01/11/2026
#ጨረቃ ላይ የተጻፈው "የማይታይ" ጥበብ፡ ማርጋሬት ሃሚልተን
ዓለም በሙሉ ዓይኑን ወደ ሰማይ ሰቅሎ፣ የሰው ልጅ ለመጀመሪያ ጊዜ የጨረቃን አፈር ለመርገጥ በሚቁለጨለጭበት በዚያ በ1960ዎቹ ድንቅ ዘመን... ትኩረቱ ሁሉ ግዙፍ ሮኬቶች፣ የሚንቀለቀል እሳት እና የብረት አካላት ላይ ነበር። ነገር ግን በእነዚህ ግዙፍ ማሽኖች ውስጥ "ነፍስ" የሚዘራውን፣ የማይታየውን የኮድ ዓለም እንደ ቁምነገር የቆጠረው አልነበረም።
በዚያ ወንድ በበዛበት የናሳ (NASA) እና የኤም.አይ.ቲ (MIT) ላብራቶሪ ውስጥ፣ አንዲት ወጣት እና ብልህ ሴት ነበረች - ማርጋሬት ሃሚልተን።
1. "ከሃርድዌሩ በኋላ የሚጻፍ ተራ ጽሑፍ?"
በወቅቱ የሶፍትዌር ሥራ እንደ "ሁለተኛ ደረጃ" ነበር የሚታየው። "መጀመሪያ ሮኬቱን እንሥራ፣ ሶፍትዌሩንማ በኋላ እንደ የቤት ሥራ እንጽፈዋለን" የሚል ንቀት በኢንጂነሮቹ ዘንድ ነግሦ ነበር። ማርጋሬት ግን ይህንን አመለካከት በጽኑ ተቃወመች።
"ይህ ተራ ጽሑፍ አይደለም፤ ይህ የሰው ሕይወት የሚመራበት፣ ስህተትን ትኩረት የሚያደርግ 'ኢንጂነሪንግ' ነው!" ስትል ተከራከረች። ዛሬ የምንጠቀምበትን "Software Engineering" የሚለውን ስያሜ ለዓለም ያስተዋወቀችው እሷ ናት። ሥራዋን እንደ ሳይንስ ብቻ ሳይሆን እንደ ጥበብ እና እንደ ትልቅ ኃላፊነት ትቆጥረው ነበር።
2. ያ ትንፋሽ የሚገታው ቅጽበት (አፖሎ 11)
ሐምሌ 1969 ዓ.ም.። ኒል አርምስትሮንግ እና ባዝ ኦልድሪን ወደ ጨረቃ ገጽ እየተቃረቡ ነው። መላው ዓለም ትንፋሹን ውጦ ይጠብቃል። በድንገት ግን ያልታሰበ ነገር ተከሰተ። የጨረቃ አሳራፊው ኮምፒውተር ላይ "1201" እና "1202" የሚሉ አስፈሪ የማስጠንቀቂያ ደወሎች ይጮኹ ጀመር።
ኮምፒውተሩ ከአቅሙ በላይ በሆኑ መረጃዎች ተጨናንቋል። በማንኛውም ሰከንድ ሊቆም (Crash ሊያደርግ) ይችላል። ኮምፒውተሩ ቢቆም ኖሮ፣ ጉዞው ይቋረጣል፤ አልፎ ተርፎም የጠፈር ተመራማሪዎቹ ሕይወት አደጋ ላይ ይወድቃል።
ነገር ግን ማርጋሬት ከዓመታት በፊት አንድ "ብልሃት" በኮዱ ውስጥ ቀብራ ነበር።
3. የቅድሚያ ዝግጅት ድል
ማርጋሬት ሶፍትዌሩን ስትሠራ አንድ ነገር አስባ ነበር፦ "ሰው ስህተት ይሠራል፣ ማሽን ይጨናነቃል። ስለዚህ ኮምፒውተሩ ቢጨናነቅ እንኳ፣ ዋናውን ሥራ ትቶ ተራ ሥራዎችን እንዲያቆም ማድረግ አለብኝ" አለች።
በዚያ ወሳኝ ቅጽበት፣ ሶፍትዌሩ ራሱን አዳነ! ኮምፒውተሩ "አሁን ጨረቃ ላይ ማረፍ ነው ዋናው ሥራዬ፣ ሌላውን ተራ መረጃ ለጊዜው ትቼዋለሁ" ብሎ ራሱን አደራጀ። ያ የሷ "ቅድመ-ጥንቃቄ" (Error Handling) ባይኖር ኖሮ፣ አፖሎ 11 ጨረቃ ላይ ሳይሆን ታሪክ መዝገብ ላይ በውድቀት ይሰፍር ነበር።
4. ከማርጋሬት ምን እንማራለን? (ለፌስቡክ ተከታታዮችሽ)
ይህ ታሪክ ለሁላችንም ሦስት ትልልቅ ትምህርቶችን ያስተምረናል፡
1. ሥራህን አክብር (Professionalism): ማርጋሬት በወቅቱ ማንም ግምት ባልሰጠው የሶፍትዌር ሙያ ላይ "ኢንጂነሪንግ" የሚል ስም ሰጥታ በዲሲፕሊን መሥራቷ፣ ዛሬ ለደረስንበት የቴክኖሎጂ ዘመን መሠረት ሆኗል። ዓለም ዝቅ አድርጎ የሚያየውን ሥራህን አንተ ከፍ አድርገህ ሥሪው።
2. ለክፉ ቀን ተዘጋጅ (Foresight): ስኬት የሚመጣው ነገሮች ሰላም ሲሆኑ ብቻ ሳይሆን፣ ችግር ሲፈጠር ምን ማድረግ እንዳለብን አስቀድመን ስናስብ ነው። ማርጋሬት "ስህተት ቢፈጠርሳ?" ብላ መጠየቋ ታሪክን ቀይሯል።
3. ጽናት (Courage): ወንዶች በበገነኑበት የሳይንስ ዓለም ውስጥ፣ የራሷን ድምፅ አሰምታ የሶፍትዌርን አስፈላጊነት ማስከበሯ ትልቅ ወኔን ይጠይቃል።
ማርጋሬት ሃሚልተን ዛሬም በሕይወት አለች። እሷ ያስተማረችን ትልቁ ቁምነገር፦ "ትልልቅ ስኬቶች የሚገነቡት በታዋቂ ግለሰቦች ብቻ ሳይሆን፣ ማንም በማያያቸው ትናንሽ የኮድ መስመሮች እና በዲሲፕሊን በሚሠሩ 'ዝምተኛ' ባለሙያዎች ጭምር ነው" የሚለውን ነው።
አንተስ በሥራህ ላይ እንደ ማርጋሬት "የማይናወጥ ጥራት" እና "ቅድመ ዝግጅት" አለህ?
