09/09/2026
✍️ „Ja, którego grzechem życia było trzepanie językiem, mam naprawdę dziś la nausee, kiedy gadam w takim czy innym towarzystwie” – pisał Józef Czapski w liście do Sławomira Mrożka.
🗣️ Z kolei w rozmowie ze Zdzisławem Kudelskim sam siebie nazywał: „gadułą i niemową”. Ci, którzy Czapskiego znali osobiście, ale także - dzięki nagraniom - słuchacze radia na pewno mają w pamięci jego niezwykły głos i sposób opowiadania – zaangażowanie, które słychać w tych wypowiedziach, energię i naturalność, zupełny brak pozy.
🗣️ Mówienie było żywiołem Czapskiego, ale i milczenie, podobnie jak i u tak ważnego dla niego Cypriana Kamila Norwida, miało w jego życiu i twórczości znaczenie wyjątkowe. Z żywiołu mowy, rozmów, publicznych wypowiedzi powstawały niektóre książki i teksty Czapskiego, na przykład jego improwizowane wykłady o Prouście wygłaszane w ramach „konwersacji francuskich” dla współwięźniów w obozie w Griazowcu, które drukiem w przekładzie na język polski ukazały się po raz pierwszy w paryskiej ”Kulturze” w 1948 roku.
🎙️ W kolejnej audycji przygotowanej z okazji Roku Józefa Czapskiego w „Dwójce” o Czapskim „mówiącym, słuchającym, milczącym” opowie prof. Jan Zieliński – historyk literatury, tłumacz, edytor m. in. tomu esejów „Czytając” Józefa Czapskiego i autor książki „Józef Czapski. Krótki przewodnik po długim życiu”.
🎧 Posłuchamy także z nagrań archiwalnych wypowiedzi samego Józefa Czapskiego.
📻 Na "Rozmowy na lato" w środę (9.09) o godz. 22.00 zaprasza Dorota Gacek.
Fot. Muzeum Narodowe w Krakowie
