09/02/2026
“Inuu Xaashi Gudomiyaha Xisbiga Ku Wareejiyo Maxamed Amiin,mar keliyana Madaxwsyne Xaashi isu soo sharraxo, calafkiisana qaado. “
W/Q Aqoonyahan Maxamed Sharmaake
XAASHI IYO AAMIIN
Bilo yar ka dib doorashadii Noofambar 2024kii ayuu guddoomiyaha xisbiga Kaah, Maxamuud Xaashi Cabdi bilaabay inuu kulammo kala duduwan la yeesho haldoor badan oo Habar Awal ahaa.
Xaashi haldoorkaas wuxuu u sheegay farriimo isku wada mid ahaa.
Lixdii bishii Ogos 2025kii, ayaa xubno aan ka mid ahaa oo ilaa tobaneeyo qof ahaa ay la kulmeen Xaashi, iyada oo ujeeddadayadu ahayd inaanu ka wardoonno xaqiiqanimada farriimahaas.
Xilli barqo ahayd ayaanu Xaashi la kulannay, waxaanu kulankaasi socdey ku-dhawaad ilaa labadii duhurnimo.
Xaashi si la mid ah siduu u sheegay dhammaan dadkii kale ee la kulmay, wuxuu maalintaa noo sheegay inuu rabo inay beesha HA wax wada yeeshaan. Wuxuu intaas ku daray inuu diyaar u yahay inuu huro wax kasta oo ay HA wax ku wada yeelanayaan.
Halkaas kaga ma uu hadhin e, wuxuu noo sii raaciyey inaanay HA isugu jirin e uu Jibriil Abbokor danaynayo. Dabcan wuxuu isticmaalayey xisaabaha hoose ee reeraha oo siyaasadda macne weyn ka gooya.
Waxaanu weydiinnay sababta uu uga tallaabsanayo heshiisyadii uu h**e u galay?
Maalmahaa waxaa nagu maqaale ahayd inuu jirey heshiis h**e oo isaga iyo Qabyatire dhex maray. Heshiiskaasi wuxuu ahaa inuu guddoomiyaha Kaah ku wareejin doono Qabyatire oo hadda ka mid ah hoggaanka xisbigiisa.
Xaashi wuxuu si badheedhsan noogu sheegay inuu heshiiskaasi burburay. Sababtuna ay ahayd inuu Qabyatire ku fashilmay inuu fuliyo qodobbadii ay ku heshiiyeen oo nuxurkoodu ahaa inuu beesha Arab cod iyo lacagba uga keeno.
Bishaas iyo bishii xigtey Xaashi wuxuu bilaabay inuu ergooyin u kala diro siyaasiyiintii uu isagu muhiimka u arkayey ee JA.
Inkasta oo ay jireen siyaasiyiin dhawr ahi, haddana waxaa xusid mudnayd inuu Xaashi si aad ah u danaynayey maayarkii h**e ee degmada Gabiley, Maxamed-Aamiin Cumar-Dheere.
Xaashi isaga oo sababaynaya arrinkaas, wuxuu goobo dhawr ah ka sheegay in Aamiin yahay nin laba jeer cod aqlabiyad ah deegaankiisa uga keenay xisbigii uu taageersanaa. Waxa kale oo uu intaas raaciyey in immika qudheeda codka Kulmiye ku fadhiyo uu ku-dhawaad 50% Aamiin keenay.
Dhammaadkii bishii Sibtambar ayuu Aamiin ka soo jawaabey baaqyadaas Xaashi ka imanayey.
Waxaa la muddeeyey inuu wadahadalka labada dhinac ee hordhaca ahi si rasmi ah u furmo bilowgii bishii Oktoobar, 2025kii. Wadahadalkaasi wuxuu ibafur u ahaa wadahadllo saddex weji ahaa, waa sidii la qorsheeyey e.
Aamiin iyo xubnihii arrinkaas kala shaqaynayey oo dabcan aan qayb ka ahaa, waxay miiska soo saareen saddex qodob:
1. Maaddaama oo uu Aamiin yahay nin tacab badani kaga jiro Kulmiye, in sida keliya ee uu Kaah kaga mid noqon karaa ay tahay inuu helo kursi u qalma meeqaamka bulshada uu metelo iyo kiisaba, kaasi oo ah in Xaashi wareejiyo guddoomiyaha Xisbigaas.
Dhinaca kale waxay taasi keeni lahayd inay guud ahaan HA qayb ku yeeshaan lahaanshaha xisbigaas oo barbilow u noqon lahayd isu soo dhawaanshaha labada dhinac.
2. Inuu Xaashi mar keliya isa soo sharraxo, calafkiisana qaado.
Xubnahaasi waxay qabeen haddii Xaashi laba goor isa soo sharraxo inuu dhammaanayo liisanka xisbiyadu. Sidaas awgeed, nin laba jeer isa soo sharrixi doona inaanu Aamiin waxba uga baahnayn inuu xisbigiisa guddoomiye ka noqdo, maaddaama oo uu isaguba xisbi furan karo kolka la gaadho wakhtiga xisbiyadu furmaan.
3. In heshiiskaasi noqdo heshiis qoraal ah, isla markaana goobta lagu saxeexayo ay goobjoog ka noqdaan labeenta labada beelood, ka dibna laga ansixiyo Shirweynaha iyo shirka Golaha Dhexe ee xisbiga Kaah, ugu dambaynna nuqul heshiiskaas ka mid ah la dhigo xafiiska GDU&AAQ.
Waxa kale oo heshiiskaas ka mid ahaa sida loo qaybsanayo ergooyinka Shirweynaha, xubnaha Golaha Dhexe, xubnaha Guddida Fulinta iyo haayadaha kale ee xisbiga.
Waxaa xusid mudan in heshiiskani lahaa qayb aan qornayn (Oral agreement).
Qodobka ugu mihiimsan qaybta aan qornayni wuxuu ahaa inuu Xaashi raalligelin ku bixiyo fagaare la mid ah fagaarihii uu ka yidhi hadalkii nuxurkiisu ahaa, annaga iyo HA way noo kala dhammaatay. Suuragal ma ay ahayn inuu cod ka rejeeyo reer uu aaminsan yahay inay u kala dhammaatay.
Xaashi dhiniciisa wuxuu watey hal qodob oo ahaa codka HA laga keeni doono heshiiskan ka dib, gaar ahaan Doorashada Madaxtooyada ee soo foolka lihi inuu ugu yaraan noqdo boqolkiiba 60 codadka guud ee beesha.
Iyada oo wadahadalkaas is-afgarad guud laga gaadhey ayuu Xaashi isla bishaas Oktoobar u baxay safar dibadeed. Wuxuu ku maqnaa muddo saddex bilood ahayd.
Wuxuu dalka ku soo noqday bilowgii Jeenawari ee isla sanadkan. Xaashi wuxuu soo noqday isaga oo ah Xaashi cusub oo sida uu u dhan yahay ka duwan Xaashigii h**e.
Waxaa loo badinayaa Xaashigan dambe inuu ka abuurmay shirar isdabajoog ah oo guud ahaan uu ku galay dalka Ingiriiska, gaar ahaanna magaalada Birmingham.
Shirarkaas Xaashi iyo dhinacyadii uu la qaatay waxay isku soo waafaqeen inaanu wareejin karin guddoomiyaha xisbigaas, isla markaana aanu geli karin heshiis qoraal ah.
Xaashigan cusubi wuxuu dalka kula soo noqday qodobbo sida ay u dhan yihiin ka duwan kuwii Xaashigii h**e la isku ogaa. Markaad eegto qodobbada uu la yimid, labada Xaashi waxay ahaayeen laba nin oo aan aqoon isu lahayn.
Qodobka u horreeya ee uu la soo noqday wuxuu ahaa: in marka h**e Aamiin soo galo xisbiga, ka dibna la wadahadlo.
Lamafilaan naguma ay ahayn midabbada cusub ee Xaashi, waayo bilowgii h**e markii aanu lafagurka ku samaynaynay taariikhdiisa siyaasadeed, waxaanu isla meel dhignay in midabbayntu tiir aasaasi ah u tahay wadaadka.
Waxa se aniga si gaar ah fajiciso iigu noqday sida ay u fikirto maskaxda keentay in marka h**e wadahadal la’aan lagu soo biiro xisbigii ku-biiriddiisa laga wadahadli lahaa, markaas ka dibna laga wadahadlo xisbi lagu biiray oo sheekadiisu dhammaatay.
Wadahadalka hadhay muxuu yahay haddiiba xisbigii lagu biiro?
Markaan soo ururiyo, midabbadii badnaa ee Xaashi iyo qodobbadii milgaha ka arradnaa ee uu dalka kula soo noqday, siyaasiyan waxay la macne ahaayeen burburka wadahadalladii u dhexeeyey isaga iyo Aamiin.
Burburkaasi wuxuu ku beegnaa dhammaadkii bishii Jeenawari ee sanadkan 2026ka.
