18/09/2026
-ยุคก่อร่างสร้างพระอาณาจักรอโยธยาศรีรามเทพ เริ่มต้นจากอาณาจักรสุพรรณ (ฝ่ายตะวันตกแม่น้ำเจ้าพระยา) รวมตัวเป็นดองญาติ กับอาณาจักรละโว้(ฝั่งตะวันออกแม่น้ำเจ้าพระยา)
-ยุคแรกๆ ขุนนาง เชื้อพระวงศ์ ก้พูดสื่อสารกันเป็นภาษาราชสำนักละโว้หรือภาษาเขมรในราชสำนักอโยธยา เพราะอาณาจักรละโว้เป็นบ้านเมิองกลุ่มเดียวกันกับพระนคร นครธม อาณาจักรศรียโสธรและดินแดนในลุ่มน้ำมูล พูดง่ายๆคือเขาเป็นญาติกันทางการเมือง
-พอมายุคพระราเมศวร เจ้าสามพระยา ไปตีนครวัดแตก กวาดต้อนผู้คน ทรัพย์สิน ช่างฝีมือ พ่อค้า ขุนนาง ราชวงศ์และพราหมณ์ราชสำนักมาด้วย กวาดต้อนเข้ามาสู่อ้อมอกอ้อมใจในอาณาจักรอโยธยา นี่แหละ คติเรื่อง "สมมติเทพ" "เทวราช" ก็เข้ามาสู่ในราชสำนักอโยธยาด้วย
-ยุคพระนครอินทร์เสวยราช ท่านมาจากเชื้อสายของอาณาจักรสุพรรณ พระมารดามีเชื้อทางอาณาจักรสุโขทัย และท่านต้องพูดภาษาสุพรรณ ผสมสำเนียงสุโขทัย เป็นแน่แท้ ตอนนี้แหละไฮไลท์ ทั้งสุพรรณ ทั้งสุโขทัยผสมอโยธยาเป็นปึกแผ่นเหนียวแน่นครานี้ ภาษาในราชสำนักก็กลายมาเป็นภาษาสำเนียงสุพรรณ(ภาคกลางแม่น้ำเจ้าพระยา) เป็นภาษาหลวงในการสื่อสารของอาณาจักรตั้งแต่บัดนั้น
ที่มา :
https://www.facebook.com/share/p/1EKdM3ipWt
คำยืมภาษาเขมรในภาษาไทย รากทางภาษา สายสัมพันธ์จากอดีต ภาษาไทยและภาษาเขมรเป็นภาษาของผู้คนที่อยู่ร่วมกันในแผ่นดินเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มานานกว่าพันปี แม้ว่าทั้งสองภาษาจะอยู่คนละตระกูลภาษา โดยภาษาไทยอยู่ในตระกูลภาษาไท-กะได (Tai-Kadai) ส่วนภาษาเขมรอยู่ในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก (Austroasiatic) สาขามอญ-เขมร (Mon-Khmer) แต่ด้วยการติดต่อทางการเมือง การค้า ศาสนา และวัฒนธรรมอย่างต่อเนื่อง จึงทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนคำศัพท์ระหว่างกันเป็นจำนวนมาก
คำยืมจากภาษาเขมรในภาษาไทยมิใช่เพียงหลักฐานของการรับอิทธิพลทางภาษา หากยังสะท้อนความสัมพันธ์ของผู้คนในภูมิภาคลุ่มน้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำโขง ตั้งแต่สมัยอาณาจักรฟูนัน เจนละ จักรวรรดิเขมร จนถึงรัฐคนไทในยุคสุโขทัยและอยุธยา
เหตุผลที่ภาษาไทยรับคำจากภาษาเขมร
นักภาษาศาสตร์อธิบายว่า การรับคำยืมจากภาษาเขมรเกิดขึ้นจากหลายปัจจัย ได้แก่
- การติดต่อกับรัฐเขมรโบราณซึ่งมีอำนาจทางการเมืองในภูมิภาค
- การรับระบบราชสำนักและการปกครอง
- การเผยแผ่ศาสนาพราหมณ์และพุทธศาสนา
- การค้าและการตั้งถิ่นฐานของผู้คนตามแนวชายแดน
- การอยู่ร่วมกันของชุมชนไทยและเขมรมาอย่างยาวนาน
คำเขมรจำนวนมากจึงกลายเป็นคำไทยโดยสมบูรณ์ จนผู้ใช้ภาษาแทบไม่ทราบว่ามีต้นกำเนิดจากภาษาเขมร
ลักษณะของคำยืมภาษาเขมร
คำยืมจากภาษาเขมรมักมีลักษณะสำคัญ ได้แก่
- เป็นคำเกี่ยวกับราชาศัพท์
- เป็นคำด้านการปกครอง
- เป็นคำเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมและศิลปกรรม
- เป็นคำใช้ในชีวิตประจำวันจำนวนมาก
- มีเสียงควบกล้ำและพยัญชนะต้นที่ใกล้เคียงภาษาเขมร
ตัวอย่างเช่น
ภาษาไทย ภาษาเขมร อักษรเขมร ความหมาย
ขนง knaṅ ខ្នង หลัง, สัน
ถนน thnal ថ្នល់ ถนน
ตำบล damban តំបន់ (รากเดียวกัน) เขตพื้นที่
เสด็จ sdac ស្តេច พระมหากษัตริย์
โปรด prod ប្រោស กรุณา, ประทาน
เขนย khnəy ខ្នើយ หมอน
สนุก sanok ស្នុក (รูปโบราณ) เพลิดเพลิน
คำราชาศัพท์ที่มาจากภาษาเขมร
ภาษาไทยรับคำราชาศัพท์จากภาษาเขมรจำนวนมาก เนื่องจากราชสำนักไทยในสมัยอยุธยารับแบบแผนราชพิธีและศัพท์ราชการจากราชสำนักเขมร
ภาษาไทย ภาษาเขมร อักษรเขมร ความหมายเดิม
เสด็จ sdac ស្តេច พระมหากษัตริย์
โปรด pros ប្រោស กรุณา ประทาน
เสวย savoy សោយ รับประทาน
บรรทม bandom បន្ទំ นอน
ผนวช bnuoc បួស (รากเดียวกัน) บวช
คำเหล่านี้ยังคงใช้ในราชาศัพท์ไทยมาจนถึงปัจจุบัน
คำสามัญที่มาจากภาษาเขมร
นอกจากราชาศัพท์แล้ว ยังมีคำในชีวิตประจำวันอีกจำนวนมาก
ภาษาไทย ภาษาเขมร อักษรเขมร
ถนน thnal ថ្នល់
เขนย khnəy ខ្នើយ
ขนง khnaṅ ខ្នង
กระบือ krabəi ក្របី
กระโดง kdong ក្តោង
ขจี khji ខ្ចី
หลายคำมีการเปลี่ยนแปลงเสียงเมื่อเข้าสู่ภาษาไทย แต่ยังสามารถสืบย้อนกลับไปยังรากศัพท์เดิมได้
คำที่มาจากภาษาสันสกฤตผ่านภาษาเขมร
ภาษาเขมรทำหน้าที่เป็น "ภาษากลาง" ในการถ่ายทอดคำจากภาษาสันสกฤตและบาลีเข้าสู่ภาษาไทย
ตัวอย่างเช่น
ภาษาไทย ภาษาเขมร รากเดิม
ปราสาท ប្រាសាទ (ប្រាសាទ) Sanskrit: Prāsāda
กำแพง កំពែង Khmer
กษัตริย์ ក្សត្រ Sanskrit Kṣatra
ราช រាជ Sanskrit Rāja
จึงมีคำจำนวนไม่น้อยที่แม้มีรากเดิมจากอินเดีย แต่เข้าสู่ภาษาไทยผ่านการออกเสียงแบบภาษาเขมร
อิทธิพลของภาษาเขมรต่อระบบคำไทย
อิทธิพลของภาษาเขมรมิได้มีเพียงคำศัพท์ แต่ยังรวมถึง
- ระบบราชาศัพท์
- การปกครอง
- ศัพท์สถาปัตยกรรม
- ศัพท์ศาสนา
- ศัพท์พิธีกรรม
- คำเรียกเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน
สิ่งเหล่านี้สะท้อนว่าภาษาไทยและภาษาเขมรเคยอยู่ในพื้นที่วัฒนธรรมเดียวกันเป็นเวลายาวนาน
ภาษาไทยกับภาษาเขมร - สายสัมพันธ์ที่มากกว่าคำยืม
แม้ว่าภาษาไทยและภาษาเขมรจะอยู่คนละตระกูลภาษา แต่ประวัติศาสตร์ร่วมกันทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนทางภาษามาอย่างต่อเนื่อง
นักภาษาศาสตร์พบว่า ภาษาไทยยืมคำจากภาษาเขมรหลายร้อยคำ ขณะเดียวกัน ภาษาเขมรเองก็รับคำจากภาษาไทยในยุคหลัง โดยเฉพาะคำด้านการค้า เทคโนโลยี และวัฒนธรรมร่วมสมัย แสดงให้เห็นว่าการยืมคำเป็นกระบวนการสองทางที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติของการติดต่อระหว่างผู้คน
ดังนั้น คำยืมภาษาเขมรในภาษาไทยจึงไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียง "คำต่างชาติ" แต่เป็นมรดกทางภาษาอันเกิดจากการอยู่ร่วมกันของผู้คนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาเป็นเวลาหลายศตวรรษ
บทสรุป
คำยืมภาษาเขมรในภาษาไทยเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงถึงความสัมพันธ์อันยาวนานของผู้คนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การยืมคำมิใช่เครื่องบ่งชี้ถึงความเหนือกว่าหรือต่ำกว่า หากเป็นผลของการติดต่อแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม การเมือง และเศรษฐกิจที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่อง
การศึกษารากศัพท์ภาษาเขมรไม่เพียงช่วยให้เข้าใจวิวัฒนาการของภาษาไทย แต่ยังทำให้เห็นภาพประวัติศาสตร์ร่วมของภูมิภาค ซึ่งผู้คนหลากหลายชาติพันธุ์ต่างมีส่วนร่วมในการสร้างมรดกทางภาษาและวัฒนธรรมที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
หนังสือและเอกสารปฐมภูมิ
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554
ใช้ตรวจสอบคำยืมที่ระบุที่มาว่า "(ข.)" หรือ "(เขมร)"
เป็นแหล่งอ้างอิงมาตรฐานของประเทศไทย
Saveros Pou. (2004). Dictionnaire vieux khmer–français–anglais. Paris: L'Harmattan.
พจนานุกรมภาษาเขมรโบราณที่ได้รับการยอมรับในวงวิชาการ
ใช้ตรวจสอบรากศัพท์จากจารึกเขมรโบราณ
Saveros Pou. (2003). Old Khmer and Siamese. In Selected Papers on Khmerology. Phnom Penh: Reyum Publishing.
อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างภาษาเขมรโบราณกับภาษาไทย
Franklin E. Huffman. (1970). Modern Spoken Cambodian. Yale University Press.
อธิบายระบบเสียงและคำศัพท์ภาษาเขมรสมัยใหม่
Judith Jacob. (1968). Introduction to Cambodian. Oxford University Press.
หนังสือมาตรฐานด้านภาษาเขมร
งานวิจัยภาษาไทย
บัญญัติ สาลี. (2553). คำยืมภาษาเขมรในภาษาไทย : กรณีศึกษามหาชาติคำหลวง. วิทยานิพนธ์ปริญญาเอก มหาวิทยาลัยนเรศวร.
เจนจิรา เซียงชิน และนิตยา เรืองสุวรรณ. (2564). การศึกษาความแปรของที่มาคำยืมภาษาเขมรในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน. วารสารราชพฤกษ์.
นัฐภา สะตะ และเพ็ญประภา สิงห์สวัสดิ์. (2567). การเปลี่ยนแปลงคำยืมภาษาเขมรในพจนานุกรมไทย พ.ศ. 2493 และ พ.ศ. 2554.
วีระ หมั่นยิ่ง. คำศัพท์เขมรจากพจนานุกรมเขมร ฉบับพุทธศาสนบัณฑิต พ.ศ. 2512 ที่ใช้ตรงกันกับคำศัพท์ไทย.
สุชาดา เจียพงศ์. คำยืมภาษาต่างประเทศในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน: การศึกษารูปแบบคำและการจำแนกประเภทความหมาย.
