Alma Mater

Alma Mater Miesięcznik Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
https://almamater.uj.edu.pl

🔥 Zespół z Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii - Uniwersytet Jagielloński – dr Arkadiusz Borek, dr Ewa Kowalsk...
03/06/2026

🔥 Zespół z Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii - Uniwersytet Jagielloński – dr Arkadiusz Borek, dr Ewa Kowalska, dr hab. Wojciech Strzałka oraz dr hab. Monika Bzowska – prowadzi badania nad rozwojem nowej terapii przeciwnowotworowej! Naukowcy odkryli cząsteczkę jednoniciowego DNA, która silnie wiąże się z białkiem PCNA – kluczowym dla kopiowania i naprawy DNA.

👀 ”Odciąga uwagę” PCNA od prawdziwego DNA i blokuje jego działanie, przez co komórki nowotworowe tracą zdolność prawidłowego podziału i naprawy uszkodzeń. W przyszłości takie cząsteczki mogłyby być dostarczane bezpośrednio do guza, wzmacniając działanie chemioterapii i jednocześnie lepiej oszczędzając zdrowe komórki.

🎓 Więcej o tych badaniach oraz innych przełomach badaczek i badaczy Uniwersytet Jagielloński przeczytamy w ,,Alma Mater”: link w komentarzu.

🌖 Nazwisko Mariana Smoluchowskiego można dziś spotkać w wielu miejscach – na tabliczkach ulic w kilku polskich miastach,...
01/06/2026

🌖 Nazwisko Mariana Smoluchowskiego można dziś spotkać w wielu miejscach – na tabliczkach ulic w kilku polskich miastach, w strukturze Instytutu Fizyki UJ czy w nazwach prestiżowych nagród naukowych, takich jak medal Polskiego Towarzystwa Fizycznego czy wyróżnienie niemieckiego stowarzyszenia badającego aerozole. Sława wybitnego fizyka wykracza jednak daleko poza ziemskie mapy. W 1970 roku Międzynarodowa Unia Astronomiczna zdecydowała, że jego imię trafi na mapę Księżyca – tak powstał krater Smoluchowski, miejsce, w którym fizyka spotyka się z geologią kosmiczną, a nazwisko uczonego funkcjonuje już nie tylko w podręcznikach, lecz także w przestrzeni międzyplanetarnej.

🌒 To tylko jeden z wielu krakowskich akademików, którzy mają swoje „nietuzinkowe autografy” na Srebrnym Globie. Znajdziemy tam również krater Copernicus, jeden z najbardziej efektownych na widocznej stronie Księżyca. Swoje kratery mają też: renesansowy uczony Bernard Wapowski, matematyk i astronom Jan Śniadecki (po niewidocznej stronie Księżyca) oraz fizyk‑kriogenik Zygmunt Wróblewski.

🌓 Więcej o kosmicznym upamiętnieniu uczonych Uniwersytet Jagielloński w nazwach planetoid oraz kraterów księżycowych i marsjańskich przeczytamy w najnowszym numerze „Alma Mater” w tekście Łukasza Pieroga: link w komentarzu.
___

Fot. „Zachód Ziemi” – zdjęcie wykonane w nocy z 6 na 7 kwietnia 2026 przez członków misji kosmicznej Artemis II / NASA Goddard Space Flight Center

🔎 Na Uniwersytet Jagielloński działa Pracownia Studiów Afganologicznych (PSA) w Instytut Orientalistyki Uniwersytetu Jag...
30/05/2026

🔎 Na Uniwersytet Jagielloński działa Pracownia Studiów Afganologicznych (PSA) w Instytut Orientalistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego – kolejny etap krakowskich badań nad Afganistanem, zapoczątkowanych w latach 70. XX wieku przez prof. Jadwigę Pstrusińską. Afganologia nie jest osobnym kierunkiem studiów, lecz ważną perspektywą wpisaną w iranistykę i orientalistykę, koncentrującą się na językach, literaturze, historii oraz przemianach społeczno‑kulturowych Afganistanu.

🎓 Obecnie profil afganologiczny rozwija dr Mateusz M. Kłagisz, który bada m.in. pasztuńską poezję ludową oraz dzieje polskich badań w Afganistanie. PSA jest silnie zaangażowana we współpracę międzynarodową i przygotowuje projekty z zakresu cyfrowej humanistyki. Ważną częścią jej misji jest także solidarnościowe wspieranie afgańskich naukowców po przejęciu władzy przez talibów.

📰 Więcej o krakowskiej drodze afganologii znajdziecie w najnowszym numerze „Alma Mater”, gdzie publikujemy również kilka fotografii oraz wprowadzenie do prezentowanej w Galerii Fotograficznej Wydział Filologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego wystawy prac dr. Kłagisza „Przez Afganistan”: link w komentarzu.

Fot. Dr Mateusz Kłagisz w Heracie, Afganistan, lato 2025 r. / Michał Adamiak

💧 Interdyscyplinarny zespół z Uniwersytetu Jagiellońskiego znalazł sposób, by skuteczniej zatrzymywać wodę w przestrzeni...
27/05/2026

💧 Interdyscyplinarny zespół z Uniwersytetu Jagiellońskiego znalazł sposób, by skuteczniej zatrzymywać wodę w przestrzeni miejskiej. Naukowcy opracowali specjalne kompozycje „podłoże + roślina” dla miejskiej zieleni, oparte m.in. na rozdrobnionym gruzie ceglanym lub marglowym z dodatkiem kompostu oraz nasadzeniami macierzanki. Takie moduły potrafią zatrzymać do 95–100% wody opadowej i utrzymywać ją nawet o 20 dni dłużej niż standardowe rozwiązania, a przy tym wykorzystują odpady budowlane i wspierają zapylacze. Mogą być stosowane na zielonych dachach, tarasach, w ogrodach deszczowych czy przy przystankach, pomagając chłodzić miasta, ograniczać skutki suszy i rozwijać zrównoważoną błękitno-zieloną infrastrukturę.

🌊 Więcej na ten temat przeczytasz w najnowszym numerze ,,Alma Mater: link w komentarzu.

👥 Umówmy się na godz. 17:30 przy „Adasiu”, czyli przed Collegium Novum… Tak mogłyby dziś rysować się „współrzędne” pomni...
25/05/2026

👥 Umówmy się na godz. 17:30 przy „Adasiu”, czyli przed Collegium Novum… Tak mogłyby dziś rysować się „współrzędne” pomnika „największego przedstawiciela słowa polskiego”. Rynek Główny w Krakowie nie był bowiem jedyną rozważaną lokalizacją dla monumentu poświęconego Adamowi Mickiewiczowi. Pod koniec XIX wieku toczono zażarty spór o miejsce ustawienia pomnika i rozważano m.in. plac przed Collegium Novum (propozycja Walerego Rzewuskiego – „Plac Mickiewicza” w otoczeniu budynków uniwersyteckich). Zwolennicy tego rozwiązania podkreślali związek poety z nauką, uniwersytetem i młodzieżą, przeciwnicy natomiast obawiali się odsunięcia wieszcza na ubocze.

✨ Więcej o tej fascynującej historii przeczytamy w najnowszym numerze „Alma Mater” w tekście dr. hab. Wojciecha Ryczka z Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego artykuł jest także zachętą do ćwiczeń z uważności – do zatrzymania się przy pomniku, który wszyscy „znają”, a którego w codziennym pośpiechu prawie nie dostrzegają, oraz do zobaczenia znaczeń ukrytych w jego detalach: link w komentarzu.

👠 „Dlaczego diabeł ubiera się u Prady?” W najnowszym numerze ,,Alma Mater” dr hab. Katarzyna Stasiuk, prof. UJ analizuje...
23/05/2026

👠 „Dlaczego diabeł ubiera się u Prady?” W najnowszym numerze ,,Alma Mater” dr hab. Katarzyna Stasiuk, prof. UJ analizuje psychologiczne mechanizmy stojące za współczesną konsumpcją mody i wyjaśnia, dlaczego kupujemy tak dużo ubrań mimo świadomości ich negatywnego wpływu na środowisko.

💃 Ubrania są narzędziem budowania statusu, autoprezentacji i zaspokajania potrzeby prestiżu. Co świetnie wykorzystują firmy, oferując przemyślane strategie m.in. „masstige” (masowy prestiż) – tańsze linie marek luksusowych – oraz zalewając rynek produktami podobnymi do dóbr luksusowych i ich podróbkami, w których liczy się głównie symboliczny przekaz, nie jakość. Zakupy działają jak „terapia” – uruchamiają system nagrody i dają krótki dopaminowy zastrzyk, po którym szybko pojawia się nuda i potrzeba kolejnego zakupu. Niskie ceny i „fast fashion” sprawiają, że decyzje zakupowe wydają się błahe, a efekt jest odwrotny do zamierzonego: im tańsze ubrania, tym więcej kupujemy.

🪭 Choć konsumenci wiedzą o szkodliwości nadprodukcji (CO₂, zanieczyszczenia, odpady), krótkoterminowa przyjemność z zakupów wygrywa z odległymi, mało widocznymi kosztami ekologicznymi. Jednocześnie widać pierwsze zmiany: rosnącą popularność secondhandów, platform sprzedaży odzieży używanej, upcyclingu oraz systemowych rozwiązań, takich jak cyfrowe „paszporty produktów”, które mają zwiększać przejrzystość łańcucha dostaw.

🔥 Kariera to nie tylko stanowisko czy tytuł, lecz przede wszystkim droga, na której uczymy się elastyczności, otwartości...
20/05/2026

🔥 Kariera to nie tylko stanowisko czy tytuł, lecz przede wszystkim droga, na której uczymy się elastyczności, otwartości i odwagi. Warto więc śmiało wychodzić poza własną strefę komfortu – czasem trzeba zaryzykować zmianę kraju, języka czy kultury, bo takie decyzje rozwijają nie tylko kompetencje, ale i charakter. Ogromnym atutem jest również ciekawość świata – to ona potrafi otwierać drzwi, o których wcześniej nawet nie wiedzieliśmy, że istnieją. Tę myśl szczególnie podkreśla dr Anna Niemiec, Head of Research and Development Pest Control in Reckitt w São Paulo, absolwentka Wydziału Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

🎓 Serdecznie zachęcamy do przeczytania całej rozmowy z Piotrem Rapciakiem, w której dowiemy się więcej o jej studiach w Krakowie, o tym, jak przekładać wiedzę akademicką na biznes, poznamy praktyczne „life-hacki” związane z budowaniem międzynarodowej kariery w obszarze badań i rozwoju, a także brazylijskie doświadczenia dr Anny Niemiec.

💬 To już 16. odsłona cyklu „Losy absolwentów”. „Alma Mater” – bierz i czytaj!

🔎 Naukowcy wciąż poszukują ciemnej materii – niewidzialnej substancji, bez której nie powstałyby galaktyki, gwiazdy ani ...
18/05/2026

🔎 Naukowcy wciąż poszukują ciemnej materii – niewidzialnej substancji, bez której nie powstałyby galaktyki, gwiazdy ani planety. Prof. Szymon Pustelny z Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ rozwija nowe, ultraczułe metody jej wykrywania. Ważnymi etapami na tej drodze są publikacja w „Nature” oraz stypendium Fulbrighta!

🛰️ W badaniach opisanych w „Nature” międzynarodowy zespół zbudował sieć superprecyzyjnych „kompasów kwantowych” w dwóch laboratoriach oddalonych o ponad 300 km. Gdyby Ziemia przelatywała przez wielkie struktury z ciemnej materii, igły takich kompasów powinny na chwilę minimalnie się odchylać w obu miejscach równocześnie. Efektu nie zaobserwowano, ale udało się mocno zawęzić możliwe własności tzw. aksjonów – kandydatów na cząstki ciemnej materii. Pomiary okazały się nawet 40 razy dokładniejsze niż wcześniejsze ograniczenia z obserwacji astronomicznych, co znacząco przesuwa granicę naszej wiedzy o „ciemnej stronie” Wszechświata.

🎓 Natomiast w nowym projekcie Fulbright STEM Impact Award prof. Pustelny będzie wykorzystywał mikroskopijne kulki krzemionkowe „zawieszone” w wiązce lasera. Takie optycznie lewitujące kulki działają jak niezwykle czułe wagi grawitacyjne – pozwalają mierzyć bardzo słabe siły, które mogłaby wywoływać ciemna materia. Celem jest stworzenie globalnej sieci takich detektorów; jeden z czujników ma powstać na Uniwersytet Jagielloński.

🔭 Choć to badania podstawowe, rozwijane w ich ramach technologie pomiarowe i kwantowe mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie w precyzyjnej nawigacji, obrazowaniu medycznym, geologii czy monitorowaniu środowiska. Szukając czegoś, czego jeszcze nie widzimy, badacze tworzą narzędzia, które z czasem mogą realnie ulepszyć nasze codzienne życie. Więcej na ten temat przeczytamy w najnowszym numerze ,,Alma Mater” w tekście Anny Gawlik: link w komentarzu.

👩‍⚕️ W Polsce kobiety stanowią obecnie ponad 57 procent wszystkich lekarzy, ale wśród chirurgów jest ich niecałe 14 proc...
15/05/2026

👩‍⚕️ W Polsce kobiety stanowią obecnie ponad 57 procent wszystkich lekarzy, ale wśród chirurgów jest ich niecałe 14 procent. Chirurżkom – ich precyzji i sile, ale też empatii i trosce o pacjenta – poświęcona jest wystawa fotograficzna „Przy stole”, którą do wakacji można oglądać w Szpital Uniwersytecki w Krakowie. Jej autorką jest Maria Włodkowska, rzecznik prasowa SU.

📷 Ekspozycja, przewrotnie nawiązująca do stereotypu „miejsca kobiety przy stole”, prezentuje kilkanaście specjalistek z różnych dziedzin chirurgii i pełni zarówno funkcję artystyczną, jak i formę symbolicznego podziękowania wszystkim kobietom–chirurgom pracującym w szpitalu. Wybrane przez redaktor naczelną Ritę Pagacz-Moczarską fotografie z tej wyjątkowej wystawy prezentujemy także w 31. odsłonie GALERII „ALMA MATER”: link w komentarzu.

____

Fot. Dr Katarzyna Gronostaj, FEBU; Oddział Kliniczny Urologii i Urologii Onkologicznej SU

🎂 662 lata radości z przesuwania granic (nie)znanego! Dziś świętUJemy nasze urodziny, dlatego wszystkim członkom społecz...
12/05/2026

🎂 662 lata radości z przesuwania granic (nie)znanego! Dziś świętUJemy nasze urodziny, dlatego wszystkim członkom społeczności Uniwersytetu Jagiellońskiego – osobom studiującym, pracującym, naukowczyniom i naukowcom, absolwentkom i absolwentom oraz wszystkim rozkochanym w poznawaniu piękna i złożoności otaczającej nas rzeczywistości wspólnie z UJ – składamy najlepsze życzenia.

Adres

Garbarska 7a („Pigoniówka”)
Kraków
31-131

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Alma Mater umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Firmę

Wyślij wiadomość do Alma Mater:

Skróty

Udostępnij

Kategoria