01/06/2026
𝗠𝗔𝗫𝗔𝗔 𝗘𝗧𝗛𝗜𝗢𝗣𝗜𝗔 𝗞𝗨 𝗥𝗜𝗜𝗫𝗜 𝗞𝗔𝗥𝗔 𝗜𝗡 𝗔𝗬 𝗡𝗢𝗤𝗢𝗧𝗢 𝗗𝗔𝗟𝗞𝗔 𝗟𝗔𝗕𝗔𝗔𝗗 𝗘𝗘 𝗔𝗤𝗢𝗢𝗡𝗦𝗔𝗗𝗗𝗔 𝗦𝗢𝗠𝗔𝗟𝗜𝗟𝗔𝗡𝗗?
Aqoonsigii ay Israa’iil siisay Somaliland wuxuu jabiyay cabsidii siyaasadeed ee ku hareeraysnayd arrinta aqoonsiga, taas oo si gaar ah u saamaysay Itoobiya. Inkasta oo Addis Ababa muddo dheer ahayd xulufada ugu dhow ee Somaliland, haddana maanta waxay taagan tahay go’aan taariikhi ah oo ku saabsan inay noqoto dalka labaad ee aqoonsada.
Sababta ugu weyn ee Itoobiya ku riixi karta aqoonsigu waa baahideeda degdegga ah ee marin badeed la isku halayn karo. Maadaama ay tahay dal aan bad lahayn, Itoobiya waxay rabtaa inay yareyso ku-tiirsanaanta Jabuuti, gaar ahaan xilli ay sii xoogaysanayaan loolanka Masar, khilaafka Webiga Nile, iyo tartanka quwadaha waaweyn ee gobolka.
Heshiiskii MoU-ga ee ay la gashay Somaliland wuxuu siinayaa fursad istiraatiiji ah oo taas lagu xaqiijin karo. Sidoo kale, aqoonsiga Somaliland wuxuu Itoobiya u noqonayaa kaadh siyaasadeed oo ay kaga hortagto saameynta Masar ee ku sii fidaysa Soomaaliya, isla markaana ay ku xoojin karto miisaankeeda amni iyo mid istiraatiiji ah ee Geeska Afrika.
Danaha dhaqaale ee Imaaraadka iyo Hindiya, oo danaynaya marin ganacsi oo ka madax-bannaan Jabuuti iyo Shiinaha, ayaa iyaguna xoojinaya jihadan.
Mawqifka Itoobiya waxaa sidoo kale riixaya danaha quwadaha dhaqaale ee tartamaya. Imaaraadka Carabta (Dubai) oo maalgashi weyn ku leh Dekedda Berbera iyo Hindiya oo raadinaysa suuqyo cusub oo Afrikaan ah si ay ula tartanto Shiinaha, ayaa labaduduba danaynaya in marin ganacsi oo xasilloon laga helo Geeska Afrika.
Jabuuti waxay u jan-jeedhaa dhanka Shiinaha, taas oo walaac ku haysa Hindiya iyo Reer Galbeedka. Itoobiya, oo ah suuqa ugu weyn gobolka, haddii ay aqoonsato Somaliland, waxay Berbera ka dhigaysaa marinka koowaad ee ganacsiga Itoobiya, taas oo waafaqsan danaha Hindiya iyo Imaaraadka ee ah in la dhimo awoodda mashruuca Shiinaha ee 'Belt and Road' ee Jabuuti xarunta u ah.
Dhinaca sharciyadda, Itoobiya waxay ku tiirsanaan kartaa warbixintii Midowga Afrika ee 2005 oo Somaliland ku qeexday kiis gaar ah oo taariikh ahaan xaq ah. Marka la isu geeyo arrimahan, Itoobiya waxay haysataa sabab siyaasadeed, dhaqaale iyo mid istiraatiiji ah oo macquul ka dhigaya inay noqoto dalka labaad ee aqoonsada Somaliland.