن تي گذارو ڪيو؛ مٺي کان حيدرآباد تائين، راج آسناڻي جي ڪاميابيءَ ۽ جستجوءَ جي ڪهاڻي، سندس ئي زباني!"

مٺي جي ريگستان مان نڪري سنڌ يونيورسٽي جي هاسٽلن تائين پهچندڙ راج آسناڻي (راجو) پنهنجي ماضيءَ جي ڏکين حالتن جو ذڪر ڪندي ٻڌايو ته غربت کيس ڪڏهن به روڪي نه سگهي. جنهن شاگرد وٽ ڪڏهن کائڻ لاءِ پيسا نه هئا، اڄ هو IYC جو CEO، لائف ڪوچ، رورل ڊولپمينٽ اسڪالر ۽ هزارين نوجوانن جو مينٽور بڻجي چڪو آهي. سندس هي سفر ثابت ڪري ٿو ته محنت ۽ لڳن سان هر منزل ماڻي سگهجي ٿي.

اڄ راج آسناڻي صرف هڪ نالو ناهي پر نوجوانن لاءِ هڪ مثال بڻجي چڪو آهي. سندس سوشل ميڊيا بائيو موجب هو هن وقت هيٺين عهدن ۽ ذميوارين تي فائز آهي:

CEO of IYC (International Youth Council/Club)
Life Coach and Mentor
Trainer and Young Leader
Peace Promoter
Research Scholar and RJ

راج آسناڻي جي ڪهاڻي اسان کي سيکاري ٿي ته غربت ڪڏهن به تعليم ۽ ترقيءَ جي راهه ۾ رڪاوٽ نٿي بڻجي سگهي. مٺي جي ريگستان مان نڪري حيدرآباد جي علمي حلقن تائين پهچڻ وارو سندس هي سفر "جستجو ۽ لڳاتار محنت" جو نتيجو آهي. اڄ هو نه صرف پاڻ ڪامياب آهي پر هزارين نوجوانن جو مينٽور (رهبر) بڻجي کين زندگيءَ جا سبق

16/01/2026

جوڊيشل ڪميشن آف پاڪستان جي اجلاس ۾ سنڌ هاءِ ڪورٽ جا ڏهه ايڊيشل جج مستقل مقرر ڪرڻ جي سفارش ڪئي وئي آهي جڏهن ته جسٽس خالد شاهاني ۽ جسٽس فياض شاه کي ڇهن مهينن لاءِ توسيع ڏني وئي آهي. اجلاس ۾ ايڊيشل ججس جي ڪارڪردگي، رڪارڊ ۽ عدالتي فيصلا جو تفصيلي جائزو ورتو ويو، جنهن بعد سفارشون تيار ڪيون ويون ته جيئن عدالتن جي ڪم کي مستحڪم ڪرڻ ۽ عدالتي نظام ۾ تسلسل برقرار رکڻ ۾ مدد ملي. هن فيصلو جو مقصد عدالتي عمل کي شفاف، موثر ۽ عوام جي اعتماد جوڳو بڻائڻ آهي ۽ ان سان گڏ سنڌ هاءِ ڪورٽ جي بينچز ۾ تجربوڪار ججس جي موجودگي کي يقيني بڻايو ويو آهي.

16/01/2026

ٻولي يا غلامي: سنڌ هاڻي فيصلو ڪري
مريم نواز جو پنجاب ۾ بل بورڊن ۽ رستن تي پنجابي ٻوليءَ جو استعمال ڪو احسان نه آهي، پر هڪ اهڙو عمل آهي جيڪو پاڪستان جي جعلي قومي بيانيي کي چيريندي اهو سچ سامهون آڻي ٿو ته رياست مقامي ٻولين کان ڊڄندي رهي آهي. پنجابي ٻوليءَ کي عوامي دائري ۾ جاءِ ڏيڻ ان ڳالهه جو ثبوت آهي ته ٻولي طاقت آهي—۽ جنهن قوم وٽ اها طاقت نه هجي، سا قوم غلام رهندي آهي.
سنڌ ۾ مسئلو رڳو نظرانداز ڪرڻ جو ناهي، هتي سنڌي ٻوليءَ خلاف هڪ منظم، ضدّي ۽ جارحانه جنگ هلي رهي آهي. شهري اردو اشرافيه اڄ به سنڌي ٻوليءَ کي “لوڪل”، “غيرضروري” ۽ “غيرمارڪيٽ ايبل” ثابت ڪرڻ ۾ مصروف آهي. هي ڪو لساني اختلاف نه، پر کليل نمڪ حرامي آهي. سنڌ جي ڌرتيءَ تي رهندي، سنڌ جا وسيلا کائيندي، ۽ سنڌ جي شهرن تي قبضي بعد سنڌي ٻوليءَ کي ڌڪ هڻڻ—هي عمل تاريخ ۾ سدائين غدارين جي فهرست ۾ لکيو ويندو رهيو آهي.
مريم نواز جو قدم دهليءَ جي ٺڳن واري سياست کي مڪمل طور ننگو ڪري ڇڏي ٿو. اها سياست جيڪا ڪڏهن اردوءَ جي نالي تي، ڪڏهن “قومي يڪجهتي” جي نالي تي، ۽ ڪڏهن “مارڪيٽ جي ضرورت” جي نالي تي مقامي قومن کي ٻوليءَ کان ڌار ڪرڻ جي ڪوشش ڪندي رهي آهي. سندن اصل دشمني ڪنهن سياسي پارٽي سان نه، پر سنڌي ٻولي، سنڌي سڃاڻپ ۽ سنڌي شعور سان آهي—ڇو ته شعور غلام نٿو رهي.
پر سڀ کان وڌيڪ خطرناڪ ڪردار اهي سنڌي چهرا آهن، جيڪي هر مرڪز جي اڳيان جهڪي بيهڻ کي حڪمت عملي سڏين ٿا. هي ماڻهو سياسي غلاميءَ جا رضاکار آهن. هيءَ منشيگيري ڪا غلطي نه، پر هڪ مڪمل ذهني پروگرام آهي—نوآبادي دور کان هلندڙ—جنهن جو مقصد هڪ اهڙو سنڌي پيدا ڪرڻ آهي جيڪو پنهنجي ٻوليءَ تي شرم ڪري ۽ آقا جي ٻوليءَ تي فخر ڪري.
هاڻي سوال اهو نه رهيو آهي ته سنڌي ٻولي بچندي يا نه؛ سوال اهو آهي ته سنڌي قوم بچندي يا نه. ٻوليءَ کان سواءِ قوم قبرستان هوندي آهي—نالو هوندو، زندگي نه. جيستائين سنڌي ٻولي اسڪولن، عدالتن، شهرن، بورڊن، ميڊيا ۽ اقتدار ۾ نه ايندي، تيستائين هر “ترقي” غلاميءَ جو نئون نالو هوندي.
سنڌ کي هاڻي چونڊ ڪرڻي آهي:
يا ته ٻوليءَ سان گڏ بيهڻ،
يا غلاميءَ سان گڏ هلڻ.
وچ جو ڪو رستو ناهي.

16/01/2026

16/01/2026

سائين جي ايم سيد جي سالگرهه جي نسبت سان ڀيٽا
سنڌ جي قومي آزاديءَ ۽ پاڪستان جو رياستي ڊانچو
ڪنھن به منظم رياستي نظام ۾ پيدا ٿيندڙ مسئلا رياستي نظام جي اثرن کان الڳ خلائي قانون مطابق ڪونه ھجن ٿا ، ان ڪري پنهنجي قوم ڏانھن جوابدار ماڻھن کي پنھنجي شعور جو ضمير پابند ڪندو آهي ته اھو پيدا ٿيل مسئلن کي ان رياستي نظام جي نسبت سان ڏسي مسئلن جو جامع سياسي نظرياتي بنيادن تي علمي فڪري ترتيب سان حل سمجھائي ۽ ان تي عملي طور ثابت قدم بيھي ، ان جي ڪاميابي جو يقين ڏياري ته ان جو حل ممڪن آهي ۽ ان جي حصول لاءِ ماڻھو ان تي عمل ڪري سگھي ٿو.
سائين جي ايم سيد پھريون شخص آھي، جنھن 20 سال پاڪستان جي رياستي اسٽرڪچر ۾ سنڌي قوم سان ٿيندڙ حڪومتي سطح تي ڏاڍائين جو باريڪ بينيءَ سان ، سنڌ جي مختلف ڏاھن سان گڏجي اسٽڊي ڪرڻ کان پوءِ ، سنڌ جي قومي غلامي جي منطقي علمي دلين سان واضع نشاندهي ڪئي ۽ انھي جو حل قومي آزاديءَ جي نظرئي جي روشنيءَ ۾ پيش ڪيو ۽ ان جي لاء ثابت قدميءَ سان ڄمي بھي جيل ڀوڳيا .
اھو ڪارڻ آھي ته سائين جي ايم سيد سان سياسي نظرياتي اختلافن کان سواءِ ، ان جي ذاتي ڪردار تي ، ڪنھن کي ، ڪنھن به قسم جي آڱر کڻڻ جي ھمٿ ڪونه ٿي سگھي ، ڇاڪاڻ ته سائين جي ايم سيد جي سوچ ويچار جو مرڪز سنڌ ھئي ، ان جي ڪري دنيا داري کان جسماني جبلتن تائين ، ھر پاسي کان سائين جي ايم سيد مثالي ڪردار ھيو . جيڪو پوليٽيڪل دانشور پنھنجي نظرئي ڪردار ۾ وضع ھوندو آھي، اھو پنھنجي ڪردار ۽ موقف رکڻ ۾ چٽو ھوندو آھي ، جنھن جي ڪري ڪنھن به مسئلي تي اگر مگر ڪرڻ بجاءِ ، اھو ھر وقت واضع چٽي نموني سان آڱر کڻي سمجهائيندو آھي ، ڇاڪاڻ ته ان کي رياست جي منفي نظام جي بنيادن جي وچ ۾ سسٽمڪ تعلق جو علمي شعور ھوندو آھي ، جنھن حقيقت جي بنيادن تي رد ڪندو آھي ۽ اھو ان بابت ڪنھن به مغالطي جو شڪار ڪونه ھوندو آھي، جيئن عام ماڻهو ھوندا آھن.
سائين جي ايم سيد جي سڀني ڪتابن ۾ ، سنڌي قوم جي مادي حقيقتن جي پسمنظر ۾ سڀني سوالن جا جواب ڏنل آھن ، جيئن نيوٽن ڌرتيءَ جي ڪشش ثقل کي ثابت ڪرڻ لاءِ ان جي مادي حقيقتن مان سمجھايو آهي ، تيئن سنڌ جي قومي غلامي جي سياسي سچائين کي سمجھائڻ لاءِ ٽيڪن طور ڪنھن به نظرئي جي قولن جي ٿوڻين جي ٽيڪن جي ضرورت ڪونه پئي آھي . سائين جي ايم سيد پاڪستان ۾ سنڌي قوم جي قومي غلامي جو نظريو ، پاڪستان جي سياسي تاريخ ۾ ٿيندڙ زيادتين جي بنيادن تي ايئين معلوم ڪري ٻڌايو آھي جيئن ميڊيڪل سائينس انساني جسم ۾ ايندڙ تبديلين جي نتيجي ۾ جسم ۾ پيدا ٿيندڙ بخار ۽ سور جو تعلق معلوم ڪري، قانون معلوم ڪيو آهي ته بخار ۽ سور بيماري نه پر ان جي علامت آھي ، اھو ايستائين ختم ڪونه ٿيندو جيستائين ان جو سبب بڻيل بيماري جي پاڻ نه پٽي ويندي ، بخار ۽ سورن جي شڪل ۾ مسئلن کي موضوع بڻائي قومي غلامي جي بنياد يعني قومي آزاديءَ جي حصول لاءِ جدوجهد ڪئي وڃي.
ان ڪري جيستائين ڪنھن به لکڻي ۾ غلام بنائيندڙ حاڪمن جو ڪردار رياست جي حاڪماڻي ڪرادار ۾ واضع چٽي نموني بيان ڪيل ڪونھي ، اھا لکڻي پنهنجي جوھر ۾ مظلوميت جو بوگس راڳ ھجي ٿي ، ايئين ڪنھن به مسئلي تي جدوجهد ۾ قومي آزاديءَ جي جدوجھد جي جھلڪ ڪونھي اھا جدوجهد گروھي شخصي مفادن لاءِ اصل برائي جي بنيادن کان لاتعلقي پيدا ڪرڻ لاءِ ھجي ٿي .
مظلوم قوم جا ماڻهو حاڪمن جي مڙھيل سياسي پابندين ۽ سينسر شپ ۾ مسلسل رھڻ جي ڪري ، ان سان ايترا ته ھري ويندا آهن جو پنھنجو پاڻھن ايئين لکندا ، سياسي ڪردار ادا ڪندا رھندا آھن، جيئن رياست چاھيندي آھي. ان جي ڪري رياستي پروپيگنڊائي بيانئي ۽ اشوز تي سياسي جدوجهد جي نظرياتي نفسياتي اثرن کان بچڻ لاءِ سائين جي ايم سيد جي ڪتابن ، سياسي ۽ ذاتي ڪردار جو مطالعو ڪندو رھڻ گھرجي.
جيئن ته سوشل ميڊيا تي رياست طرفان لفظن جي چونڊ جي سنسرشپ لاڳو ڪونھي، ته پوءِ ان فورم تي اخباري ٻوليءَ ۾ لکجي وڃڻ ، ايئين ھوندو آھي جيئن مسئلن جي حل لاءِ روڊن تي احتجاج ڪرڻ دوران قومي آزاديءَ جي نظرئي ۾ يقين رکندڙ باڪردار ماڻھن کي پاسيرو ڪري واٽ ويندي ڪردارن کي متعارف ڪرڻ ، اھو خودرو طور يا ارادتن عملي توڻي ذھني طور سينسرشپ جو شڪار ھجڻ آھي ، ان جي ڪري سوشل ميڊيا تي لکڻ وقت ۽ روڊن تي مسئلن تي احتجاج ڪرڻ دوران پاڻ کي ان ذھني غلاميءَ مان آجو ڪري، پوء لکڻ ۽ مسئلن تي جدوجهد ڪرڻ گھرجي. پاڪستان جي رياستي اسٽرڪچر ۾ سنڌي قوم کي پنجابي قوم پنھنجي سياسي غلاميءَ ھيٺ آندو آھي ، جنھن لاءِ سيڪيورٽي اسٽيبلشمينٽ کي ھٿيار طور استعمال ڪيو وڃي ٿو، پ پارٽي ۽ انھي کان سواءِ گلي محلي تائين لاتعداد انيڪ نالن سان ڪيترائي انھن جا پيدا ڪيل پيداگير طفيلي ٽولا ڪم ڪن ٿا، جنھن جي زريعي سنڌ جي سياسي غلاميءَ کي ليپا پوتي ڪئي وڃي ٿي.
سنڌ زرعي سماج دوران پنهنجي بھترين روايتن جي امين خوشحال معيشت تي مشتمل ھئي ، ان جا ثقافتي مادي اھڃاڻ ۽ معاشرتي قدر جنھن جو عملي مثال آھن ، ثقافتي ڏهاڙي تي انھن جي نمائش تي، پنجابي قوم جي ذھني غلامن کي، انھن کي ڏسي چچڙي لڳندي آهي ، ڇاڪاڻ ته ان سان سنڌي قوم جاھل آھي واري پروپيگنڊا ڪوڙي ثابت ٿيندي آهي .
پاڪستان ٺھڻ کان پوءِ جنھن لاءِ دعوا ڪئي وڃي ٿي ته سنڌ انگريزن کان آزاد ٿي ھئي يعني سنڌي قوم پنھنجي معاشي ۽ سياسي ضرورتن مطابق فيصلا ڪري، سنڌي قوم کي خوشحالي طرف وٺي ويندي ، پاڪستان ٺھڻ سان پاڪستان تي پنجابي پناهگير فوج سول بيوروڪريسي قبضو ڪري ورتو، جنھن جي اشاري تي سڀ کان پھريان گورنر جنرل، سنڌ اسيمبلي جي 1947 جي لينڊ الائينڊ منٽ پاس ٿيل بل تي صحيح ڪري قانون جي شڪل ڏيڻ بجاءِ ، ان کي رد ڪري، سنڌي قوم کان پنھنجي زمينن تي مالڪيءَ جي حق کان محروم ڪري ، اھي زمينون جيڪي مقامي مسلمانن جون ھندن وٽ غيرقانوني گروي ھيون واپس ڏيارڻ بجاءِ، 1940 جي معاھدي جي ٻئي نمبر نقطي جي ڀڃڪڙي ڪندي ، اقليتي صوبن جي مسلمانن کي گھرائي، انھن جي حوالي ڪيون ويون ، ان کان سواءِ شھري ڪاروبار صنعتن تي قبضو ڪرڻ ، سنڌي ماڻهن کي ان جي ترقيءَ کان محروم ڪرڻ لاءِ ، ڪراچيءَ کي سنڌ کان جدا ڪري ھلائڻ لاءِ سنڌ ۾ پنجابي گورنر دين محمد کي مقرر ڪيو ويو ، نتيجن سنڌ روايتي زرعي سماج مان جديد صنعتي سوسائٽيءَ ۾ تبديل ٿي پنھنجي مثبت قدرن سان نمايان ٿيڻ کان ، پنجابي قوم جي سامراجي ڪردار جي ڪري محروم ٿي آهي .
جنھن جو حل سنڌي قوم جي سياسي آزاديءَ ۾ آھي ، ان لاءِ سنڌ جي ماڻهن کي پنهنجي قوم جي آزاديءَ لاءَ پ پارٽيءَ جي طفيلي ڪردار ۾ اميدون رکڻ بجاءِ واضع چٽي نموني ، قومي آزاديءَ جي لاءِ پوليٽيڪل پارٽي جي بنيادن تي پنجابي قوم جي غلاميءَ مان آزادي جي جدوجهد ڪرڻي پوندي ، جيڪو حل سائين جي ايم سيد پنهنجي عمل ۽ نظرئي سان ڏنو آهي.
پوليٽيڪل دانشور ماڻهن کي لفظن جي مدد سان واضع ۽ چٽا تصور۽ دڳ ڏيندا آھن، چٽي نموني آڱر کڻي ٻڌائيندا آھن ، تنھنڪري سائين جي ايم سيد جي نظريي جي روشنيءَ ۾ لکڻ گھرجي ته پنجابي قوم، سنڌي قوم کي پ پارٽيءَ جي سياسي مدد سان غلام ڪري ، سنڌ جي وسيلن جي ڀينگ ڪري پئي . سڀ وفاقي پارٽيون پنجابي سامراجي راڄ کي قائم رکڻ لاءِ ھڪ ٻئي جو نعبل بدل ڪردار ادا ڪن ٿيون ، پنهنجي جوھر ۾ سڀ اتحادي آھن ، توڻي جو ڀلي اھي ظاھر الڳ الڳ اسٽرڪچر ۾ نظر اچن ٿيون ، سوشل ميڊيا تي آزادي سان لکڻ جي سڀني موقعن ھوندي، تيري ميري ڪرڻ ، خود پ پارٽيءَ وارو ڪردار ادا ڪرڻ ھجي ٿو ، يعني ماڻهن کان واضع تصور کان محروم ڪري سامراج سان جوڙي ھلائڻ آھي ، جيڪو سائين جي ايم سيد جي پيروڪار ھجڻ جو دعويدار آھي ، آزادي جي ڳالهه ڪري ٿو ته پوءِ دشمن جي سڌي نشاندهي ڪري ته پنجابي قوم ،سنڌي قوم جي وسيلن کي لٽڻ لاءِ سياسي طور غلام ڪيو آهي .
سنڌي قوم جي سڀني مسئلن جو حل قومي آزاديءَ ۾ آھي ، ان لاءِ عملي طور روزمره جي زندگيءَ مان قومي غلامي جي ذلت ماڻھن کي پنھنجي اکين سان ڏيکاري پوليٽيڪل پارٽي سان جوڙي قومي تحريڪ لاءِ تيار ڪرڻو پوندو ،