16/12/2025
#การปฐมพยาบาลเบื้องต้น (First Aid)
การปฐมพยาบาลคือการให้ความช่วยเหลือผู้บาดเจ็บทันทีในที่เกิดเหตุ เพื่อ รักษาชีวิต, ป้องกันอันตรายที่อาจเกิดเพิ่ม, และ ช่วยให้ฟื้นตัวเร็วที่สุด ก่อนส่งต่อให้แพทย์หรือหน่วยแพทย์ทหาร
1. หลักสำคัญของการปฐมพยาบาล — DRS-ABC
D – Danger
ตรวจสอบความปลอดภัยก่อนช่วย เช่น ไฟฟ้า, รถ, สิ่งแวดล้อม
R – Response
ตรวจการตอบสนองของผู้บาดเจ็บ (ปลุก–ตบไหล่เรียก)
S – Send for help
แจ้งผู้บังคับบัญชา/เวรแพทย์/เรียกรถพยาบาล
A – Airway
เปิดทางเดินหายใจให้โล่ง (เงยหน้า–ยกคาง)
B – Breathing
ตรวจดูการหายใจ (ดู–ฟัง–สัมผัส)
C – Circulation
ตรวจชีพจรและเลือดออก
2. การห้ามเลือด
1. กดโดยตรงบนแผล (ใช้ผ้าสะอาด, ผ้าพันแผล)
2. ยกอวัยวะสูงขึ้น เพื่อลดการไหลของเลือด
3. ใช้ผ้าพันแผลกดแน่น
4. ใช้สายรัดห้ามเลือด (Tourniquet)
ใช้เฉพาะแผลเลือดออกมาก–อันตรายถึงชีวิต
ระบุเวลาไว้บนหน้าผากหรือแขนของผู้บาดเจ็บ
3. การดูแลบาดแผลทั่วไป
ล้างแผลด้วยน้ำสะอาด
ปิดแผลด้วยผ้าก๊อซหรือผ้าพันแผล
ห้ามใส่แป้ง ยาทาไม่ทราบชนิด
เฝ้าระวังการติดเชื้อ
4. การปฐมพยาบาลกระดูกหัก
อย่าขยับผู้บาดเจ็บเกินจำเป็น
ใช้ ไม้ดาม หรือวัสดุแข็ง (ไม้, แผ่นดาม)
ดามให้เกินข้อบน–ข้อล่าง
หากผิดรูปมาก ให้ตรึงก่อนเคลื่อนย้าย
5. การเป็นลม – หมดสติ
ตรวจการหายใจ
หากยังหายใจ ให้จัดท่า นอนตะแคงฟื้นคืนชีพ (Recovery Position)
หากไม่หายใจ → เริ่ม CPR 30:2 ทันที
ไม่ให้ดื่มน้ำในขณะหมดสติ
6. การช่วยชีวิตเบื้องต้น (CPR)
วางส้นมือบริเวณกลางหน้าอก
กดหน้าอกลึก 5–6 ซม. ความเร็ว 100–120 ครั้ง/นาที
เป่าปาก 2 ครั้ง ทุก 30 ครั้งการกด
ทำต่อเนื่องจนกว่าทีมแพทย์มาถึงหรือผู้บาดเจ็บฟื้น
7. การปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บจากความร้อน (Heat Stroke)
พาผู้ป่วยออกจากแดด
คลายเสื้อผ้าและระบายความร้อน
ทำให้ตัวเย็นด้วยผ้าชุบน้ำ
หากหมดสติหรือชัก → แจ้งเวรแพทย์ทันที
8. การปฐมพยาบาลบาดเจ็บจากการเคลื่อนย้าย
ใช้ แผ่นกระดานรองหลัง (Spine Board) เมื่อสงสัยกระดูกสันหลังหัก
เคลื่อนย้ายด้วยแรงน้อยที่สุด
ใช้การยกแบบหลายคนประสานกัน
9. สิ่งที่ห้ามทำในการปฐมพยาบาล
ห้ามเขย่าผู้หมดสติ
ห้ามดึงวัสดุที่ปักอยู่ในแผลออก
ห้ามใช้น้ำแข็งสัมผัสผิวโดยตรง
ห้ามให้ดื่มน้ำในผู้หมดสติหรือบาดเจ็บหนัก
10. อุปกรณ์ปฐมพยาบาลที่ควรมีในหน่วย
ผ้าก๊อซ, ผ้าพันแผล, พลาสเตอร์
ยาเช็ดทำความสะอาด
สายรัดห้ามเลือด
ไม้ดาม, ผ้าคล้องแขน
ถุงมือ, หน้ากาก, แผ่นรองหลัง
เปลสนาม