Ti Koze Lakay

09/14/2026

☕️ Yon ti tas kafe chak jou ka ede w rete vijilan, amelyore konsantrasyon epi bay enèji. Men pa bwè l twòp! Twòp kafe ka deranje dòmi ak ogmante batman kè. Evite mete twòp s*k ladan l. ❤️

09/13/2026

🦟 MALARYA: Ki sentòm li bay, epi kijan pou pwoteje tèt ou?

Malarya se yon maladi moustik ki ka bay gwo pwoblèm si yo pa trete l alè.

⚠️ Sentòm ki pi komen yo:
• Lafyèv ak frison
• Gwo maltèt
• Swe anpil
• Fatig ak feblès
• Doulè nan kò
• Kè plen oswa vomisman

💡 Pou soulaje sentòm yo: repoze, bwè ase dlo pou evite dezidratasyon, epi sèvi ak medikaman pou lafyèv sèlman jan yon pwofesyonèl sante konseye. Malarya bezwen tretman apwopriye; remèd lakay pa elimine parazit la.

🛡️ Pou evite malarya: sèvi ak moustikè, mete rad ki kouvri kò a, itilize pwodui anti-moustik epi elimine dlo ki rete nan resipyan kote moustik ka miltipliye.

👉 Si ou gen lafyèv ak frison, sitou apre ou te pase nan yon zòn kote malarya komen, chèche swen medikal pou fè tès pi vit.

09/12/2026

🩺 3 bagay senp ou dwe fè siw gen problèm asid: pa met anpil lwil nan🍲
Pa bwè dlo💧panda wap manje.. Lè w fin manje pa al kouche

09/09/2026

😷 Anpil moun pa realize ke maladi S*k ( Dyabèt) se youn nan maladi ki pi danjere... byenke li fasil pou w fè prevansyon

09/08/2026

09/07/2026

09/07/2026

🩺Jodya Doktè disponib tout question w genyen poze l anba post sa⁉️ ..lap reponn ou N la pou n ede viv an Sante

09/07/2026

🦟 Moustik pa sèlman yon ti ensèk k ap deranje nou… li ka pote gwo pwoblèm pou sante nou.

Nou tout konnen jan li konn anmèdan lè moustik ap vole nan zòrèy nou lannuit 😅. Men, gen kèk moustik ki kapab transmèt maladi tankou deng, chikoungounya, Zika, malarya ak lafyèv jòn, selon kote nou ye.

Se poutèt sa, li bon pou nou pran kèk ti mezi senp pou pwoteje tèt nou ak fanmi nou.

👉 Men kèk bagay nou ka fè:

🛏️ Dòmi anba moustikè, sitou pou timoun yo ak tibebe yo.
🦟 Sèvi ak yon bon pwodui pou chase moustik lè sa nesesè.
👕 Lè li posib, mete rad ki kouvri bra ak janm.
💧 Pa kite dlo dòmi nan bokit, kawotchou, vye bwat, boutèy, po flè oswa lòt resipyan bò kay la. Se nan dlo sa yo moustik renmen repwodui.
🏠 Kenbe fenèt ak pòt pwoteje ak moustikyè oswa ekran si sa posib.

Yon ti bagay ki senp anpil: chak fwa w ap netwaye lakou a, gade tout kote ki ka kenbe dlo. Vide dlo a oswa kouvri resipyan an. Sa ka ede diminye kantite moustik ki nan zòn nan.

❤️ Pwoteje tèt ou, pwoteje pitit ou, epi ede pwoteje vwazen ou.

Epi si ou gen gwo lafyèv, gwo doulè nan kò, maltèt, gratèl, vomisman oswa lòt sentòm ki pa nòmal, pa neglije yo. Chèche konsèy nan men yon pwofesyonèl lasante.

🦟 Yon ti moustik ka piti, men prevansyon toujou pi bon pase konsekans.

09/05/2026

🗣️ POUKISA GEN MOUN KI BEGE LÈ Y AP PALE?

Nan Ayiti, nou konn rele sa “begè” lè yon moun gen difikilte pou l pale byen vit oswa pou l fè mo yo soti san entèripsyon. Men bege pa vle di moun nan pa entèlijan, li pa vle di li pa konnen sa l vle di, epi li pa yon bagay pou nou pase moun nan nan betiz. ❤️

🔎 KISA KI KA LAKOZ BEGE?

Pa gen yon sèl kòz. Bege ka gen rapò ak:

🧬 Faktè jenetik: Li ka parèt nan fanmi.

🧠 Devlopman sèvo ak langaj: Pandan timoun nan ap aprann pale, fason sèvo a òganize pwosesis langaj la ka jwe yon wòl.

👶 Etap devlopman timoun: Gen timoun ki kòmanse bege pandan yo ap aprann pale anpil nouvo mo. Pou kèk ladan yo, sa diminye oswa disparèt ak tan.

😰 Estrès, laperèz oswa presyon: Sitiyasyon ki fè moun nan santi l anba presyon ka fè bege a vin pi parèt. Men estrès pa nesesèman kòz prensipal la.

⚠️ KI JAN NOU KA AMELYORE LI?

✅ Pale pi dousman epi pran ti poz ant fraz yo.
✅ Pran yon bon souf anvan ou kòmanse pale.
✅ Eseye pa fòse mo yo soti lè w santi yo bloke.
✅ Pratike lekti awotvwa nan yon anviwònman ki kalm.
✅ Travay sou konfyans nan tèt ou epi pa wont pale.
✅ Evite prese lè w ap reponn yon moun.

👩🏽‍⚕️ TERAPI LANGAJ KA EDE

Yon terapis lapawòl ak langaj (speech-language pathologist) ka evalye moun nan epi anseye teknik ki ka ede l pale pi fasil epi jere bege a pi byen.

❤️ SONJE: Pa di yon moun ki bege “pale vit”, “repete”, oswa “fè silans”. Bay li tan pou l fini. Gade l nan je epi koute sa l ap di a.

Bege pa defini yon moun. Ann sispann pase moun ki bege nan betiz epi ann ankouraje yo pale avèk konfyans. 🗣️❤️