06/01/2024
Buugga Guure waa buug sheeko malo-awaal ah balse waaqic ku dhisan laga qoray. Ma aha sheeko keliya aad waqtiga isku dhaafiso ee waa sheeko xambaarsan qadiyad weyn. Waddaninimo iyo Soomaalinimo ayuu buuggu intiisa badan xoogga saarayaa. Waxa uu iftiiminayaa waxa soomaalida ka dhexeeya. Wuxuu diiradda saarayaa cadawga guunka ah ee Itoobiya.
Guure waa wiil yar oo ku dhashay soomali-galbeed kadib dagaalkii 64kii. Reerkooda ayaa waxay kamid noqdeen dadkii dib-u-dejinta lagu sameeyay ee dalka Soomaaliya la soo dejiyay. Nolol adag oo aan xasillooni lahayn. Nolol aan barwaaqo badan iyo nabadgelyo toonna lahayn ayuu ku soo koray. Waa wiil ay waayuhu qaabeeyeen noloshiisa iyo afkaartiisuba. Nolosha iyo dhacdooyinka deegaankiisa ayaa ku kellifay inu su’aalo badan iska weydiiyo waxyaabo badan oo la kulmayay ama uu maqlayba. Waxay ka dhigeen nin bisil oo nolosha wax badan kala socda. Nolosha adagi qofka waxay ka dhigtaa lafow-dhagax, afkaartiisa iyo maankiisana way kobcisaa. Waxa u kala caddaaday cadawga dhabta ah iyo walaalka ay marmar foodda is daraan farqiga u dhexeeya.
Soomaaliya iyo xeryihii ‘qaxootiga’ loo yaqaannay, inkastoo qof soomaali ahi aanu qaxooti ku noqon karin dalkiisa, ayuu Guure ku dhex korayaa ilaa uu ka tago magaalada Muqdisho. Nolosha caasimaddu waxay ku noqonaysaa mid ka yaabisa magaalo ahaan iyo dhaqan ahaanba. Waa magaalo dadkeedu ‘ilbax’ yihiin. Labbiska dadku, gaar ahaan habluhu mid uu h**e u arkay maaha. Xidhiidhka labada jinsi, xishoodka, iyo haasaawuhuba kuwii uu yaqaannay maaha. Muqdisho xilligaas, waa sida Guure u arkee, dadkeedu wacyi badan ma leh, sidii deegaankii uu ka yimina dhalinyaradu u ma soo jeedaan oo dhacdooyinka gobolka wax badan ka lama socdaan. Dhalinyaradu iskuul, ciyaar, shaleemo, iyo shukaansi ayay ku mashquulsan yihiin halka deegaankii uu ka yimi ay ka fekerayeen sida xabashida la isaga celin lahaa, sheekadooduna ahayd dagaallada dhex mara halgamayaasha soomaalida iyo askarta xabashida.
Guure waa dhalinyaro, dhalinyaradana waxa u fudud la qabsiga deegaan walba oo ay markaas tagaane, waxa uu la qabsaday ama yara fahmay magaaladii. Inkastoo qaabka hablahan reer magaalka loola haasaawo ay ku adkayd oo maahmaahyo iyo gabayada aanay xiisayn jirin, haddana waxa uu isku deyay bal inuu shukaansiga Muqdsiho uu fahmo. Cajaladda aan h**e u dhaafiyee, dagaalkii sokeeye ayaa ugu qarxay isagoo jooga caasimadda, kadibna waxa uu kamid noqonayaa dadkii qaxayay ee cadaw ay ka qaxayaan iyo wax ay geysteen toonna aan garanayn balse naftooda uun la cararayay. Guure tani waxay ku sii ridaysaa niyadjab oo wuxuu mar walba ku hammi weynaa in soomali israacdo oo cadawgeeda ay u midow. Laakiin marna ma uusan filaynin iyadu iscunto. Baxsadku waxa uu la gelayaa Kiiniya iyo Nayroobi halkaas oo uu nolol adag ka bilaabayo. Shaqooyin adag iyo jixinjix la’aanta qurbahani waxa uu ku kallifayaa inuu makhaayad ay gabadhi ugu taliso inuu ka urursado jicsin uu ku tago Kaakuma oo uu ku maqlay in laga dhoofo.
Kaakuma isaga iyo nin ay saaxiib ku ahaayeen Nayroobi ayaa imanaya. Halkaas waxa uga bilaabmaya nolol cusub oo aanu filayn. Magaaladan uu dhoofka u yimi ee gabaahiirta ah ayuu waxa uu ka dhex helayaa xaaskii nolosha la qaybsan lahayd…….
Guure ma rabo inaan halkan ku soo kobo balse sida aan qormada ku bilaabay, waxa uu xanbaarsan yahay qaddiyad ummadeed iyo mabda’ siyaasadeed oo wadaniyad iyo soomaalinimo ku dhisan. Waxa uu sawirayaa oo si murugo leh kuu xusuusinayaa qaabkii dadku u bahaloobeen. Sida qof aan ku garanaynin ay ugu fududaatay inoo nafta ku dhaafiyo iyo inuu xoolahaagaba qaato. Waxa uu sawirayaa noloshii dulliga iyo cidhiidhiga ahayd ee Kiiniya ee aynu innagu isbadnay markii aynu dalkeennii burburinnay. Waxa uu tilmaamayaa sida waalid iyo wiilkii, hooyo iyo gabadheedii ay u kala qexeen. Waxa si murugo leh u dul istaagayaa sida saaxiibbadu u kala tageen oo ninba ay meel duruufuhu ka tureen. Saaxiibbo soo wada koray, kubbad soo wada ciyaaray, iskuul soo wada dhigtay, wax soo wada cunay, dhib iyo dheefba soo wadaagay sida ay hal mar ugu kala duuleen laba qaaradood oo kala fog. Kala fogaanshahaasi waxa uu keenay in saaxiibbadii nolosha u huri jiray ay isillaawaan oo qof weliba uu meel naf lacaarigu ka tuuro…
February, 8, 2020
