24/12/2025
แมงมุมประหลาด การค้นพบที่น่าสนใจ
◉ DISCOVERY: นักวิจัยไทยพบแมงมุมประหลาด ‘ครึ่งหนึ่งเป็นตัวเมีย อีกครึ่งเป็นตัวผู้’ แถมเป็นสายพันธุ์ใหม่อีกด้วย ในพื้นที่หนองโรง อ.พนมทวน จ.กาญจนบุรี
ดูเหมือนว่าป่าที่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ ยังคงมีความหลากหลายทางชีวภาพที่น่าทึ่งอยู่เมื่อนักวิจัยจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และนักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีร่วมกันค้นพบแมงมุมสุดแปลกตาใน จ.กาญจนบุรี และเผยแพร่ไว้บนวารสาร ZOOTAXA เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา
“สกุล Damarchus Thorell เป็นกลุ่มแมงมุมไมกาโลมอร์ฟ (mygalomorph) ที่ถูกละเลยค่อนข้างมาก ซึ่งกระจายอยู่หลายประเทศในเอเชีย ได้แก่ อินเดีย อินโดนีเซีย มาเลเซีย เมียนมา สิงคโปร์ และไทย การศึกษานี้อธิบายถึงแมงมุมชนิดใหม่ Damarchus inazumasp. nov. ซึ่งค้นพบในประเทศไทย” ทีมวิจัยเขียน
การวิเคราะห์ร่างกายเผยว่าตัวผู้ของสายพันธุ์นี้มีความยาวเพียงประมาณ 0.6 นิ้ว ตัวเป็นสีเทาและปกคลุมด้วยสารสีขาวที่ยังระบุชนิดไม่ได้ กลับกัน ตัวเมียโดยทั่วไปจะยาวราว 1 นิ้ว มีสีส้มที่สดใสกว่า และไม่มีชั้นสีขาวเหมือนตัวผู้
แต่สิ่งพิเศษคือ ทีมวิจัยพบตัวอย่างของไจแนนโดรมอร์ฟ (gynandromorph) ที่หาได้ยากมาก มันคือสิ่งมีชีวิตที่มีรูปร่างภายนอกครึ่งหนึ่งเป็นตัวผู้ อีกครึ่งเป็นตัวเมีย โดยแต่ละซีกของร่างกายนั้นจะแบ่งแยกกันตรงกลางครึ่งนึงเลย
✦ มันเกิดขึ้นได้ยังไง
โดยทั่วไปแล้วเพศทางชีววิทยาถูกกำหนดโดยปัจจัยหลายประการเช่น การรวมตัวกันของโครโมโซม ในมนุษย์และแมงมุมหลายชนิด ตัวผู้จะมีโครโมโซมเป็น XY ขณะที่ตัวเมียจะเป็น XX แต่บางสายพันธุ์อาจเป็น Z หรือ W (เช่นนก, แมลง) แต่ในที่นี้เพื่อความง่าย เราจะอธิบายเป็น X และ Y
นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่า กลไกที่ทำให้เกิด ไจแนนโดรมอร์ฟ อยู่ที่ช่วงแรกของการพัฒนาตัวอ่อน ซึ่งโดยปกติแล้วเซลล์ของสิ่งมีชีวิตจะแบ่งตัวตามนี้ เซลล์สืบพันธุ์ชาย (XY) จะจำลองตัวเองขึ้นมาเป็น XXYY จากนั้นแบ่งเป็น XY สองเซลล์
ทีนี้ ในขณะที่กำลังแบ่งตัว อาจเกิดความคลาดเคลื่อนเล็กน้อย แทนที่จะแบ่งเท่า ๆ กัน เซลล์อาจแบ่งเป็น X หนึ่งเซลล์ และ XXY หนึ่งเซลล์เป็นต้น อย่างไรก็ตามเซลล์ก็ยังคงสามารถพัฒนาตัวเองต่อไปเป็นปกติ ทำให้อาจกลายเป็นสิ่งมีชีวิตที่ดูเป็นครึ่งผู้ครึ่งเมียแบบนี้
ภาวะนี้หาได้ยากแต่ก็มีบันทึกการพบเห็นบ้างตั้งแต่นกจนถึงแมลง ด้วยความพิเศษนี้ ทำให้ทีมวิจัยที่ค้นพบเลือกที่จะตั้งชื่อสายพันธุ์ของมันที่บ่งบอกความโดดเด่นนี้ หากใครที่อ่านมังงะหรือดูอนิเมะวันพีช ก็คงจะคุ้นเคยกันดีกับชื่อ ‘อินาซึมะ’ (Inazuma)
"สายพันธุ์นี้ตั้งชื่อตามอินาซึมะ ตัวละครจากมังงะญี่ปุ่นเรื่อง 'วันพีซ' ซึ่งเป็นที่รู้จักในเรื่องความสามารถในการเปลี่ยนเพศระหว่างตัวผู้และตัวเมีย ลักษณะของอินาซึมะมีลักษณะเฉพาะคือความไม่สมมาตรของลำตัวทั้งสองข้าง มีสีที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน” ทีมวิจัยเขียน
“โดยมีสีส้มทางด้านซ้ายและสีขาวทางด้านขวา การจัดเรียงสีนี้สอดคล้องกับความแตกต่างทางเพศที่พบในสายพันธุ์นี้ โดยตัวผู้จะมีสีขาวและตัวเมียจะมีสีส้ม"
ที่มา
• New insights into Damarchus: a new species and gynandromorph description from Thailand (Araneae: Bemmeridae)
• Rare intersex spider among new species discovered in Thailand | Phys.org
