20/02/2025
ทำดีมักถูกขวาง! ย้อนรอยการต่อสู้ 10 ปีของผู้คิดชุดตรวจ HIV Self-test
หนึ่งในสิ่งประดิษฐ์ที่ส่งผลกับชีวิตของมนุษย์มากที่สุดอย่างหนึ่ง คือ ชุดตรวจไวรัส HIV ด้วยตนเอง (HIV Self-test Kit) ที่ทำให้เราทุกคนประหยัดเวลา แถมไม่ต้องคอยเดินทางไปถึงโรงพยาบาลเพื่อได้รับการตรวจระดับเบื้องต้นด้วย
ก่อนอื่น คิดว่าชุดตรวจไวรัส HIV ด้วยตนเองคืออะไร? เหมือนชุดตรวจโควิด-19 ไหม? ตอบเลยว่าคล้าย เพียงแต่เราต้องหยดเลือดจากปลายนิ้วลงไปแทน เพื่อดูว่าผลออกมาเป็นอย่างไร ไม่ต้องห่วงไม่เจ็บมาก จึกเดียวเหมือนมดกัด ใดๆ ก็ตามมันเป็นแค่การกรองเบื้องต้นนะ อย่าเพิ่มคิดว่าผลออกแบบนั้นแบบนี้เท่ากับติดไม่ติด HIV!
ชุดตรวจสุดวิเศษนี้ถูกคิดครั้งแรกโดย เอลเลียต มิลเลนสัน (Elliott Millenson) ผู้ก่อตั้งบริษัทด้านการตรวจหาเชื้อไวรัส Global Diagnostic Systems เมื่อปี ค.ศ. 1986 นู้นหนะ แต่ที่คนทั่วไปไม่ได้ใช้งานมันสักทีก็เพราะสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (Food and Drug Administration: FDA) ดันไปขวางไว้ บอกว่าถ้าคนทั่วไปตรวจเองผลอาจจะผิด พอผลผิดอ่านแล้วก็จิตตก จิตตกปุ๊บก็มีคนเอาไปโยงกับอัตราคนจบชีวิตตัวเองอีก! เพราะงั้นไม่ต้องไปตรวจเองหรอก ปล่อยให้เป็นหน้าที่ของผู้เชี่ยวชาญอย่างบุคลากรทางการแพทย์ดีกว่าเยอะ
เบรคซะหัวทิ่มแบบนี้แต่พี่มิลเลนสันก็ยังไม่ยอม ถ้าห้ามเดินผมจะวิ่ง ถ้าห้ามพูดผมจะตะโกน มิลเลนสันเขาเลยยื่นฟ้องร้อง FDA กับศาลซะเลย ซึ่งว่ากันตามตรงศึกนี้ดูอย่างไรมิลเลนสันก็เสียเปรียบ เพราะ FDA เขามีพวกตั้งแต่สมาคมการแพทย์อเมริกัน (the American Medical Association) ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อสหรัฐ (Centers for Disease Control and Prevention: CDC) ยันสมาชิกสภาคองเกรสผู้ทรงเกียรติ
ถึงจะดูสู้แทบไม่ได้แต่การยื่นฟ้องร้องให้เป็นคดีความก็กดดันให้ปี ค.ศ. 1989 FDA ต้องจัดทำประชาพิจารณ์ (การมานั่งเถียงกันแบบสาธารณะ) เรื่องนี้ ซึ่งผลก็ออกมาในปี 1990 ว่า ภาครัฐยังย้ำจุดยืนเดิม การเก็บตัวอย่างเชื้อ HIV ควรให้มืออาชีพเขาทำ! ตอนนั้นเหมือนละครจะปิดฉากลงสำหรับคนที่อยากมีชุดตรวจ HIV ติดบ้าน อย่างไรก็ตามปีดังกล่าวคดีที่มิลเลนสันไปฟ้องร้องไว้กลับชนะเหนือ FDA ทำให้มิลเลนสันส่งเรื่องขอผลิต HIV Self-test รุ่นทดลองก่อนปล่อยสู่ตลาดต่อ FDA อีกสักรอบ
ตัดสลับมาปี ค.ศ. 1994 FDA ก็ได้ลงความเห็นว่า การมีเครื่องมือในการตรวจคัดกรองเบื้องต้นในฐานะ ‘เครื่องมือทางเลือก’ ไปสู่กลุ่มประชากรที่พวกเขาอาจจะเข้าไม่ถึงมีน้ำหนักมากกว่าความเสี่ยง พอถึง ค.ศ. 1996 ภาครัฐก็ส่งสัญญาณไฟเขียว ทำให้ชุดตรวจ HIV ด้วยตนเองเข้าสู่ตลาดและแพร่หลายไปทั่วโลกต่อมา
อย่างไรก็ตาม เส้นทางการต่อสู้กับภาครัฐกับบรรดาหมอๆ ของมิลเลนสันตลอด 10 ปีนี้ก็ไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ เพราะนอกจากเขาจะต้องชักเย่อทางกฎหมายกับ FDA แล้ว เขายังประสบปัญหาเรื่องการเป็นเจ้าของกิจการบริษัท และอำนาจการตัดสินใจเหนือเจ้า HIV Self-test นี้กับบริษัทยายักษ์ใหญ่ Johnson & Johnson อีกด้วย
ไม่ว่าความวุ่นวายตลอดหนึ่งทศวรรษนั้นจะเป็นอย่างไร ปีนี้ ตอนนี้ เรามีชุดตรวจ HIV ด้วยตนเองให้ใช้กันแล้ว ใช้ให้บ่อย ใช้ให้สม่ำเสมอ ชีวิตรักมั่นใจปลอดภัยห่างโรคขึ้นเยอะ!
ที่มา:
Alexi A. Wright, M.D., and Ingrid T. Katz, M.D., M.H.S. 2006. Home Testing for HIV. The New England Journal of Medicine. Vol. 354 (5). from https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMp058302
Fischer, A. E., Abrahams, M., Shankland, L., Lalla-Edward, S. T., Edward, V. A., & De Wit, J. (2023). The evolution of HIV self-testing and the introduction of digital interventions to improve HIV self-testing. Frontiers in reproductive health, 5,1121478. https://doi.org/10.3389/frph.2023.1121478. From https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9971956/
Dena Smith. 1997. Betrayal of confidence. Orlando Weekly. จาก https://www.orlandoweekly.com/news/betrayal-of-confidence-2265022
