27/08/2026
Bugün 344.883 nüfusu, Belgrad Ormanı ve korularıyla İstanbul’un en yeşil ilçelerinden biri Sarıyer. Ancak adının ardında bir altın madeni, kıyılarında ise eriyip gitmiş kozmopolit bir dünya var.
Antik çağdaki adı Simas’tı. Bugünkü ismini ise kuzeyindeki sırtlardan alıyor. Osmanlı tarihçisi Hammer’e göre dağ boyunca uzanan altın madeni ve kil, toprağı sarıya boyadığı için buraya “Sarıyar” denmişti. Toprağa rengini ve semte adını veren o madenden bugüne yadigâr kalan tek şey ise bir mahalle tabelası: Maden.
Yüzyıllarca Sarıyer; Yeniköy, Tarabya, Büyükdere ve Rumeli Kavağı gibi Boğaz’ın meşhur balıkçı koylarından ibaretti. Rumların, Ermenilerin ve Levantenlerin bir arada yaşadığı, elçiliklerin yazlık köşkler kurduğu çok kültürlü bir sayfiye yeriydi.
Sırtlarındaki Belgrad Ormanı ve içindeki tarihî bentler, yüzyıllarca İstanbul’a can verdi. Şehrin çeşmelerinden akan su, aslında bu ormanın gölgesinden beslenirdi.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında değişen demografik yapı, Boğaz’ın gayrimüslim nüfusunu giderek azalttı. Ardından yaşanan 6-7 Eylül 1955 olayları ise geriye kalan Rum cemaatini büyük ölçüde dağıttı. Yalıların ve ayazmaların o kozmopolit dünyası yerini derin bir sessizliğe bıraktı.
1960’lara kadar sakin bir yazlık beldesi olan ilçe, sahil yolunun genişlemesiyle kısa sürede yapılaşmaya yenik düştü. Kıyılarda lüks konutlar, sırtlarda ise gecekondular yükseldi; Karadeniz’den gelen yoğun göçle semtin çehresi tamamen değişti.
Ormanı, koruları ve meşhur böreğiyle Sarıyer, bugün de İstanbul’un en yeşil ilçelerinden. Ancak toprağı sarıya boyayan o altın madeni de kıyılara ruhunu veren o kozmopolit yaşam da artık geçmişte kalmış birer anıdan ibaret.
Sarıyer adını bir altın madeninden aldı; ancak asıl hazinesi, kıyılarında usulca eriyip giden o eski Boğaz kültürüydü.
Peki, sıradaki ilçe sence neresi olsun? Yorumlarda buluşalım.
Kaynaklar: Sarıyer Kaymakamlığı | Sarıyer Belediyesi | J. von Hammer (isim kökeni) | Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi | TÜİK 2025
