08/07/2026
EDEBİYATIMIZIN KAYNAKLARINDAN : CÖNKLER
Cönkler aşık ve tekke edebiyatı şiirlerinin derlediği mecmualardır . Genellikle yumuşak deri kapaklı dar ve uzun bir şekli vardır .Bu özelliklerinden dolayı halk arasında " sığır dili " veya " dana dili " olarak isimlendirilmiştir . Cönk kelimesinin Malay dilinden geldiği ve liman liman dolaşarak her çeşit malın alım satımının yapıldığı altı düz yelkenli gemi anlamı taşıdığı kaynaklarda yazılıdır . Gerçekten de yazılı kaynak olarak cönklerde yalnızca şiirler değil masal , bilmece , tılsım , yemek tarifleri vs. gibi çeşitli konularda metinler bulmak mümkündür .Ayrıca kuşak içinde , yende ( elbise kolunda ) taşıma kolaylığı ile her tarafa götürülmesi ve devamlı ilaveler yapılmasının cönk gemilerine benzetilmesinde etken olduğu düşünülebilir.
Bu yazmalar genelde kırma nesih ve rik'a tarzı hat ile kaleme alınmıştır. Paylaşımını yaptığımız cönk , Kastamonu'da müstakil bir mahalle iken sonradan Çay Mahallesi'ne dahil edilmiş olan Cedid Mahallesi sakinlerinden Fetihcizâde Esseyyid Hafız Mehmed Sükûtî Efendi'ye aittir . Cönktte Yunus Emre , Aziz Mahmud Hüdâyî , Hamîdî gibi şairlere ait ilahiler bulunuyor . Ayrıca bazı dualar da vardır. 23 Ramazan 1299 tarihini taşıyan eser , cönklerde görmeye alışık olmadığımız güzellikle bir nesih hatla kaleme alınmıştır .Bir kısmı yazılmamış olan sayfalar kırmızı ,mavi ve sarının tonlarıyla hareli olarak boyanarak hoş bir görüntü oluşturtulmuş. .23 × 10 cm ebatlarındadır.
Cönkteki şiirleri üslüp ve dil açısından incelemeye değer görüyoruz .
Tuncay SAKALLIOĞLU