Archeologia Żywa

08/01/2026

W brytyjskim Norfolk archeolodzy trafili na odkrycie z kategorii „raz w życiu” 🛡️

Odkryto tam niemal kompletną celtycką trąbę bojową, unikatowy sztandar z głową dzika i zestaw umb tarcz, wszystko w jednym depozycie z epoki żelaza. To materialny świat celtyckiej wojny, symboliki i dźwięku, który Rzymian fascynował i przerażał jednocześnie.

👑 To właśnie tu żyli Icenowie, lud legendarnej Boudiki. Depozyt co prawda jest troszkę starszy niż jej słynne powstanie, ale idealnie pokazuje militarne wyposażenie z tamtych czasów.

👉 Jeśli chcielibyście dowiedzieć się więcej o Celtach i ich tajemniczym świecie – przypominamy, że w całości im poświęcony numer „Archeologii Żywej” znajdziecie w salonach prasowych jeszcze przynajmniej do końca przyszłego tygodnia.

Fot. Norfolk Museums Service

08/01/2026

Na YouTubie Instytutu Archeologii UMCS w Lublinie jakiś czas temu wystartował cykl „Co kryje ziemia. Opowieści z Lubelszczyzny” – a my opisujemy premierowy odcinek, który w nieco ponad 7 minut pokazuje, czym naprawdę jest archeologia. Bez mitów o „kopaniu skarbów”, za to z nowoczesnymi metodami, obrazem, który robi robotę, i spokojną, mądrą narracją.

No i gdy ledwo co zaczęliśmy nadrabiać zaległości z ostatnich tygodni, a tu… już pojawił się kolejny odcinek. Tak właśnie działa internetowa archeologia czasu teraźniejszego 😅

Link bezpośrednio do materiału wideo znajdziecie w komentarzach 👇

07/01/2026

Tajemnicza figurka z Krzelkowa. Co właściwie przedstawia? 👽

W krótkim artykule na łamach aktualnego numeru „Archeologii Żywej” nad znaczeniem niezwykłej, brązowej figurki z Krzelkowa zastanawia się dr Przemysław Dulęba – kierownik badań wykopaliskowych, które doprowadziły do jej odkrycia.

Co ważne, tekst nie zamyka dyskusji. Wręcz przeciwnie – pokazuje, jak wiele pytań wciąż pozostaje bez jednoznacznej odpowiedzi i sugeruje, że również Czytelnicy mogą mieć własne pomysły na interpretację tej zagadkowej postaci. Bóstwo, amulet, zabawka, a może coś zupełnie innego? 🤔

To ostatni moment na zdobycie aktualnego numeru poświęconego Celtom i ich sąsiadom w salonach Empik, Inmedio, Relay, Kolporter lub Garmond. Później już tylko przez naszą stronę lub zamawiając go w ramach rocznej prenumeraty. Linki w komentarzach 👇

06/01/2026

📍 Zaginione miasto Sławoborze / Stolzenberg

Jako patron medialny udostępniamy krótkie podsumowanie projektu badań i ochrony zanikłego średniowiecznego miasta Stolzenberg w Sławoborzu. Projekt realizowała Fundacja Relicta. To dobra okazja, by spojrzeć całościowo na działania, które pozwoliły lepiej rozpoznać i zabezpieczyć to wyjątkowe stanowisko archeologiczne.

Dla zainteresowanych tematem więcej: link do wykładu, który odbył się w Sławoborzu zamieszczamy w komentarzu 👇

I uprzedzamy – w tym roku o Sławoborzu usłyszycie jeszcze z pewnością i u nas :)

03/01/2026

W co wierzyli dawni Pomorzanie? ⚡️🔥
Czy istniała jedna „religia Słowian”, czy raczej wiele lokalnych sposobów rozumienia świata, natury i sacrum?

Pełnometrażowy dokument w reżyserii Tomasza Częścika prowadzi widza przez krajobraz Pomorza widziany oczami zaproszonych archeologów, historyków i etnografów. Bez mitologii rodem z popkultury, bez prostych odpowiedzi. Zamiast tego są źródła, odkrycia, hipotezy i spory interpretacyjne.

To opowieść o jeziorach, wyspach, koniach, dawnych świętych miejscach, ale również długim procesie chrystianizacji, pokazanym nie jako nagłe zerwanie z przeszłością, lecz jako powolną zmianę wyobrażeń i praktyk.

Ambitna, niezależna produkcja zrealizowana niemal w całości ze środków prywatnych. Dla tych, którzy chcą zrozumieć, a nie tylko „poznać bogów Słowian”.

Link bezpośrednio do filmu w komentarzu 👇

́redniowiecze

02/01/2026

Głosowanie na „Archeologiczne Sensacje 2025” zostało zakończone! Dziękujemy za wszystkie oddane głosy, teraz czas je policzyć i przygotować podsumowanie. Widzimy się 15 stycznia o godz. 19:00 na naszym kanale YouTube podczas oficjalnego ogłoszenia wyników :)

02/01/2026

Pozostałości czterech chat o nieznanej dotąd konstrukcji, setki przedmiotów codziennego użytku i możliwe ślady wczesnośredniowiecznego portu odkryli archeolodzy podczas zeszłorocznych badań na Srebrnym Wzgórzu w Wolinie.

Pozostałości czterech chat o nieznanej dotąd konstrukcji, setki przedmiotów codziennego użytku i możliwe ślady wczesnośredniowiecznego portu odkryli archeolodzy podczas badań w Wolinie. Znaleziska sugerują, że historia miasta i jego mieszkańców może być bardziej złożona, niż dotąd...

01/01/2026

🎉 Szczęśliwego Nowego Roku! 🎉

Niech 2026 przyniesie Wam jak najwięcej odkryć, dobrych wiadomości i fascynujących spotkań z przeszłością.

Przypominamy też, że głosowanie w plebiscycie ARCHEOLOGICZNE SENSACJE 2025 trwa tylko do jutra, do godz. 19:00 ⏰ To ostatnia szansa, by oddać głos na odkrycie, wydarzenie, książkę lub wystawę, które Waszym zdaniem najbardziej zmieniły nasze spojrzenie na przeszłość.

👇 Tym razem link umieszczamy w komentarzu, żeby Facebook nie obcinał nam zasięgów :)

31/12/2025

Głosujemy na ARCHEOLOGICZNE SENSACJE 2025! 🏆

✦ JASKINIA OBŁAZOWA (Małopolskie) – NAJSTARSZY ZNANY BUMERANG ŚWIATA JEDNAK SPRZED OK. 40 000 LAT ✦

Międzynarodowy zespół badawczy, w którego skład wchodził m.in. prof. dr hab. Paweł Valde-Nowak z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, potwierdził, że zakrzywiony fragment ciosu mamuta odnaleziony w Jaskini Obłazowej liczy pomiędzy 42 290 a 39 280 lat p.n.e., co czyni go najstarszym znanym bumerangiem na świecie. Analizy radiowęglowe i modelowanie bayesowskie wykazały, że artefakt zalegał w warstwie użytkowanej przez Homo sapiens, co przesuwa granicę obecności człowieka współczesnego w Europie Środkowej.

Twój głos ma znaczenie. Wybierz najważniejsze odkrycie roku tutaj:
👉 https://archeologia.com.pl/archeologiczne-sensacje-2025/

30/12/2025

Głosujemy na ARCHEOLOGICZNE SENSACJE 2025! 🏆

✦ JEZIORO LEDNICA (Wielkopolskie) – ANALIZY OSADÓW Z DNA ODSŁANIAJĄ POCZĄTKI I KRYZYS PAŃSTWA PIASTÓW ✦

Międzynarodowy zespół badaczy z UAM, UW i Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, kierowany przez prof. dr. hab. Adama Izdebskiego, wykazał, że ekspansja państwa Piastów w X wieku opierała się na intensywnej eksploatacji środowiska i dopływie srebra, bez trwałych podstaw strukturalnych. Masowa wycinka lasów, rolnictwo i napływ kruszcu wzmacniały władzę, ale tworzyły kruchą bazę ekonomiczno-ekologiczną. Po połowie XI wieku okolice Lednicy odnotowały regres użytkowania ziemi i spadek upraw, interpretowane jako oznaki kryzysu.

Twój głos ma znaczenie. Wybierz najważniejsze odkrycie roku tutaj:
👉 https://archeologia.com.pl/archeologiczne-sensacje-2025/

29/12/2025

Głosujemy na ARCHEOLOGICZNE SENSACJE 2025! 🏆

✦ WYŻYNA ŚLĄSKO-KRAKOWSKA – NAJSTARSZE POTWIERDZONE WYDOBYCIE OŁOWIU NA ZIEMIACH POLSKICH ✦

Badania zainicjowane przez dr Ewelinę Miśtę-Jakubowską, dr. Karola Dzięgielewskiego i Renatę Czech-Błońską (Uniwersytet Jagielloński), prowadzone we współpracy z zespołami z kilku ośrodków naukowych i muzealnych, wykazały, że już we wczesnej epoce żelaza (VIII-VII w. p.n.e.) na pograniczu Śląska i Małopolski funkcjonowało lokalne wydobycie oraz przetwórstwo rud ołowiu. Analizy izotopowe ozdób z cmentarzysk kultury łużyckiej w Świbiu i Jankowicach jednoznacznie powiązały je ze złożami galeny z rejonu Olkusza. Odkrycie to przesuwa początki metalurgii ołowiu na ziemiach dzisiejszej Polski o blisko 1000 lat w przeszłość.

Twój głos ma znaczenie. Wybierz najważniejsze odkrycie roku tutaj:
👉 https://archeologia.com.pl/archeologiczne-sensacje-2025/

28/12/2025

Głosujemy na ARCHEOLOGICZNE SENSACJE 2025! 🏆

✦ JASKINIA MASZYCKA (Małopolskie) – DOWODY NA KANIBALIZM SPRZED OK. 18 000 LAT ✦

Analiza ponad 60 fragmentów kości ludzkich pochodzących ze stanowiska w Jaskini Maszyckiej wykazała mikronacięcia i świadome łamanie kości w celu wydobycia mięsa i szpiku kostnego, co wskazuje na praktyki kanibalistyczne u społeczności kultury magdaleńskiej. Zespół badawczy pod kierunkiem dr hab. Marty Połtowicz-Bobak, prof. UR (Uniwersytet Rzeszowski) i Dariusza Bobaka (Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego) przeanalizował materiał z kolekcji Muzeum Archeologicznego w Krakowie z użyciem skanowania 3D. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Scientific Reports”.

Twój głos ma znaczenie. Wybierz najważniejsze odkrycie roku tutaj:
👉 https://archeologia.com.pl/archeologiczne-sensacje-2025/