23/11/2025
อยากมีสุขภาพดี เปลี่ยนค่ะ
เปิดจดหมายจากน้องไมโตคอนเดรีย โรงงานสร้างพลังงานประจำเซลล์ น้องอยากจะบอกอะไรเราบ้างนะ
“เราชื่อไมโตคอนเดรีย แม้หน้าตาเราจะคล้ายกับแบคทีเรีย
แต่นั่นมันอดีตเมื่อนานมากแล้วก่อนมีพวกเธออีก
บรรพบุรุษของเรากับเพื่อนเราตัวเขียวๆ (คลอโรพลาสต์) ตัดสินใจมาอยู่ร่วมกับสิ่งมีชีวิตอื่นที่เป็นบรรพบุรุษของพวกเธออีกที ทำให้พวกเราไม่ต้องหากินเองอีกแล้ว อยู่ร่วมกับเซลล์พวกเธอ ทำงานร่วมกันเสมอมา
วันเวลาผ่านไป เราวิวัฒนาการมาร่วมกันจนเรากับเธอแยกจากกันไม่ได้อีกต่อไปแล้ว โปรตีนบนเรือนร่างเราเกินครึ่งก็ต้องพึ่ง DNA ของเธอ ส่วนเธอก็ต้องพึ่งพลังงาน (ATP) และสิ่งต่างๆ จากเรา
เราขยันมากนะ ไม่ว่าเซลล์เธอจะรับสารอาหารอะไรเข้ามา ขั้นตอนสุดท้ายก็ต้องผ่านเราเพื่อนำไปสร้างพลังงานเก็บไว้ในรูป ATP
สารมากมายที่พวกเธอใช้ ต้องผ่านปฏิกิริยาเคมีที่เรา เวลาเซลล์พวกเธอมีความวุ่นวาย เช่น เกลือแร่แคลเซียมคั่ง เราก็ช่วยเก็บได้
ช่วยสร้างฮอร์โมนก็ได้ แถมยังมีฮอร์โมนเฉพาะตัวของเรา สร้างโดย DNA ของเราเอง (mtDNA) ชื่อว่า MTOS-c ช่วยดูแลการเผาผลาญน้ำตาลและไขมัน ซึ่งพวกเธอก็เพิ่งจะค้นพบ
และที่พวกเธอไม่ค่อยรู้คือ เวลาเซลล์นี้จะกลายเป็นมะเร็ง เรานี่แหละ ถือสวิตซ์ทำลายตัวเองเอาไว้ชื่อ Cytochrome C ยอมสละทั้งเซลล์ รวมทั้งเราด้วย เพื่อให้เธอไม่เป็นมะเร็ง
เราน่ะ ไม่ใช่แบคทีเรียพวกนั้นแล้ว เราจึงไม่ต้องการอาหารอะไรเป็นพิเศษเลย ตรงกันข้าม เราชอบให้แวดล้อมขาดแคลนพลังงานนิดๆ ด้วยซ้ำ เช่น ตอนเธอไม่ได้กินอะไรเข้ามา (Fasting) หรือตอนออกกำลังกาย
เพราะเซลล์พวกเธอ จะเริ่มเห็นความสำคัญพวกเรา แล้วสั่งให้เราเพิ่มจำนวนตัวเอง (Biogenesis) และช่วยให้เราซ่อมแซมตัวเอง พวกเราตัวไหนเริ่มพัง ก็จะแยกร่าง (Fission) ไปรวม (Fusion) กับตัวที่พร้อมซ่อมได้ แถมยังทำให้พวกเราที่พังยับเยิน ไปสู่สุขคติด้วย (Mitophagy)
และขอเลยนะ เราเกลียดพวกการอักเสบ พวกอนุมูลอิสระ มากเลย ซึ่งเป็นผลมาจากที่พวกเธอไม่ดูแลสุขภาพ จนสะสมไขมันส่วนเกิน ดื้ออินซูลิน น้ำตาลสูงเรื้อรัง ปล่อยให้ความดันสูง ปล่อยให้มีคราบไขมันสะสมผนังหลอดเลือด จนเราขาดออกซิเจน
เพราะพวกนี้น่ะ มันทำให้ระบบไฟฟ้า (ขนส่งอิเล็กตรอน) เราพัง แทนที่เราจะเดินเครื่องสร้างพลังงานให้เธอ แต่ระบบเรารวน ไฟไหลย้อนกลับ (Reverse electron transport) กลายเป็นสร้างสารอนุมูลอิสระแทน เราก็ซวย เธอก็ซวย ทุกคนซวย
ดังนั้นรักเรา อยากให้เราอยู่ช่วยเธอไปนานๆ
ก็แค่รักตัวเธอเอง ดูแลสุขภาพตัวเองเท่านี้เอง”
ด้วยรักปานจะกลืนกิน
ไมโตคอนเดรีย
