17/08/2026
Maxaa Sababaya Kororka Kansarka ee Dadka Soomaalida?
Waxaa isa soo taraya dadka Soomaalida ee caafimaad u raadsada dalalka India iyo Itoobiya, gaar ahaan kuwa qaba cudurrada kansarka. Sida ay sheegayaan qaar ka mid ah dhakhaatiirta iyo xarumaha caafimaadka ee dalalkaas, waxaa jira Soomaali badan oo loo geeyo daaweynta kansarka.
Daraasado laga sameeyay Somaliland ayaa iyaguna muujinaya in kansarku yahay dhibaato caafimaad oo sii kordhaysa. Daraasad lagu sameeyay Needle Hospital ee Hargeysa ayaa hal sano gudaheed diiwaangelisay 232 bukaan oo kansar qaba, iyadoo kansarrada naasaha, hunguriga iyo qanjirka prostate-ku ay ka mid ahaayeen kuwa ugu badan.
Haddaba, maxaa keenaya in kansarku ku soo badanayo bulshada Soomaalida?
Ma cuntada dalka dibadda looga soo dhoofiyo ayaa qayb ka ah sababta? Ma isbeddelka ku yimid hab-nololeedkeenna iyo cuntooyinkii dhaqanka ahaa ee aynu iska daynay ayaa door ku leh? Mise waxaa jira arrimo kale oo deegaanka, biyaha, habka cuntada loo kaydiyo, cabitaannada, sigaarka, shaaha aadka u kulul ama waxyaabo kale oo aynaan weli si dhab ah u baarin?
Su’aalahan ma aha kuwo la iska indho-tiri karo. Waxaa loo baahan yahay daraasad cilmiyeed oo gaar ah oo lagu ogaado sababaha kansarka ugu badan ee bulshada Soomaalida, gaar ahaan Somaliland iyo Puntland.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la is weydiiyo: Imisa qof oo Soomaali ah ayaa sannad kasta caafimaad ahaan uga baxa dalka, gaar ahaan bukaannada kansarka qaba? Xogtaas ma la ururiyaa? Ma jirtaa cid isku xirta xogta bukaannada u baxaya India, Itoobiya, Kenya iyo dalalka kale?
Haddii aan rabno inaan yareyno khatarta kansarka, waa in marka h**e la ogaadaa waxa keenaya. Waxaa loo baahan yahay in Wasaaradaha Caafimaadka, dhakhaatiirta, jaamacadaha iyo cilmi-baarayaasha Soomaalida ay arrintan si dhab ah u daraaseeyaan, lana sameeyo Diiwaan Qaran oo Kansarka ah si loo helo xog sax ah oo ku saabsan tirada, noocyada iyo meelaha uu kansarku ugu badan yahay.
Su’aashu waxay tahay: Ma is weydiinnay waxa kansarka dadka Soomaaliyeed ugu keenaya, mise waxaan ku ekaannay oo keliya daaweynta marka uu cudurku soo baxo?
Farhan Media
