12/01/2026
ကျွန်တော် တွေးကြည့်တိုင်း ရင်လေးမိပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးက AI (ဉာဏ်ရည်တု) တွေနဲ့ တစ်စက္ကန့်ချင်း ပြောင်းလဲနေပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကျောင်းတွေမှာတော့ "အလွတ်ကျက်" တဲ့ စနစ်ဆိုးကြီးက ခုထိ နန်းထိုင်နေတုန်းပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ ကလေးတွေကို စက်ရုပ်တွေထက်တောင် ပိုပြီး စက်ရုပ်ဆန်အောင်၊ ကျက်ခိုင်းတာ ပြန်အန်ထုတ်ရုံပဲ သိတဲ့ ကြက်တူရွေးတွေ ဖြစ်အောင် ဘယ်လောက်ထိ ထပ်မွေးထုတ်ဦးမှာလဲ။
ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက ကျောင်းတွေထဲမှာတင် ရှိနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အခုခေတ်မှာ ကျွန်တော်တို့ လူငယ်တွေရဲ့ ဦးနှောက်ကို အဆိပ်ခတ်နေတာက လက်ထဲက ဖုန်းတွေ ဖြစ်နေပါပြီ။ လူမှုကွန်ရက်တွေရဲ့ စနစ်တွေဟာ ကျွန်တော်တို့ကို "အသိဉာဏ်မဲ့သူ" တွေဖြစ်အောင် စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။ စက္ကန့်ပိုင်းပဲ ကြာတဲ့ ဗီဒီယိုတိုလေးတွေကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု အငမ်းမရ ပွတ်ကြည့်ရင်း ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်တည်ငြိမ်မှုတွေဟာ အောက်ခြေအထိ ထိုးဆင်းသွားခဲ့ပါပြီ။ အရာရာကို အပေါ်ယံပဲ ကြည့်တတ်တော့တာဟာ တကယ့်ကို ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ ဦးနှောက်ရိခြင်းပါပဲ။
ကျွန်တော်တို့ဟာ ဆိုရှယ်မီဒီယာကပေးတဲ့ ဒိုပါမင်းလို့ခေါ်တဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားမှု အတုအယောင်တွေနောက်မှာ နစ်မွန်းနေကြပါတယ်။ ဖန်သားပြင်ကို ပွတ်လိုက်တိုင်း ထွက်လာတဲ့ ခဏတာ ပျော်ရွှင်မှုလေးတွေက ကျွန်တော်တို့ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စဉ်းစားဆင်ခြင်ခြင်းကနေ ဝေးရာကို တွန်းပို့နေတယ်။ ဘာကိုမှ အသေအချာ မဖတ်တော့ဘူး၊ ဘာကိုမှ အလေးအနက် မဆင်ခြင်တော့ဘူး။ အပေါ်ယံ အာရုံဖျော်ဖြေမှုတွေကြားမှာပဲ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အသိဉာဏ်တွေဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ကျုံ့လာနေပါပြီ။ ဒါဟာ အမှန်တရားထက် ကိုယ်ယုံချင်တာကိုပဲ ရှာဖွေတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို လမ်းခင်းပေးလိုက်တာပါပဲ။
ကျွန်တော် သိချင်တာက... လူငယ်တစ်ယောက်ဟာ ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ်မရှိဘဲ၊ စနစ်ဆိုးတွေကို မေးခွန်းမထုတ်ရဲဘဲနဲ့ ဒီခေတ်သစ်မှာ ဘယ်လိုလုပ် ခေါင်းမော့ရပ်တည်နိုင်မှာလဲ။ ကျွန်တော်တို့ ပညာရေးက ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်စွမ်းကို သတ်ပစ်သလို၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာကလည်း ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စူးစိုက်မှုကို ခိုးယူနေကြတယ်။ ဒီလိုနဲ့ ကျွန်တော်တို့ လူငယ်တွေဟာ ကိုယ်ပိုင်ဘဝ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကိုတောင် အယ်လ်ဂိုရစ်သမ်လို့ခေါ်တဲ့ စက်ကိရိယာတွေရဲ့ လက်ထဲ ထိုးအပ်လိုက်ရတဲ့အထိ ဖြစ်လာကြရတယ်။
တကယ်တော့ "မသိနားမလည်ခြင်း" က ပြဿနာမဟုတ်ပါဘူး၊ ပြင်လို့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အရာရာကို ရိုးရှင်းလွန်းတာပဲ လိုချင်ပြီး၊ ရှုပ်ထွေးနက်နဲမှုတွေကို ငြင်းပယ်တာ၊ အသစ်ကို လေ့လာဖို့ ငြင်းဆန်တာဟာ တကယ့်ကို ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အသိဉာဏ်ကင်းမဲ့မှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဆို ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လိုရုန်းထွက်မလဲ။ ဒီတွင်းနက်ထဲက ထွက်ဖို့ဆိုရင် "ဘာကျက်ရမလဲ" ဆိုတဲ့ အသိကို ဖျောက်ပြီး "ဘယ်လိုလေ့လာမလဲ" ဆိုတဲ့ ကိုယ်တိုင်သင်ယူလိုစိတ်ကို မွေးရပါမယ်။
၁။ စူးစမ်းလိုစိတ်ကို ပြန်မွေးမြူပါ: ဆရာပြောတိုင်း၊ ဖုန်းထဲမှာ မြင်တိုင်း မယုံပါနဲ့။ "ဘာကြောင့်လဲ" ဆိုတာကို အမြဲရှာပါ။ စူးစမ်းလိုစိတ် မရှိတော့တဲ့နေ့ဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဉာဏ်ရည် သေဆုံးတဲ့နေ့ပါပဲ။
၂။ ရှာဖွေလေ့လာတဲ့ အလေ့အကျင့်: အင်တာနက်ဆိုတာ အချိန်ဖြုန်းဖို့တင် မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်မသိတာကို အဆုံးထိ ရှာဖွေလေ့လာတဲ့ လက်နက်တစ်ခုလို သုံးပါ။ အချက်အလက်တွေကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားတတ်အောင် ကြိုးစားပါ။
၃။ အာရုံစူးစိုက်မှုကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပါ: ဖျော်ဖြေမှု အတုအယောင်တွေနောက် မလိုက်ပါနဲ့။ စာအုပ်ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဖတ်ပါ။ တစ်ခုခုကို အချိန်ပေးပြီး စဉ်းစားပါ။ နည်းပညာရဲ့ ကျွန်မဖြစ်ပါစေနဲ့၊ နည်းပညာကို အသုံးချနိုင်သူ ဖြစ်ပါစေ။
ကျွန်တော် ပြောချင်တာက... ဒီခေတ်မှာ "လိမ္မာတယ်" ဆိုတဲ့ စကားဟာ ချီးကျူးစကား မဟုတ်တော့ပါဘူး။ အဲဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပညာရေးစနစ်က သင့်ဦးနှောက်ကို "သင်းကွပ်" လိုက်ပြီလို့ ပြောတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ဒီစနစ်ဆိုးကြီးက မေးခွန်းမထုတ်တဲ့၊ ခိုင်းတာလုပ်တဲ့၊ စာအုပ်ကြီးအတိုင်း လိုက်လုပ်တဲ့ "လိမ္မာတဲ့ ကျောင်းသား" တွေကိုပဲ မွေးထုတ်ပေးချင်တာပါ။
ဒါကြောင့် လူငယ်တို့... ဒီစနစ်ဆိုးရဲ့ "သားကောင်" မဖြစ်ပါစေနဲ့။ စာသင်ခန်းထဲက ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ဘောင်တွေကို ဖောက်ထွက်ပြီး ကိုယ်ပိုင်လမ်းကို ရှာဖွေပါ။ သူတို့ပေးတဲ့ ဘွဲ့လက်မှတ်ဆိုတာ "မင်းတို့ လိမ္မာပါတယ်" လို့ အသိအမှတ်ပြုတဲ့ စာရွက်သက်သက်ပါပဲ။ အဲဒီ စာရွက်တစ်ရွက်အတွက်နဲ့ သင့်ရဲ့ တန်ဖိုးရှိတဲ့ ဦးနှောက်ကို အသေမခံပါနဲ့။
ဒီပညာရေးစနစ်က သင့်ကို "ကျက်ပါ၊ ဖြေပါ၊ မေ့ပစ်လိုက်ပါ" လို့ သင်ပေးနေတဲ့အချိန်မှာ၊ သင်က "မေးခွန်းထုတ်ပါ၊ စူးစမ်းပါ၊ ဖန်တီးပါ" ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ ပြန်လည်တော်လှန်ရပါမယ်။ ကျောင်းက သင်မပေးနိုင်တဲ့ ပညာတွေကို ကိုယ့်ဘာသာ ရှာဖွေလေ့လာမှသာ ဒီစနစ်
ဆိုးရဲ့ နှောင်ကြိုးကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မှာ
