11/06/2026
Jarmarki
W mowie potocznej, zwłaszcza na wsi, pojęcia „targ” i „jarmark” używano zamiennie. Różnica jest jednak wyraźna. Do organizowania i jednych, i drugich niezbędny był przywilej władzy państwowej (czyli dawniej królewski). Dla przykładu, Bodzentyn miał już prawie od początku swego istnienia przywilej organizowania cotygodniowych targów, ale również kilku jarmarków. Od 1413 r. dwóch, a potem w 1468 r. i w 1698 liczbę ich zwiększano aż do sześciu. O ile targ miał i ma charakter lokalny, to jarmark już ponadregionalny i często kilkudniowy.
Bodzentyńskie jarmarki (przypomnijmy formalnie istniejące prawie do końca wieku XIX) odbywały się co dwa miesiące:
W poniedziałek po Nawróceniu św. Pawła (25 stycznia);
W poniedziałek po św. Kazimierzu (4 marca);
W środę po św. Stanisławie (8 maja);
W poniedziałek po św. Marii Magdalenie (22 lipca);
W poniedziałek po św. Idzim (1 września);
W poniedziałek po św. Marcinie (11 listopada).
Bodzentyn znany był przede wszystkim z handlu końmi, stąd jego popularność w Małopolsce (nawet po przedzieleniu jej kordonem zaborów) i Cyganów. Oczywiście, dominowało rzemiosło.
Jarmark połączony był często z odpustem, np. ten organizowany w maju. Bodzentyn w XIX w. zmieniał swoją przynależność administracyjną, od powiatu opoczyńskiego po kielecki, a w tym ostatnim pod koniec XIX w. jarmarki ograniczono już tylko tylko do Kielc i Chęcin.
Więcej szczęścia miała Słupia w powiecie opatowskim, gdzie jarmarki przetrwały trochę dłużej. Tu w środy po Trzech Królach, św. Benedykcie, przed Znalezieniem św. Krzyża, przed św. Wawrzyńcem i po Podwyższeniu św. Krzyża.
W 1960 r. udokumentowano odpust i jarmark w Studziannej, a ponieważ wieś polska tego okresu niewiele różniła się od tej XIX wiecznej, a odpusty i jarmarki były bardzo podobne, więc poniższy film dokumentalny daje jakieś wyobrażenia i o tych dawniejszych jarmarkach. Istotną różnicą jest może tylko brak kupców pochodzenia żydowskiego.. Drugi film dokumentalny ma podobny charakter. (PO)https://youtu.be/3atRhVjh9wE?t=368
https://www.youtube.com/watch?v=0y73ClfDZ98
W dokumencie reżyser Jerzy Hoffman prezentuje magiczny świat ludowe...
