04/06/2026
Çin’in Kurban Bayramı “Tiyatrosu” Başarısız Oldu.
Çin yönetiminin Kurban Bayramı vesilesiyle yürüttüğü propaganda faaliyetleri bu yıl da hedeflediği sonucu vermedi. Yetkililer, Kurban Bayramı’nın kutlanmasına izin verildiği yönünde açıklamalar yapıp çeşitli uygulamaları hayata geçirse de, Doğu Türkistan’daki baskı ve insan hakları ihlallerinin üzerini örtmeyi başaramadı.
İşgalci Çin’in Doğu Türkistan’daki sözde “Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi” hükümetinin resmi internet sitesinde yayımlanan bilgilere göre, Kurban Bayramı nedeniyle bölgedeki kamu çalışanlarına beş günlük tatil verildi. Yerel kaynaklardan edinilen bilgilere göre ise yetkililer, toplumda bayram havası oluşturabilmek amacıyla daha önce kapatılmış bazı camileri bayram namazı için geçici olarak yeniden açtı.
Ancak yıllardır yalnızca namaz kıldıkları gerekçesiyle 10 yıla varan hapis cezalarına çarptırılan çok sayıda kişinin hâlen cezaevlerinde ve toplama kamplarında tutuluyor olması nedeniyle halkın önemli bir kısmı camilere gitmeye cesaret edemedi. Edinilen bilgilere göre bazı mahalle komiteleri, emekli Komünist Parti üyelerini camilerin boş görünmemesi için namaza yönlendirdi.
Bazı bölgelerde ise polislerin sivil kıyafetlerle camilere giderek cemaat görüntüsü oluşturmaya çalıştığı öne sürüldü. Sonuç olarak, bu yıl sembolik amaçlarla açılan bazı camilerde yalnızca ileri yaştaki az sayıda kişi ile devlet tarafından yönlendirildiği belirtilen kişiler bayram namazına katıldı. Buna rağmen Çin yönetiminin kamuoyuna göstermek istediği yoğun bayram atmosferi ortaya çıkmadı.
27 Mayıs tarihinde Kaşgar’daki Heytgah Meydanı’nı görüntüleyen bir Çinli turistin paylaştığı video ve açıklamalara göre, bayram günü meydan büyük ölçüde boş kaldı. Görüntülerde meydandaki toplam insan sayısının, gelip geçen kişiler dâhil edildiğinde dahi 50-60 kişiyi geçmediği görüldü.
Gulca şehrinde ise durumun kısmen farklı olduğu, bazı Uygurların dikkat çekmemek ve olası sorunlardan kaçınmak amacıyla bayram namazını Hui (Dungan) Müslümanlarına ait camilerde kılmayı tercih ettiği aktarıldı.
Telefonla ulaşılan bazı güvenlik görevlileri, bu yıl bayram namazlarının ne ölçüde gerçekleştirildiğine ilişkin sorulara net cevap veremedi. Görüşülen polislerden biri ise parti üyeleri ve emekli kadroların bu yıl da camilere gitmeleri yönünde teşvik edildiğini ifade etti.
Benzer bir girişim daha önce de yaşanmıştı. Çin yönetimi, 2023 yılında yapay bir bayram atmosferi oluşturabilmek amacıyla Heytgah Meydanı’nda davul ve geleneksel müzik ekiplerini görevlendirmiş, ancak meydanda yalnızca mahalle komiteleri tarafından getirilen birkaç düzine kişinin toplandığı görülmüştü.
Tüm bu gelişmeler, Çin yönetiminin Kurban Bayramı vesilesiyle bölgede normalleşme görüntüsü verme çabalarına rağmen, Doğu Türkistan’daki baskı ve korku ortamının toplum üzerindeki etkisinin devam ettiğini bir kez daha gözler önüne serdi.