Maarifin Sesi

05/08/2026

düşünce, kelimelerin içinde filizlenir. Kelimeyi besleyen yegâne kaynak ise kitaptır. Sayfalar arasında kaybolmayı göze alamayan bir zihin, zamanla başkasının inşa ettiği hazır cümlelerin sığınmacısı olur. Bugünün en büyük yoksulluğu da tam bu noktada başlıyor: İnsanlar artık kendi düşüncelerini üretmiyor, algoritmaların önlerine koyduğu hazır düşünceleri hoyratça tüketiyor.Sosyal medya, bu çağın en güçlü ve en tehlikeli yapay dili hâline geldi. İnsanlar sevdiklerini, kırıldıklarını, öfkelendiklerini ya da özlediklerini artık kendi kelimelerini bir kenarı bırakıp birkaç saniyelik Reels videolarıyla anlatıyor. Bir ayrılık yaşandığında şablon bir video paylaşılıyor; gönül alındığında bir diğeri geliyor. Kırgınlık, mutluluk, pişmanlık, özlem, umut…

Bazı çağlar insanı konuşturur, bazı çağlar susturur. Biz ise konuştuğunu zanneden ama her geçen gün kendi sesinden biraz daha uzaklaşan fısıltılar çağının içindeyiz. Kelimeler çoğaldı; cümleler azaldı. Görüntüler çoğaldı; fikirler seyrekleşti. Parmaklarımız ekranla...

05/08/2026

İbret gözüyle bakıldığında, insana gerçek konumunu hatırlatan ve çaresizliğini kabul ettiren şey, sınanmalarıdır.

Sınanmak, insanın bizzat kendisiyle ve kendisini çevreleyen durumların gerçek yüzüyle maskesiz ve perdesiz yüzleşmesidir.

Şu aşikâr ki, bu türden her sınanma ve yüzleşme mutlaka can acıtır, ama insanın olgunlaşması için gerekli ve hatta çoğu zaman şarttır. Bir başka deyişle, sınanmalar faydalıdır. Çünkü insan sınandıkça ve yüzleştikçe ayakları yere basar, iddiası azalır, gözü büyür ve sözleri sakinleşir.

İnsan sınandıkça sessizleşir ve derinleşir.

“İki arada bir derede kaldım” dediğini duyarsınız insanların zaman zaman. Bu söz, bir çaresizliğin itirafı gibi görünse de aslında bir hakikatin beyanından ve insanın tanımından başka bir şey değildir. Gerçek şu ki; insan “iki arada” yaşayandır ve insanın bu konumu, ...

05/08/2026

Bu materyalist indirgemeci bakış açısı, bireyin ahlaki yargılarını, karar alma süreçlerini ve etik eylemlerini, temelde genetik kodlamanın ve çevresel koşulların belirlediği otomatik tepkiler olarak yorumlama riski taşır. Bu durum, ahlak gelişiminin özünde yatan özgür irade, sorumluluk ve değer atfetme gibi kavramların anlamını muğlaklaştırmaktadır. Eğer insan, eylemlerinde tam anlamıyla özgür bir fail değilse, yani ahlaki seçimleri sadece beyindeki nöronal ağların veya hormonaldengelerin bir sonucuysa, o zaman ahlaki gelişim sürecini nasıl tanımlayabiliriz? https://www.maarifinsesi.com/kalbin-imari/

04/08/2026

Bugün kültür denildiğinde çoğu zaman sanat, edebiyat, mimari veya folklor akla gelir. Elbette bunların her biri kültürün kıymetli tezahürleridir. Ancak kültürün bunlardan ibaret olduğunu düşünmek yanlış olur. O eserleri meydana getiren insanın karakteri de kültürün bir parçasıdır. Çünkü kültür, önce insanın içinde doğar; sonra aileye, sokağa, okula ve nihayet bütün bir topluma yayılır.

Bir toplumda doğruluk sıradan bir erdem olmaktan çıkıp hayatın doğal bir parçası hâline gelmişse, emanet korunuyorsa, adalet yalnızca mahkeme salonlarında değil vicdanlarda da karşılık buluyorsa, insanlar birbirine güven duyabiliyorsa orada güçlü bir kültürden söz edilebilir. Buna karşılık en görkemli şehirler, en zengin kütüphaneler ve en gelişmiş teknolojiler bile ahlaki zemini kaybetmiş bir toplumu uzun süre ayakta tutmaya yetmez. Çünkü kültür, maddiimkanlardan önce manevi değerler üzerinde yükselir.

Bir toplumun gerçek zenginliği nedir? Sahip olduğu madenler, inşa ettiği şehirler, geliştirdiği teknoloji mi? Yoksa nesilden nesile aktardığı görünmez değerleri mi? Tarih bize gösteriyor ki güçlü toplumları birbirinden ayıran yalnızca ekonomik veya askeri üstünlükleri değild...

31/07/2026

Kadim ve zengin edebiyat-fikir-kültür-medeniyet geleneğimizi iyi takip ederek büyük ediplerimizin, mütefekkir ve alimlerimizin eserlerine vukufiyetle temayüz etmenin; tefekkür, mukayese ve muhasebe ile okuyup şerh düşmenin; bakış açılarına, ruhuna, dil ve üsluplarına dikkat etmenin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Çok yönlü çaprazlama okumak kadar Yunus Emre, Mehmet Âkif, Necip Fazıl, Sezai Karakoç, Cemil Meriç, Nurettin Topçu, Tarık Buğra, Rasim Özdenören, Cahit Zarifoğlu, İsmet Özel, Mustafa Kutlu gibi her biri bir mektep olan büyük yazarlarımızın, düşünürlerimizin eserlerinin külliyatını okumak da çok önemli. En azından bu yazarların birkaç eseri birden çok dikkatle, özümsenerek okunmalı.

                   MAARİFİN SESİ RÖPORTAJ: Sunuş: Bugünkü röportajımız eğitimin içinden gelen, uygulama tecrübesi ile birlikte maarifin mutfağında kalem davası ve sevdası olan bir isim: Ahmet Sezgin.(*) Eğitim, öğretmen ve çocuk/insan ekseninde düşünce alan....

29/07/2026

Görevli ikna olmaz. Çünkü şair Bağdat’ta doğmuştur. Bağdat’ta doğan kişinin Türkçeyi böyle kullanması yönetmeliğe aykırıdır. Yahya Kemal Üsküp’te doğunca medeniyet terkibi olur. Yakup Kadri Kahire’de doğunca imparatorluk çocuğu sayılır. Hâşim Bağdat’ta doğunca sınır dışı işlemleri başlar.

Edebiyat coğrafyamız geniştir.

Terazisi biraz dardır.

Bazı doğum yerleri insana kültür

Edebiyat tarihimiz son derece titiz çalışır aziz dostlar. Şairin şiirine bakmadan önce burnunu inceler. Doğduğu şehri nüfus müdürlüğüne sorar. Sofrada çatalı hangi eliyle tuttuğunu araştırır. Çocukluk yaralarını tespit eder. Kiminle küstüğünü öğrenir. Sonra bütün bu...

28/07/2026

Öncelikle, Bu makalenin konusunu destekleyen Kur’an-ı Kerimdeki adabı muaşeret/görgü kuralları ile ilgili ayetleri hatırlatmak istiyorum. Örneğin: “Size bir selâm verildiği zaman, ondan daha güzeliyle veya aynı selâmla karşılık verin. Şüphesiz Allah, her şeyin hesabını gereği gibi yapandır.” (4/Nisa 86)[2]

Maalesef ciddiye almadığımız görgü kurallarını ihmal ettiğimiz için toplum olarak büyük sorunlarla karşılaşıyoruz. Örneklendirmek gerekirse; profesör olmuş ama öğrencisinden bir teşekkürü esirgiyor; genel müdür olmuş ama ekip arkadaşlarını takdir etmek aklına gelmiyor; patron olmuş ama kendisine çay getiren hatta fabrikanın/işyerinin tüm hizmetini yerine getiren işçisine selam vermeye tenezzül etmiyor.

İnsan ilişkilerinin temelinde karşılıklı saygı, anlayış ve değer verme duyguları yatar. Bu duyguların en yücesi ve en insani olanlarından biri de kişinin emeğini, fedakârlığını veya varlığını fark edip bunun karşılığını uygun bir dille ifade etme becerisidir. Teşekkü...

25/07/2026

https://www.maarifinsesi.com/musahede/ Çocuk dünyaya boş bir levha olarak gelmez. O, doğuştan gelen bazı eğilimlerle birlikte dünyayı anlamlandırmaya çalışır. Küçük yaşlardan itibaren çevresindeki insanların davranışlarını gözlemler, ilişkileri inceler ve hayatın nasıl yaşanması gerektiğine dair sonuçlar çıkarır. Anne-babasının öfkesi, öğretmeninin adaleti, arkadaşlarının davranışları ve yetişkinlerin tutarlılığı onun karakterinin görünmez yapı taşlarını oluşturur. Bu yüzden ahlak, öncelikle bir bilgi meselesi değil, bir müşahede meselesidir.

Bir çocuğa dürüstlüğün önemli olduğunu söylemek kolaydır. Adaletin değerini anlatmak, merhametin güzelliğinden söz etmek ya da iyiliğin insanı yücelttiğini açıklamak da mümkündür. Fakat eğitim tarihinin ve tecrübesinin bize gösterdiği önemli bir gerçek var, o da insanla...

25/07/2026

https://www.maarifinsesi.com/beklemek-uzerine/
Beklemek zannedildiği gibi bir eylemsizlik hâli değildir,bilakis hayatı beklenenle anlamlandırmaya yönelik derin bir varoluşsal eylemdir. Hele bir de beklenen beklemeye en layık olansa… Kadim hikmet mekteplerinde ve tasavvuftabeklemenin ayrı bir önemi vardır. Beklemek atalet değildir; ruhun hakikate hazırlanma sırrıdır. Zamanı bilinçsizce tüketmek değil; zamanın içinde pişmek, çile ve sükûnetle demlenmektir. Kalbi sabrın sularıyla yıkamaktır.

Beklemek; hayat, zaman ve mekân tünelinde akıp giderkenbekleneni zihnin ve kalbin yegâne odağı hâline getirmektir. Beklemek, zamanı ve mekânı beklenende durdurmaktır. Bazen bir tren istasyonunda tren sesini beklemek, bazen bir hasta yatağında şifayı beklemek, bazen bir yerlerden gelec...