17/01/2026
Co może zrobić różnicę w dawce w CT?
🔹 Topogram
Robimy go na możliwie najniższych ustawieniach (kV/mAs) zalecanych przez producenta.
Jeśli się da, wybieramy projekcję z lampą „od tyłu”, żeby oczy, tarczyca i piersi nie były bezpośrednio w wiązce.
🔹 Automatyczna modulacja dawki (AEC)
Aparat dobiera parametry na podstawie topogramu i budowy pacjenta, żeby nie podawać większej dawki niż trzeba.
🔹 Protokół dopasowany do wskazania
Często w skierowaniu widzę „CT twarzoczaszki”, a z opisu jasno wynika, że chodzi o zatoki. Czytajmy dokładnie skierowania i róbmy badanie celowane pod konkretny problem kliniczny.
🔹 Zakres skanowania
Skanujemy tylko to, co klinicznie potrzebne.
Krótszy zakres = niższa dawka, ale bez „ucinania”, żeby nie dorabiać kolejnego skanu.
🔹 Tryb skanowania (sekwencyjny vs spiralny)
Tryb dobieramy do protokołu i pytania klinicznego.
Sekwencyjny oznacza mniejszą dawkę, ale nie zawsze wystarczy diagnostycznie – wtedy wybieramy spiralny.
🔹 Liczba faz
Każda faza / każdy skan to dodatkowa dawka.
Robimy tylko te fazy, które są potrzebne klinicznie i wpisane w lokalną procedurę medyczną.
(Najczęściej przy Angio CT tętnic mózgowych i dogłowowych pomijam fazę przeglądową głowy, jeżeli była już wykonana wcześniej – w mojej placówce rezygnuję z niej, gdy CT głowy bez kontrastu było robione w ciągu ostatnich 6 godzin).
🔹 Osłony w CT
Przez lata schemat był prosty: pacjent do CT = ołowiany fartuch i jak najwięcej osłon.
Dziś wiemy, że w CT może to nie poprawiać bezpieczeństwa, a nawet je pogarszać.
Europejskie wytyczne (EFOMP, EFRS, ESR, EuroSafe Imaging) wskazują, że w CT nie zaleca się rutynowego stosowania osłon kontaktowych w polu wiązki.
Dlaczego to problem? ⬇️
• Osłony w polu wiązki zaburzają AEC → system „widzi” większe pochłanianie, podkręca mA → dawka rośnie.
• Osłony widoczne na topogramie lub blisko obszaru skanowania potrafią „oszukać” system i znów podnieść dawkę.
To nie znaczy, że osłony są „zakazane” – stosujemy je tylko tam, gdzie nie wchodzą w obszar badania/topogramu, nie zaburzają pracy aparatu i są zgodne z lokalnymi procedurami.
Podsumowanie 💛
👉 Dawka w CT to efekt decyzji: wskazanie, protokół, zakres, tryb skanowania i osłony używane z głową.
