02/06/2026
‘การส่งกลับบ้าน’ อาจไม่ใช่ทางออกของคนไร้บ้านบางคน
“เคสคนไร้บ้านที่มาจากสตูล เราหุ้นเงินกันซื้อตั๋วรถให้… พอเขากลับไปถึง บ้านถูกขายไปแล้ว แม่ที่ติดเตียงก็ไปอยู่กับน้า น้าบอกว่าไม่ต้องมาแล้ว บ้านนี้ไม่มีที่อยู่ให้” สุดท้ายเงินที่กำไป เขากินข้าว 30 บาทแล้วใช้ที่เหลือซื้อตั๋วกลับมาที่นี่ มานอนที่เดิม”
วัน-ซัฟวัน หะมะ หัวหน้าทีมมูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย โครงการศึกษาข้อมูลและพัฒนาความร่วมมือภาคีในการทำงานคนไร้บ้าน จ.สงขลา
แต่อีกหลายคน การมีบ้านหลังใหม่ ถึงแม้ไม่ใหญ่ จะเรียกว่าห้องเช่าก็ได้ นั่นคือบ้านที่มีคุณค่าทางใจ โดยเฉพาะป้านุช
“ก่อนน้ำท่วมเค้ามีงานทำจนมีเงินไปเช่าบ้าน แต่พอน้ำท่วม ไม่มีงานก็กลับมาเป็นคนไร้บ้านอีก ตอนนี้ไม่สามารถฟื้นตัวเองได้ เพราะการมีบ้านเช่าเป็นเรื่องยากสำหรับเค้า ต้องมีเงินมัดจำ ต้องมีงานต่อเนื่อง”
เฉพาะกรณีของป้านุช วันบอกว่าปูมหลังของชีวิตส่งผลกระทบต่อการกลับมาไร้บ้านมากๆ ทางออกจึงยากและซับซ้อนเกินกว่าแค่หางานใหม่ให้
“การตั้งหลักได้ของคนไร้บ้านมันมีหลายมิติซับซ้อนมาก ผมเคยชวนป้านุชไปทำความสะอาดวันละ 500 บาท แต่เค้าอยากอยู่จนเจ้าของห้องน้ำไม่มีงานให้ทำก่อน เค้าบอกว่าทิ้งงานไม่ได้ นี่คืองานระยะยาวของเค้า เพราะงานระยะยาวทำให้เค้าเก็บเงินไปเช่าบ้านได้ การไร้บ้านอีกรอบมันจึงกระทบความรู้สึกมาก ถ้าคุยเรื่องบ้าน ป้าเคยบอกว่า ชีวิตนี้ถ้าตายก็ขอให้ตายในห้องดีกว่า อันนี้คือความรู้สึกหลังน้ำท่วม”
157 คนคือจำนวนคนไร้บ้านในจังหวัดสงขลาจากการแจงนับเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2568 เกินกว่าครึ่งอยู่ในพื้นที่หาดใหญ่ เมืองที่เพิ่งผ่านวิกฤตน้ำท่วมไปเมื่อปลายปีที่แล้ว
กับน้ำท่วมใหญ่เมื่อปลายปีที่ผ่านมา ทิ้งความเสียหายและความสูญเสียอย่างมหาศาล แต่กับคนไร้บ้าน พวกเค้าไหวตัวทัน ไม่ต้องพะวักพะวงกับสิ่งของทรัพย์สมบัติ และรอดได้เพราะหนีไปอยู่บนตึกสูงร้าง อดอาหาร 3-4 วันในความมืด
“ต้องอดอยู่ 3 วัน เข้าถึงอาหารไม่ได้เพราะไม่มีเงิน และไม่มีใครเข้าไปแจก มีแค่ไหนก็กินแค่นั้น อดก็อด ไม่เป็นไร เพราะเค้าเคยอดมาแล้ว เคยอยู่แบบไม่มีกินมาแล้ว ค่อนข้างเป็นภาวะปกติของเค้า”
‘วัน’ ซัฟวัน หะมะ หัวหน้าทีมมูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย ภายใต้โครงการศึกษาข้อมูลและพัฒนาความร่วมมือภาคีในการทำงานคนไร้บ้าน จ.สงขลา สนับสนุนโดยสำนักสนับสนุนสุขภาวะประชากรกลุ่มเฉพาะ (สำนัก9) สสส. เล่าให้ฟังตอนพานั่งล้อมวงคุยกับคนไร้บ้านย่านหอนาฬิกา หาดใหญ่
ซัฟวันหรือวันคือหัวหน้าทีมที่ลงทุนไปใช้ชีวิตเป็นคนไร้บ้าน นอน กิน เก็บของเก่ากับพวกเค้า เพื่อให้ได้รู้ว่าชีวิต 24 ชั่วโมงของคนไร้บ้านที่นี่เป็นอย่างไร รวมไปถึงพวกเค้าคิดและรู้สึกอย่างไร
“ตอนไปนอนกับเค้า เค้าไม่ได้คิดอะไรเลย ไม่มีความฝัน ความหวัง ซึ่งน่ากลัวมาก พอไมไ่ด้คิดว่าจะต้องมีงาน มันยาก เลยพยายามรวมกลุ่ม สร้างกลไก มีเทคนิค ไปตรวจสุขภาพ อยากให้เค้าสร้างตัวตนขึ้นมา”
จึงเป็นที่มาของการสร้างพื้นที่ปลอดภัย ที่คนไร้บ้านจะไว้ใจ ของทีมมูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย จ.สงขลา ผ่านกิจกรรมต่างๆ อย่างการไปล้อมวงคุย ถามไถ่ความเป็นอยู่ ดูแลสุขภาพ แจกยา ตัดผม วัดความดัน ฯลฯ บริเวณหอนาฬิกา หนึ่งในที่พักชั่วคราวที่คนไร้บ้านที่นี่รู้สึกปลอดภัยที่สุด
ปลอดภัยเสียจนคนไร้บ้านกล้าที่จะเผยความรู้สึก กล้าพูดเรื่อง ‘บ้าน’ ที่หลายคนรู้ว่าไม่มีให้กลับอีกต่อไปแล้ว
อ่าน “บางคนกลับบ้านไปเพื่อให้รู้ว่าไม่มีบ้านให้กลับอีกแล้ว : ชีวิตหลังน้ำท่วมของคนไร้บ้านหาดใหญ่ น้ำมาหรือไปก็ต้องตื่นมาหายใจและหาพื้นที่ปลอดภัยให้ตัวเอง” https://section09.thaihealth.or.th/?p=170102
เรื่อง : ทิพย์พิมล เกียรติวาทีรัตนะ
ภาพ : อธิคม แสงไชย
ภาพประกอบ : บัว คำดี
#คนไร้บ้าน #หาดใหญ่ #ประชากรกลุ่มเฉพาะ #สำนัก9 #สสส #นับเราด้วยคน #เสียงที่คนอื่นไม่ได้ยิน ับเราด้วยคน