Zehabesha

12/30/2025

የጂቡቲው "የድንጋጤ" ስብሰባ | "ኢትዮጵያ እና ኬንያም እስራኤልን ይከተሉ" የሶማሊላንዱ ዲፕሎማት

Tigray, TPLF, Getachew Reda, IDPs, Ethiopia, Tigray Youth, Fundraising, Politics Music Ethiopian News Eritrea News, Addis Ababa Zehabesha Media is primarily ...

12/30/2025

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የሆል ሴል ባንኪንግ (Wholesale Banking) ዘርፍ ምክትል ፕሬዚዳንት የሆኑት አቶ ቦኩ ቤኛ፤ ከሙስና እና ከአሰራር ጥሰት ጋር በተያያዘ ከኃላፊነታቸው መነሳታቸው የዘ-ሐበሻ ምንጮች ገለጹ። ይህ እርምጃ በባንኩ ውስጥ ሲብላላ የቆየውን የውስጥ የሥልጣን እና የጥቅም ሽኩቻ አደባባይ ያወጣው እንደሆነ ታምኗል።

ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው የቅርብ የዘ-ሐበሻ ምንጮች እንደገለጹት፣ አቶ ቦኩ ከስልጣን እንዲነሱ የተደረገው በባንኩ ውስጥ ከብድር አሰጣጥ እና ከትላልቅ ደንበኞች አገልግሎት ጋር በተያያዘ ሲነሱ የነበሩ ቅሬታዎች እና የሙስና ጥርጣሬዎች መረን እየለቀቁ በመምጣታቸው ነው። ከእርሳቸው መውደቅ ጋር በተያያዘም አብረው የሚወድቁ ከፍተኛ ባለሃብቶች እንዳሉም ሰምተናል።

የዘ-ሐበሻ የውስጥ አዋቂዎች እንደሚናገሩት በንግድ ባንክ መዋቅር ውስጥ "ሆል ሴል ባንኪንግ" (Wholesale Banking) የባንኩ የጀርባ አጥንት ነው። ይህ ዘርፍ ትላልቅ የኮርፖሬት ደንበኞችን፣ ላኪዎችን (Exporters) እና ከፍተኛ የብድር ፍላጎት ያላቸውን ባለሃብቶች የሚያስተናግድ ነው። በሀገሪቱ የብድር አቅርቦት እጥረት እና የውጭ ምንዛሬ ችግር ባለበት በዚህ ወቅት፣ የዚህ ዘርፍ ኃላፊ መሆን ማለት "የሀብት በር ጠባቂ" እንደመሆን ይቆጠራል።

መረጃዎች እንደሚጠቁሙት፣ አቶ ቦኩ ይህንን ወሳኝ ስልጣን በመጠቀም የብድር ፈቃዶችን እና የውጭ ምንዛሬ ድልድሎችን "በዘፈቀደ" እና "በጥቅማጥቅም" ላይ በመመስረት ሲሰጡ እንደነበር በሰራተኞች እና በደንበኞች ዘንድ በስፋት በማስረጃ ሲቀርብ ቆይቷል። በተለይም ግልጽ የሆነ መስፈርት የሌላቸው ብድሮች ለተወሰኑ ግለሰቦች እንዲፈቀዱ ማድረግ እና ህጋዊ አሰራርን በተከተሉ ደንበኞች ላይ ጫና መፍጠር የሚሉ ክሶች ይቀርቡባቸው ነበር።

ይህ እርምጃ ተራ የአስተዳደር ውሳኔ ብቻ ሳይሆን፣ ከባንኩ የለውጥ ሂደት እና ከፖለቲካዊ ፍላጎቶች ጋር የተሳሰረ "ሴራ" እንዳለበት የዘርፉ ተንታኞች ለዘ-ሐበሻ ይናገራሉ።

1. ባንኩ በቅርቡ እያደረኩ ነው በሚለው የሪፎርም ሂደት፣ መንግስት በትላልቅ የፋይናንስ ተቋማት ላይ ያለውን የሙስና ሰንሰለት ለመበጠስ በጀመረው ዘመቻ አቶ ቦኩ የመጀመሪያው "መስዋዕት" ሊሆኑ እንደሚችሉ ይገመታል። የባንኩ ከፍተኛ ማኔጅመንት የራሱን ስም ለማደስ እና ከተጠያቂነት ለማምለጥ ሲል፣ በሠራተኞች ዘንድ በከፍተኛ ሁኔታ ስማቸው የጎደፈውን አቶ ቦኩን በማሰናበት ውጥረቱን ለማለዘብ እንደሞከረ እየተነገረ ነው።

2. ብሔራዊ ባንክ የብድር ጣራ (Credit Cap) ከመጣለ በኋላ፣ ብድር ማግኘት እንደ "ሰማይ የራቀ" በሆነበት በዚህ ወቅት፣ ውስን የሆነውን የብድር አቅም ለማን ይሰጥ? የሚለው ጉዳይ በባንኩ ውስጥ የቡድን ሽኩቻ ፈጥሮ ነበር። አቶ ቦኩን የማስወገዱ እርምጃ አንዱ ቡድን በሌላው ላይ ያደረገው የ"ቼክ ሜት" ጨዋታ ነው የሚሉ አስተያየቶችም አሉ።

3. ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በባንኩ ውስጥ የሚፈጸሙ የብድር ብልሹ አሰራሮች መረጃ እየወጡ ለሚዲያ እና ለፀረ-ሙስና አካላት መድረሳቸው፣ አመራሩን ድንጋጤ ውስጥ እንደከተተው እና እርምጃውም ይህንን ቀዳዳ ለመድፈን ታስቦ የተወሰደ ሊሆን እንደሚችል ይጠረጠራል።

አቶ ቦኩ ቤኛ ከኃላፊነት መነሳታቸው የተረጋገጠ ሲሆን፣ በቀጣይ በህግ ይጠየቃሉ ወይስ በጸጥታ ይሸኛሉ የሚለው ጉዳይ የብዙዎችን ትኩረት ስቧል። የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ስለ ስንብቱ ዝርዝር ምክንያት በይፋዊ መግለጫው ላይ ባይገልጽም፣ በፋይናንስ ዘርፉ ግን ይህ እርምጃ የባንኩን አስተማማኝነት ለመመለስ የተደረገ ወሳኝ፣ ግን ደግሞ የዘገየ እርምጃ ተደርጎ ተወስዷል።

12/29/2025

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የአሜሪካ ምክትል ቋሚ ተወካይ አምባሳደር ታሚ ብሩስ፣ በሶማሊላንድ ጉዳይ ላይ የአሜሪካ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ለውጥ እንደሌለው ለተባበሩት መንግስታት የጸጥታው ምክር ቤት በይፋ አሳወቁ።

አምባሳደሯ በኒውዮርክ በተካሄደው የጸጥታው ምክር ቤት ስብሰባ ላይ እንደተናገሩት፣ አሜሪካ ለሶማሊላንድ እውቅና መስጠቷን በተመለከተ የምታስታውቀው አዲስ ነገር የለም። አምባሳደር ታሚ ብሩስ አያይዘውም "በአሜሪካ ፖሊሲ ላይ የተደረገ ምንም ለውጥ የለም" ሲሉ የዋሽንግተንን አቋም ግልጽ አድርገዋል።

አምባሳደሯ የአሜሪካን አቋም ከማስረዳት ባሻገር፣ ስብሰባው መካሄዱን በጠንካራ ቃላት ተቃውመዋል። እንደ አምባሳደር ብሩስ ገለጻ፣ የዛሬው ዓይነት ስብሰባዎች በመካከለኛው ምስራቅ እና በአፍሪካ ቀንድ ያለውን የአለም አቀፍ ሰላም እና ደህንነት ችግር ለመፍታት ከሚደረገው ከባድ ስራ "ትኩረትን የሚሰርቁ" ናቸው።

አምባሳደሯ እስራኤልን በተመለከተ ምክር ቤቱ "ድርብ መስፈርት" (Double Standard) ይከተላል ሲሉ ወቅሰዋል። "እስራኤል ልክ እንደማንኛውም ሉዓላዊ መንግስት ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቶችን የማካሄድ እኩል መብት አላት" ያሉት ተወካይዋ፣ ምክር ቤቱ በፍልስጤም ጉዳይ ላይ የነበረውን ዝምታ ከአሁኑ ጋር በማነጻጸር ተችተዋል።

"በዚህ ዓመት መጀመሪያ ላይ፣ የዚህ ምክር ቤት አባላትን ጨምሮ በርካታ ሀገራት፣ የሌለ የፍልስጤም መንግስትን እውቅና ለመስጠት የአንድ ወገን ውሳኔ ሲያሳልፉ፣ ምክር ቤቱ ቁጣውን ለመግለጽ ምንም አይነት አስቸኳይ ስብሰባ አልጠራም" ሲሉ አምባሳደር ብሩስ ተከራክረዋል። አክለውም ምክር ቤቱ በተሳሳተ ጉዳይ ላይ ትኩረት ማድረጉ ተልዕኮውን እያደናቀፈበት ነው ሲሉ ተደምጠዋል።

12/29/2025

12/29/2025

በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሶማሊያ ቋሚ መልዕክተኛ አምባሳደር አቡከር ዳሂር ኦስማን፣ በድርጅቱ የጸጥታው ምክር ቤት ስብሰባ ላይ "እስራኤል ለሶማሌ ላንድ የሰጠችውን እውቅና ተከትሎ" ዛሬ ያደረጉት ንግግር - የአማርኛ ሙሉ ትርጉም።

12/29/2025

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሶማሊያ ቋሚ መልዕክተኛ አምባሳደር አቡከር ዳሂር ኦስማን፣ እስራኤል ለሶማሊላንድ የሰጠችውን እውቅና እና ፍልስጤማውያንን ከጋዛ ወደ ሶማሊያ ግዛት ለማስፈር ታቅዷል የተባለውን ጉዳይ በመቃወም በኒውዮርክ በተካሄደው የጸጥታው ምክር ቤት ስብሰባ ላይ ጠንካራ ተቃውሞ አሰሙ።

አምባሳደሩ ይህንን ንግግር ያደረጉት አልጄሪያን፣ ጋያናን፣ ሴራሊዮንን እና ሶማሊያን ያቀፈውን "ኤ3+" (A3+) ቡድን በመወከል ሲሆን፣ ስብሰባው የተጠራውም በዚህ ቡድን እንዲሁም በቻይና፣ በፓኪስታን እና በሩሲያ ፌዴሬሽን ጥያቄ መሆኑን አስታውቀዋል።

አምባሳደር አቡከር በንግግራቸው፣ እስራኤል የሰሜን ምዕራብ የሶማሊያ ክልል (ሶማሊላንድን) እንደ ነጻ አካል እውቅና መስጠቷ፣ "በሶማሊያ አንድነት እና ግዛታዊ እማኝነት ላይ የተፈጸመ ግልጽ ጥቃት ነው" ሲሉ አውግዘዋል። አምባሳደሩ አክለውም፣ ሶማሊላንድ በህግ ከሌላ ሀገር ጋር ስምምነት የማድረግ ወይም እውቅና የመፍጠር ብቃት እንደሌላት ገልጸው፣ የተደረጉት ስምምነቶች በሙሉ "ዋጋ ቢስ" እንደሆኑ ተናግረዋል።

ይህ የእስራኤል እርምጃ የተባበሩት መንግስታት ቻርተርን እና የአፍሪካ ህብረትን መርሆዎች የሚጥስ ከመሆኑም በላይ፣ የአፍሪካ ቀንድን እና የቀይ ባህርን ቀጠና ለማተራመስ ያለመ መሆኑን አምባሳደሩ አስረድተዋል። በመሆኑም ሁሉም አባል ሀገራት ይህንን ህገ-ወጥ ድርጊት እንዲቃወሙ እና እስራኤል ውሳኔውን እንድትሰረዝ ጥሪ አቅርበዋል።

በሌላ በኩል፣ ፍልስጤማውያንን ከትውልድ ሀገራቸው በግዴታ በማፈናቀል ወደ ሶማሊላንድ የማስፈር እቅድ አለ መባሉን በተመለከተ፣ አምባሳደሩ ጉዳዩን "ህገ-ወጥ እና በሞራልም አስነዋሪ" ሲሉ በጽኑ ተቃውመዋል። "የፍልስጤም ህዝብ የወደፊት ዕጣ ፈንታም ሆነ የሶማሊያ ግዛታዊ ሉዓላዊነት እንደ መደራደሪያ (bargaining chip) ሊያገለግሉ አይችሉም" ያሉት አምባሳደሩ፣ እስራኤል ፍልስጤማውያንን ከጋዛ ወደ ሰሜን ምዕራብ ሶማሊያ ለማዛወር የምታደርገውን ማንኛውንም ሙከራ የ"ኤ3+" ቡድን እንደማይቀበል አረጋግጠዋል።

አምባሳደሩ በንግግራቸው ማጠቃለያ፣ እስራኤል ለፍልስጤም ሉዓላዊነት እውቅና በመስጠት ለቀጠናው ሰላም አስተዋጽኦ ማድረግ ሲገባት፣ በአፍሪካ ቀንድ መከፋፈልን እና አዲስ የውጥረት ምንጭን መፍጠሯን እንደመረጠች ወቅሰዋል። የኤ3+ ቡድን ለሶማሊያ አንድነት እና ሉዓላዊነት ያለውን የማያወላውል ቁርጠኝነት የገለጹት አምባሳደሩ፣ አለም አቀፉ ማህበረሰብ የሶማሊያን ሉዓላዊነት እና የፍልስጤምን ህዝብ መብት የሚጋፋን ማንኛውንም ድርጊት እንዲያስቆም ጠይቀዋል።

12/29/2025

12/29/2025

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታኒያሁን በፍሎሪዳ በሚገኘው "ማራ-ላጎ" መኖሪያቸው ተቀብለው ባነጋገሩበት ወቅት፣ የጋዛ የሰላም ስምምነት ወደ ሁለተኛው ምዕራፍ በፍጥነት እንዲሸጋገር ሃማስ ትጥቁን መፍታት እንዳለበት አሳሰቡ።

ፕሬዝዳንቱ አክለውም ኢራን የሚሳኤል ፕሮግራሟን መልሳ ለመገንባት የምትሞክር ከሆነ፣ አሜሪካ ሌላ ወታደራዊ ጥቃት እንደምትሰነዝርባት ጠንካራ ማስጠንቀቂያ አስተላልፈዋል።

በጋዛ ተይዞ የቀረው የመጨረሻው እስራኤላዊ ታጋች እንደሆነ የሚነገርለት የራን ግቪሊ ቤተሰቦች፣ የታጋቹ አስክሬን ሳይመለስ የትራምፕ አስተዳደር የጋዛን የሰላም ስምምነት ወደፊት እንዳይገፋ ጠይቀዋል።

የ"ታጋቾች እና የጠፉ ሰዎች ቤተሰቦች ፎረም" እንደገለጸው፣ የራን ግቪሊ ቤተሰቦች ከፕሬዝዳንት ትራምፕ፣ ከጠቅላይ ሚኒስትር ኔታኒያሁ እና ባለቤታቸው ሳራ ኔታኒያሁ፣ እንዲሁም ከአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ እና ከትራምፕ አማካሪ ጃሬድ ኩሽነር ጋር ተገናኝተው ተወያይተዋል።

ራን ግቪሊ እ.ኤ.አ ኦክቶበር 7፣ 2023 ሃማስ በፈጸመው ጥቃት የተገደለ የፖሊስ አባል ሲሆን፣ አስክሬኑ ወደ ጋዛ ተወስዶ ነበር። ሃማስ በበኩሉ በእስራኤል የአየር ጥቃት ምክንያት በጋዛ ከፍተኛ ውድመት በመድረሱ የአስክሬኑን ቦታ ማግኘት እንዳልቻለ ደጋግሞ እየገለጸ ይገኛል። ይህም የሰላም ስምምነቱን ቀጣይ ምዕራፍ ተግባራዊ ለማድረግ እንቅፋት ሆኗል።

ፕሬዝዳንት ትራምፕ ከኔታኒያሁ ጋር ከመገናኘታቸው በፊት ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ፣ "በቀድሞው ፕሬዝዳንት ጆ ባይደን አስተዳደር ወቅት አንድም ታጋች አልተለቀቀም፤ ሁሉም የተለቀቁት በእኔ እና በቡድኔ ጥረት ነው" ሲሉ ተናግረዋል።

ይሁን እንጂ ሲኤንኤን (CNN) ባወጣው እውነታን የማጣራት (Fact check) ዘገባ፣ የፕሬዝዳንቱ ንግግር "ሐሰት" መሆኑን አረጋግጧል። በባይደን አስተዳደር ወቅት እ.ኤ.አ በኖቬምበር 2023 በተደረገ የተኩስ አቁም ስምምነት 105 ታጋቾች፣ እንዲሁም ከዚያ ቀደም ብሎ በጥቅምት ወር ሁለት አሜሪካውያን ከሃማስ እጅ መለቀቃቸውን ዘገባው አስታውሷል።

12/29/2025

"የጋን እጣቢ፣ ገንቦ ይሞላል።"
አበጀ በለው የላኩልን ሀገርኛ አባባል

12/29/2025

በአሜሪካ $6000.00 የተቀበለው ኢትዮጵያዊ አትሌት ችግር ውስጥ ገባ

12/29/2025

የዝነኛው አቀናባሪ የትዳር ድራማ

Dawit Thilahun and Tsion Teferi Wedding | John Daniel on Seifu on ebs ጆን ዳንኤል Life Style, News, Music, Ethiopian Co...

12/29/2025

ዘ-ሐበሻ የዕለቱ ዜና ይመልከቱ
በርካታ መረጃዎች

Tigray, TPLF, Getachew Reda, IDPs, Ethiopia, Tigray Youth, Fundraising, Politics Music Ethiopian News Eritrea News, Addis Ababa Zehabesha Media is primarily ...