09/04/2026
09.04.2569 | ย้อนกลับไปในอดีต ชาวอำเภอสันป่าตองเคยเรียกโรงพยาบาลสันป่าตองด้วยความคุ้นเคยว่า “โฮงยาแพะ” เนื่องจากที่ตั้งของโรงพยาบาลในระยะแรกอยู่ในบริเวณป่าแพะ ป่ารกร้างเสื่อมสภาพ หรือบางคนก็เรียกว่า โฮงยาหนองสะราบ (จากการสืบค้นข้อมูลและหาข้อมูลพบว่าบริบทของพื้นที่มีความเกี่ยวข้องกับชื่อพื้นถิ่นย่านนี้ ได้แก่ วัดศรีปันเงิน หรือ วัดหนองสะราบ) ซึ่งในขณะนั้นยังเป็นพื้นที่ทุรกันดาร ห่างไกลความเจริญ และแตกต่างจากภาพของเมืองในปัจจุบันอย่างสิ้นเชิง
เรื่องราวการก่อกำเนิดโรงพยาบาลสันป่าตอง เริ่มต้นขึ้นในปี พ.ศ. 2522 เมื่อ นายแพทย์พิษณุ รักสกุลกานต์ จบการศึกษาแพทยศาสตร์ และเลือกมาปฏิบัติงาน ณ สถานีอนามัยชั้น 1 อำเภอสันป่าตอง ในช่วงเวลาที่อำเภอยังไม่มีโรงพยาบาลประจำอำเภอ ตัวสถานีอนามัยเป็นอาคารไม้รูปตัวที ตั้งอยู่ข้างที่ว่าการอำเภอสันป่าตอง บนพื้นที่เพียง 3 งาน และมีเจ้าหน้าที่พยาบาลเพียง 5 คน สภาพสถานที่ไม่เอื้อต่อการรักษาพยาบาลผู้ป่วยอย่างเหมาะสม
เมื่อประชาชนในพื้นที่ทราบว่ามีแพทย์มาประจำ ก็เริ่มมารับบริการรักษามากขึ้น นายแพทย์พิษณุจึงได้ใกล้ชิดและเข้าใจความเดือดร้อนของชาวบ้านอย่างแท้จริง และเกิดแนวคิดที่จะพัฒนาให้มีโรงพยาบาลอย่างเป็นทางการ เพื่อรองรับการรักษาพยาบาลอย่างจริงจังและมีประสิทธิภาพ
ต่อมา นายแพทย์พิษณุได้หารือร่วมกับนายพิรัตน์ วาระปรีดา นายอำเภอสันป่าตองในขณะนั้น และ พระครูขันตยาภรณ์ (คำ ขันติโก) เจ้าคณะอำเภอสันป่าตอง และเจ้าอาวาสวัดศรีเกิด อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเห็นพ้องต้องกันว่าสถานีอนามัยเดิมมีพื้นที่คับแคบ ไม่สามารถขยายอาคารได้ จึงมีแนวคิดขอใช้พื้นที่ราชพัสดุของกรมพลศึกษา ซึ่งมีพื้นที่หลายร้อยไร่ เพื่อแบ่งมาใช้สร้างโรงพยาบาลประมาณ 50 ไร่ โดยมี คุณอำนวย ยศสุข สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ในขณะนั้น เป็นผู้ช่วยประสานงาน
คุณอำนวย ยศสุข ได้ประสานงานกับ ดร.นายแพทย์บุญสม มาร์ติน อธิบดีกรมพลศึกษาในขณะนั้น จนได้รับอนุมัติให้ใช้พื้นที่ราชพัสดุ ซึ่งเดิมเป็นพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม ตั้งอยู่ห่างจากตัวอำเภอสันป่าตองประมาณ 3 กิโลเมตร แม้จะมีเสียงกังวลว่าระยะทางไกลอาจไม่สะดวกต่อประชาชน แต่ด้วยข้อจำกัดของพื้นที่ในขณะนั้น จึงเป็นทางเลือกที่เหมาะสมที่สุด
ภายหลังได้รับที่ดินแล้ว จึงเริ่มแสวงหางบประมาณเพื่อก่อสร้างโรงพยาบาล โดยมี ครูบาอินถา เจ้าอาวาสวัดพระเจ้าตนหลวง ตำบลแม่ก๊า อำเภอสันป่าตอง เป็นกำลังสำคัญในการระดมทุน ท่านได้พาไปศึกษาดูงานอาคารผู้ป่วยนอกของโรงพยาบาลฮอด และดำริให้นำรูปแบบมาประยุกต์ใช้ พร้อมทั้งประกาศรับบริจาควัสดุอุปกรณ์ เช่น ดิน ปูน และทราย รวมถึงจัดทำเหรียญรูปเหมือนของท่าน เพื่อหาทุนก่อสร้าง
ในปี พ.ศ. 2523 ได้รับงบประมาณเงินเหลือจ่ายจากรัฐบาลจำนวน 2.5 ล้านบาท สำหรับก่อสร้างอาคารผู้ป่วยนอก แต่เนื่องจากงบประมาณยังไม่เพียงพอ จึงได้นำเงินบริจาคสมทบเพิ่มเติมอีก 200,000 บาท หลังจากก่อสร้างอาคารผู้ป่วยนอกแล้ว ยังได้นำเงินบริจาคที่เหลือกว่า 500,000 บาท ไปสร้างอาคารสงฆ์อาพาธ ขนาด 10 เตียง อีก 1 หลัง
ต่อมาในปี พ.ศ. 2524 ได้รับงบประมาณสำหรับสร้างอาคารผู้ป่วยใน ขนาด 30 เตียง เพื่อรองรับผู้ป่วยที่ต้องนอนพักรักษา โดยอาคารผู้ป่วยในแล้วเสร็จและเปิดใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2525 โดย ฯพณฯ ทองหยด จิตวีระ รองนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น เป็นประธานในพิธี นายแพทย์พิษณุซึ่งเดิมตั้งใจจะไปศึกษาต่อเฉพาะทาง ได้รับการขอร้องจากพระครูขันตยาภรณ์ให้อยู่ช่วยพัฒนาโรงพยาบาลต่อไป จึงตัดสินใจอุทิศตนทำงานในพื้นที่
ในปี พ.ศ. 2526 สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (วาสน์ วาสโน) เสด็จมาเป็นองค์ประธานเปิดอาคารสงฆ์อาพาธ ซึ่งปัจจุบันอาคารดังกล่าวได้ถูกรื้อถอนแล้ว เนื่องจากมีอายุการใช้งานเกิน 20 ปี และพื้นที่ดังกล่าวถูกพัฒนาเป็นอาคารผู้ป่วยนอกหลังใหม่
ในช่วงแรก ๆ จนถึงปี พ.ศ. 2529 ชาวสันป่าตองยังขาดความเชื่อมั่นต่อโรงพยาบาล อย่างไรก็ตาม เมื่อโรงพยาบาลมีการปรับปรุงระบบการให้บริการและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ความศรัทธาของประชาชนก็ค่อย ๆ เพิ่มขึ้น ทำให้มีผู้มาใช้บริการมากขึ้น และโรงพยาบาลได้ขยายขีดความสามารถเป็นโรงพยาบาลขนาด 60 เตียง
ปัจจุบัน โรงพยาบาลสันป่าตอง ตั้งอยู่ในตำบลยุหว่า อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ เป็น โรงพยาบาลทั่วไป (รพท.) ระดับ M1 สังกัดกระทรวงสาธารณสุข ทำหน้าที่เป็นโรงพยาบาลแม่ข่ายรองรับการส่งต่อผู้ป่วยในโซนล้านนา 1 เขตจังหวัดเชียงใหม่ ตามมติ อ.ก.พ. สป.สธ. เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2566
ข้อมูลอัปเดตจากสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ณ วันที่ 9 เมษายน 2569 ระบุว่า โรงพยาบาลสันป่าตองเปิดให้บริการมาแล้ว 44 ปี มีจำนวนเตียงผู้ป่วยที่ใช้จริง 198 เตียง (จำนวนตามกรอบ 130 เตียง) โรงพยาบาลประจำอำเภอขนาดใหญ่ที่มีขีดความสามารถรองรับผู้ป่วยซับซ้อนระดับทุติยภูมิ ข้อมูลระดับการบริการตติยภูมิ นับเป็นอีกหนึ่งสถาบันทางการแพทย์ที่เติบโตควบคู่กับคนสันป่าตอง และใกล้เคียง ปัจจุบัน (พ.ศ.2569) มีนายแพทย์ทวิช แก้วประเสริฐ ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงพยาบาลสันป่าตอง
โดยเนื้อหาทั้งหมดนี้ในข้างต้น เป็นข้อมูลยุคแรกของการก่อตั้งโรงพยาบาลสันป่าตอง โดยสามารถติดตามข้อมูลในยุคต่อๆมา เพิ่มเติมได้ที่ www.sanpatong.info
เรียบเรียงเนื้อหา : ศุภกิตติ์ คุณา
SANPATONG CLUB
_____
ข้อมูลอ้างอิง
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข https://hcode.moph.go.th/pdf/18667
อดีตสันป่าตอง (พ.ต.อ.อนุ เนินหาด) พ.ศ.2557
