12/08/2026
BARDIZ KİLİMİ
Halk arasında Baldız Kilimi olarak da bilinen Bardız Kilimi, Erzurum’un Şenkaya ilçesine (eski adı Bardız) ait, Osmanlı saray kilimleri tekniğiyle dokunan çok özel bir el sanatıdır.
Enver Paşa için 1918 yılında dokunan özel örnek, Kars ve çevresinin Rus işgalinden kurtuluşunu ve Türk ordusunun zaferini simgelemektedir.
Kars ve Batum sancaklarının 40 yıllık Rus İşgalinden kurtuluşu şerefine Kafkas Cephesi Kumandalarına izafeten dokunan Bardız Kilimi, Sarıkamış Harekatı’nda Türk Ordusu’nun zaferine inanan Rus işgali altında yaşayan yöre halkının, duygularını kilimlere yansıttığının göstergesi.
Kilim, yöre halkından Hafız Mehmet Efendi ve kızı Hafıza Zennure Hanım tarafından maharetle dokunmuş.
Kilim Enver Paşa'ya hediye edilmek üzere yapılmış fakat verilememiş.
Siyasi çalkantılar, Enver Paşa’nın itibarının sarsılması ve İttihat ve Terakki iktidarının düşmesiyle 1918'deki bu hediye Enver Paşa'ya ulaştırılamamış.
Enver Paşa için hazırlanan bu tarihi kûfi yazılı özel eser, günümüzde Ankara Etnografya Müzesi’nde sergileniyor.
Desenler: Zemin üzerine iri güller, bitkisel motifler, kuş, geyik ve aslan figürleri işlenmiş.
Yazılar: Enver Paşa için yapılan özel kilimde Kûfi sanatıyla yazılmış cümleler ve 12 mısralık bir kahramanlık şiiri yer alıyor.
Teknik: “İstar” adı verilen tezgaharda kök boyalı yün iplerle dokunmuş. Osmanlı saray kilimlerinin dokuma tekniğine benzeyen tek yöresel kilim türüdür.
Kilim üzerindeki şiir:
Yine çıktı âsümâna nâm(ü) şânı Türklerin;
Titredi düştü lerze cân evine düşmenin,
Kılıcımız Oğuzîdir, yetiştirir murada,
Binler yaşasun sevgilü Hakan'ı Türklerin.
Vatanın mübarek uzvu Kars, (Ardahan), Batum El uzadup mâderi'ne kılmakta hücûm,
Kahramanlar yolu açtı, Türkistan'a gidelim,
Yaşasun şeci' ordu, merdaneleri Türklerin.
Bugün güzel Bayram içre, Alem-i İslâmiyan Terennümde ruhlarımız,
Millet oldu kâmyâb Düşmenimiz melûl (mahzun) cümle dostlar şâdüman Yaşasun muhterem vüzerası, vükelâsı Türklerin.
