Clicky

RFA Burmese

RFA Burmese http://www.rfa.org/burmese/
Ph: (+1) 202-530-4900
Email: [email protected]

Radio Free Asia (RFA) is a private, nonprofit corporation that broadcasts news and information to listeners in Asian countries where full, accurate, and timely news reports are unavailable.

Operating as usual

01/27/2023
တရုတ်နှစ်ကူးကာလ ရှမ်းမြောက်မှာ တိုက်ပွဲတွေငြိမ်သက်နေ

တရုတ်နှစ်ကူးကာလ ရှမ်းမြောက်မှာ တိုက်ပွဲတွေငြိမ်သက်နေ
~~~~~
■ ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့မှာကျရောက်ခဲ့တဲ့ တရုတ်နှစ်သစ်ကူးမတိုင်ခင် ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့ကတည်းက ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်တွေရဲ့ တိုက်ပွဲတွေ ရပ်တန့်သွားပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ကြား တိုက်ပွဲမကြာခဏဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ ကွမ်းလုံ၊ သိန္နီနဲ့ တရုတ်နယ်စပ် မုံးကိုးမြို့နယ်တွေမှာလည်း တိုက်ပွဲတွေငြိမ်နေပါတယ်။

မုံးကိုးမြို့မှာ နှစ်ဖက်တပ်တွေ နီးနီးကပ်ကပ်ရှိပေမယ့် တရုတ်နှစ်ကူးကာလ တိုက်ပွဲတွေငြိမ်နေတယ်လို့ မုံးကိုး ဒေသခံတစ်ဦးက RFA ကို ပြောပါတယ်။

“အခုတော့ အေးအေးဆေးဆေးပဲ တိုက်ပွဲအခြေအနေ ငြိမ်နေတာပဲ။ နှစ်သစ်ကူးလည်း ဗြောက်တွေ ဘာတွေလည်း ဖောက်လို့ရတာပေါ့နော်။ ဒီဘက်မှာက အေးအေးဆေးဆေးပဲ။ တစ်ဖက်က ကိုးကန့်တပ်ဖွဲလည်း ရှိနေတယ်။ နောက်ပြီး ပြည်သူ့စစ်တွေကိုလည်း တရုတ်တွေက ခွင့်တောင်းထားတာပေါ့နော်၊ တရုတ်နှစ်သစ်ကူးဆိုပြီးတော့။ သူတို့ ပစ်တာခတ်တာတွေတော့ လောလောဆယ် ဘာမှမရှိဘူးပေါ့နော် ငြိမ်နေတာပေါ့ ”

ဒါပေမဲ့ နှစ်ဖက်တပ်တွေ အသင့်အနေအထားတော့ ရှိနေတယ်လို့ ဒေသခံက ပြောပါတယ်။

စစ်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးလေ့လာသူတွေကတော့ စစ်ကောင်စီဟာ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့တွေနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ညှိနှိုင်းဖို့ အာရုံစိုက်နေသလို တရုတ်ကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားတဲ့ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့တွေကလည်း နှစ်ကူးကာလဖြစ်လို့ စစ်ရေးဖော်ဆောင်တာတွေကို ရပ်ထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်ကြပါတယ်။

တိုင်းရင်းသားအရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးသုံးသပ်သူ ဦးသန်းစိုးနိုင်က တရုတ်ကျောထောက်နောက်ခံရှိတဲ့ အဖွဲ့တွေဟာ နှစ်ကူးကာလမှာ တိုက်ပွဲတွေငြိမ်ဖို့ အလိုအလျောက်သဘောပေါက်ထားတဲ့ အချိန်ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

“မြောက်ပိုင်းအဖွဲ့အများစုဆိုတာက တရုတ်ပြည်ကို ကျောထောက်ခံပြုထားတဲ့ အားပြုထားတဲ့အဖွဲ့တွေ ဖြစ်တာကိုးဗျ။ FPNCC အဖွဲ့ဝင်တွေအားလုံးကလည်း ဒီကာလမှာတော့ စစ်ရေးအရလှုပ်ရှားမှု ငြိမ်သက်နေတဲ့ အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီလုံခြုံရေးတပ်တွေက ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်တာတွေ လုပ်လာရင်တော့ ပြန်ခုခံတာ ရှိမှာပေါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီကာလမှာတော့ စစ်ရေးအရ အနားယူငြိမ်သက်စွာနေကြဖို့က မြောက်ပိုင်းအဖွဲ့တွေ အနေနဲ့ အလိုအလျောက် သဘောပေါက်ထားတဲ့ အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်ပြည်အနေနဲ့ ဒီကိစ္စကို အထူးတလည် ဖိအားပေး တောင်းဆိုမှုတွေဘာတွေ လုပ်မယ့်သဘောမရှိပါဘူး”

တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး တာပန်လက တရုတ်အစိုးရဟာ နှစ်သစ်ကူးကာလတင်မကဘဲ အခြားအချိန်တွေမှာပါ နယ်စပ်ဒေသတည်ငြိမ်ဖို့ တိုက်တွန်းလေ့ ရှိတယ်လို့ RFA ကို ပြောပါတယ်။

“တရုတ်အစိုးရဘက်ကတော့ နှစ်သစ်ကူးကာလ မကပါဘူး၊ ဒီနယ်စပ်တစ်ကြောမှာ တိုက်ပွဲမဖြစ်ဖို့ ပြောတာမျိုး မေတ္တာရပ်ခံထားတာမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ တရုတ်နယ်စပ်တသ်ကြောမှာ တိုက်ပွဲတွေဖြစ်နေရင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လူထုတွေရဲ့ဝင်ငွေက လျော့ကျသွားမယ် စီးပွားရေးကျဆင်းသွားမယ်။ အဲဒီအပေါ်မှာ မူတည်ပြီးမှ တိုက်ပွဲတွေ မဖြစ်ပွားဖို့ မေတ္တာရပ်ခံထားတာမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ စကစဘက်က လှုပ်ရှားတာမရှိဘူး။ ကျနော်တို့ကို ထိုးစစ်ဆင်တာမျိုး မရှိဘူးဆိုရင်တော့ ကျနော်တို့လည်း နှစ်နိုင်ငံရဲ့အကျိုးစီးပွားကိုကြည့်ပြီးမှ ဆောင်ရွက်ပေး ခဲ့တာမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ သို့ပေမယ့် တပ်လှုပ်ရှားမှုတွေရှိလာမယ် ကျနော်တို့ကို ထိုးစစ်ဆင်မယ်ဆိုရင်တော့ ဒါမလွှဲမရှောင်သာ ပြန်လည်ပြီးတော့ ခုခံကာကွယ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်”

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာအတွင်း နမ့်ဆန်မြို့မှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ TNLA တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့သလို တစ်နှစ်လုံးမှာ တိုက်ပွဲပေါင်း အကြိမ် (၄၀) ကျော် ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် အခုဇန်နဝါရီလမှာတော့ တိုက်ပွဲမရှိဘူးလို့ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး တာပန်လက ပြောပါတယ်။

တိုက်ပွဲမဖြစ်ပေမယ့် အခုရက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီဘက်က ရွာတွေထဲဝင်နေတာကြောင့် စစ်ရေးအခြေအနေတင်းမာနေတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

တိုက်ပွဲဖြစ်ခြင်း၊ မဖြစ်ခြင်းဟာ နှစ်ကူးဆိုတာထက် စစ်ကောင်စီရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်အပေါ်မှာသာ မူတည်တယ်လို့ ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ/ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (SSPP/SSA) ပြောခွင့်ရသူ ဗိုလ်မှူးစိုင်းဖုန်းဟန်က ပြောပါတယ်။

“အခုတလောကတော့ ထူးထူးခြားခြားတော့ သိပ်မတွေ့ရဘူးပဲ။ တိုက်ပွဲဖြစ်တယ်ဆိုတာလည်း မကြားရပါဘူး။ ထူးခြားတာကတော့ လေယာဉ်လာတာပဲ။ တိုက်ပွဲဖြစ်တယ်ဆိုတာက နှစ်ဖက်ဆိုင်လို့ဖြစ်တယ်။ တစ်ခါတလေ နှစ်ဖက်ပက်ပင်းတိုးတာလည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်တယ်။ တစ်ခါတလေတော့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ ထလုပ်တာတွေလည်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒီဟာတွေလွတ်ကင်းရင်တော့ ဖြစ်စရာအကြာင်းမရှိပါဘူး။ ဒါက သူတို့ရဲ့သဘောထားနဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်တယ်ဆိုတာကို ကျနော်တို့ ပြောလို့ရတာပေါ့ဗျာ”

SSPP ထိန်းချုပ်နယ်မြေမှာ တိုက်ပွဲတွေမရှိပေမယ့် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့မှာ ဌာနချုပ်အပေါ်ကနေ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ဖြတ်ပျံသန်းခဲ့ပြီး ဒါဟာ ရန်စတဲ့လုပ်ရပ်လို့လည်း SSPP က တုံ့ပြန်ထားပါတယ်။

တိုင်းရင်းသားအရေးလေ့လာသူ အိုက်မောင်ကတော့ စစ်ကောင်စီဟာ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ ညှိနှိုင်းဖို့ အာရုံစိုက်နေတာကြောင့်သာ တိုက်ပွဲတွေရပ်တန့်နေတာလို့ သုံးသပ်ပါတယ်။

“လတ်တလောမှာ ရှမ်းမြာက်တိုက်ပွဲမဖြစ်ဘူးဆိုတာက စစ်ကောင်စီက ရှမ်းပြည်တစ်ခုလုံးကို ရွေးကောက်ပွဲလုပ်နိုင်ဖို့ စိုင်းပြင်းနေတဲ့ အနေအထားကို ကျနော်တို့တွေ့ရတယ်။ ဒီအပေါ်မှာ သူ အားယူနေတယ်။ ရှမ်းပြည်မှာ လှုပ်ရှားနေတဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ သူရအောင် ကြိုးစားပြီး ညှိနေတယ်ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးကို တွေ့ရတယ်။ ဒီအပေါ်မှာလည်း သူ့ရဲ့ကမ်းလှမ်းမှုကို ငြင်းပယ်တဲ့အဖွဲ့အစည်းကို တစ်စုံတစ်ရာ တုံ့ပြန်လိမ့်မယ်လို့ ကျနော်မြင်ပါတယ်ခင်ဗျ ”

စစ်ကောင်စီဟာ တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA) မှာ လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့အဖွဲ့တွေထဲက အဖွဲ့တချို့နဲ့သာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနိုင်ပြီး မြောက်ပိုင်းမှာရှိတဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ အများစုကတော့ စစ်ကောင်စီနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးဖို့အတွက် လက်မခံတဲ့ အခြေအနေတွေ ရှိနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် လက်ရှိ တိုက်ပွဲရပ်နေတာဟာ ခေတ္တသာဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်း ရှမ်းမြောက်ဒေသမှာ တိုက်ပွဲတွေ ပြန်ဖြစ်လာမှာကို ဒေသခံတွေနဲ့ စစ်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးလေ့လာသူတွေ စိုးရိမ်နေပါတယ်။
_________

ဆီဆိုင်မှာ နှစ်လအတွင်း ဒုက္ခသည် ၃၀၀၀ ခန့်ထပ်တိုး~~~~~■ ကယားပြည်နယ်အတွင်းမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၂ ဒီဇင်ဘာလနဲ့ အခုနှစ် ဇန်နဝါရီ...
01/27/2023

ဆီဆိုင်မှာ နှစ်လအတွင်း ဒုက္ခသည် ၃၀၀၀ ခန့်ထပ်တိုး
~~~~~
■ ကယားပြည်နယ်အတွင်းမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၂ ဒီဇင်ဘာလနဲ့ အခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဆီဆိုင်မြို့နယ်အတွင်းကို စစ်ဘေးဒုက္ခသည် ၃၀၀၀ ဝန်းကျင်လောက် ထပ်မံထွက်ပြေးလာတဲ့အတွက် နေရာထိုင်ခင်းနဲ့ စားနပ်ရိက္ခာတွေ အရေးပေါ်လိုအပ်နေတယ်လို့ ဆီဆိုင်မြို့က စစ်ဘေးဒုက္ခသည်အရေး ကူညီပေးနေသူအချို့က RFA ကို ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်က ပြောပါတယ်။

ထွက်ပြေးလာသူတွေဟာ ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့ အရှေ့မြောက်ဘက်မှာရှိတဲ့ ကုန်းဆွတ်၊ ကျောက်ကြီး၊ ကျောက်ကုန်း အပါအဝင် ကျေးရွာ ခြောက်ရွာလောက်က ဒေသခံတွေဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

တိုက်ပွဲကြောင့်ထွက်ပြေးလာကြတာရှိသလို တချို့ကတော့ စစ်ကောင်စီရဲ့ လက်နက်ကြီးဒဏ်ကိုကြောက်လို့ ထွက်ပြေးလာကြတာလို့ ဒုက္ခသည်အရေးကူညီပေးနေသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

“ပြီးခဲ့တဲ့လနဲ့ ဒီလ နှစ်လပေါင်းရင် လူဦးရေက သုံးထောင်လောက်ရှိလာပြီ။ အခု နေရာထိုင်ခင်းအတွက် ကျနော်တို့ ယာယီအဆောက်အအုံ ၁၄၀ လောက်အထိ လုပ်ပေးရမှာ။ အဆောက်အအုံ နေရာထိုင်ခင်းအတွက်ကို အတော်လေးခက်ခဲနေတာ။ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့တွေကလည်း အမိုးအတွက်ပဲပေးတာဆိုတော့ ကျန်တဲ့ဟာက ဒေသအတွင်းကသူတွေကပဲ နိုင်သလောက်ကူညီရမယ့် အခြေအနေရှိနေတယ်လို့” ဆီဆိုင်မြို့က ဒုက္ခသည်အရေး ကူညီပေးနေသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

ထွက်ပြေးလာသူတွေထဲမှာ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတွေ အများစုဖြစ်ပြီး ရှမ်းနဲ့ ကယန်းတိုင်းရင်းသားတွေလည်း ပါဝင်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကယားပြည်နယ်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းကနေ ဆီဆိုင်မြို့ကို ထွက်ပြေးလာတဲ့ ဒုက္ခသည် ၅၀၀၀ ဝန်းကျင်လောက်လည်း နေရပ်မပြန်နိုင်သေးတာကြောင့် အခုထပ်တိုးလာသူတွေနဲ့ဆိုရင် ဆီဆိုင်မြို့မှာ ဒုက္ခသည် ၈၀၀၀ ဝန်းကျင်လောက်အထိ ရှိနေပြီဖြစ်တယ်လို့ ဒုက္ခသည်အရေး ကူညီပေးနေသူတွေကပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲလအတွင်းက နိုင်ငံတကာ အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့တချို့က ဆီဆိုင်မြို့က ဒုက္ခသည်တွေကို ဆန်နဲ့ ဆီတွေ ထောက်ပံ့တာရှိခဲ့ပေမယ့် လက်ရှိ တိုးလာတဲ့ဒုက္ခသည် အခြေအနေအရ လုံး၀လုံလောက်မှုမရှိတော့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ထပ်တိုးလာတဲ့ ဒုက္ခသည်ခြေအနေအရ စားနပ်ရိက္ခာ၊ ဆေးဝါး၊ သောက်သုံးရေနဲ့ အိမ်သာတွေအတွက်လည်း အကူအညီတွေ ပိုလိုအပ်လာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒုက္ခသည်တွေကိုအကူအညီပေးနေမှု အခြေအနေနဲ့ပတ်သက်လို့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်ပြောခွင့်ရ စီးပွားရေးဝန်ကြီး ဦးခွန်သိန်းမောင်ကို RFA က ဖုန်းနဲ့ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့ပေမယ့် ဖုန်းစက်ပိတ်ထားတဲ့အတွက် ဆက်သွယ်လို့ မရ သေးပါဘူး။

စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့ အချိန် ၂၃ လတာ ကာလအတွင်း ကယားပြည်နယ်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းမှာ နေရပ်စွန့်ခွာနေရတဲ့ ဒုက္ခသည် အရေအတွက် နှစ်သိန်းဝန်းကျင်အထိရှိနေတယ်လို့ ကရင်နီလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ စာရင်းတွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
---------------

ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်အတွင်း ထွက်ပြေးလာသူများနေထိုင်ဖို့အတွက် ပြင်ဆင်နေသည်ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအတွင်းက တွေ့ရစဉ်။ (Photo: Citizen Journalist)

ဒီပဲယင်း ညောင်လှရွာ သုံးကြိမ်မြောက် ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး မီးရှို့ခံရ~~~~~■ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ် အရှေ့ဘက်ခြမ်း...
01/27/2023

ဒီပဲယင်း ညောင်လှရွာ သုံးကြိမ်မြောက် ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး မီးရှို့ခံရ
~~~~~
■ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ် အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှာရှိတဲ့ ညောင်လှရွာကို ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက်နဲ့ ၂၅ ရက်နေ့တွေက စစ်ကောင်စီတပ်က တတိယအကြိမ် ဝင်ရောက်မီးရှို့ခဲ့တာကြောင့် ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး မီးလောင်ပျက်စီးသွားတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ ပထမအကြိမ် နေအိမ် ၄၈ လုံး၊ ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်နေ့က ဒုတိယအကြိမ် နေအိမ် ၅၀ ကျော်နဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက်နဲ့ ၂၅ ရက်နေ့မှာ တတိယအကြိမ် ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး ထပ်မံ မီးရှို့ခံရတာလို့ ဆိုပါတယ်။

ညောင်လှရွာမှာ နေအိမ် ၁၀၀၀ နီးပါးနဲ့ လူဦးရေ ၃၀၀၀ ကျော် နေထိုင်ပြီး အခုတော့ ဘေးလွတ်ရာ တောင်ယာတွေထဲကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်နေတယ်လို့ အမည်မဖော်လိုတဲ့ ညောင်လှရွာ ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

"၂၃ ရက်နေ့ မနက် ၁၀ နာရီမှာ ရွာကို စဝင်တယ်။ ညနေပိုင်းထဲက ရွာကိုမီးတိုက်တာ၊ တစ်ညလုံး လောင်တယ်။ ၂၄ ရက်နေ့ သူတို့ ပြန်ထွက်သွားတော့ နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဝင်တဲ့အခါ သစ်တိုသစ်စတောင် မကျန်ခဲ့ဘူး။ အကုန်မီးသွေးဖြစ်ကုန်ပြီ"

ရေဦးမြို့နယ်ကနေလာတဲ့ အင်အား ၈၀ ကျော်ပါတဲ့ စစ်ကြောင်းဟာ ညောင်လှရွာကို စီးနင်းမယ်လို့ သတင်းကြိုရတာကြောင့် ဒေသခံတွေက အချိန်မီ ရှောင်တိမ်းလိုက်နိုင်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

နေအိမ်တွေ အပါအဝင် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံတွေနဲ့ ဆန်စက်၊ ဆီစက်တွေနဲ့ လယ်ယာသုံး စက်ပစ္စည်းတွေကိုပါ မီးရှို့ ဖျက်ဆီးခဲ့တာလို့ ဒေသခံတွေက ဆိုပါတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ စစ်ကိုင်းတိုင်းက ပြောခွင့်ရ တိုင်းလူမှုရေးဝန်ကြီး ဦးအေးလှိုင်ကို RFA က တယ်လီဖုန်းနဲ့ ဆက်သွယ်ခဲ့ပေမယ့် အကြောင်းမပြန်ပါဘူး။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဒီပဲယင်းမြို့နယ်မှာ နေအိမ် ၅၀၀၀ ကျော်၊ ဆိုင်ခန်း ၂၅ ခန်းနဲ့ ဘုန်းကြီးကျောင်း ငါးကျောင်း စစ်ကောင်စီတပ် မီးရှို့လို့ ပျက်စီးခဲ့ရတယ်လို့ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်က စစ်ဘေးဒုက္ခသည်အရေး ကူညီနေသူတွေက ပြောပါတယ်။

သုတေသနအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ မြန်မာ့မဟာဗျူဟာနဲ့ မူဝါဒလေ့လာရေးအင်စတီကျု (ISP-Myanmar) ရဲ့ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်အရ စစ်ကိုင်းတိုင်းမှာ အာဏာသိမ်း နှစ်နှစ်နီးပါးအတွင်း နေအိမ်၊ အဆောက် အအုံ ၄၃,၂၁၆ လုံး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေးမှူးရုံး (UN OCHA) ရဲ့ စာရင်းအရ အာဏာသိမ်းချိန် ကနေ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလကုန်အထိ မလုံခြုံမှုနဲ့ ပဋိပက္ခတွေကြောင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းက ဒေသခံခြောက်သိန်းခွဲကျော် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရပါတယ်။
_________

မီရှို့ဖျက်ဆီးခံရသည့် ဒီပဲယင်းမြို့နယ် ညောင်လှရွာမှ မီးလောင်ကျွမ်းနေသည့် နေအိမ်အဆောက်အအုံအချို့အား ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့က တွေ့ရစဉ်။ (ဓာတ်ပုံ - ဒီပဲယင်းမြို့နယ်-စစ်ရှောင်-ထောက်ပံ့ရေး)

01/27/2023
တရုတ်နယ်စပ် ပိတ်ထားမှုကြောင့် မက္ကာဒေးမီးယား တောင်သူတွေ အခက်ကြုံ

တရုတ်နယ်စပ် ပိတ်ထားမှုကြောင့် မက္ကာဒေးမီးယား တောင်သူတွေ အခက်ကြုံ
~~~
■ ကချင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ KIO ထိန်းချုပ်ရာ ကချင်ပြည်နယ် ဝိုင်းမော်မြို့နယ် မဂါယန် စစ်ဘေးဒုက္ခသည်စခန်းက ဒုက္ခသည်တွေနဲ့ အဲဒီအနီးတစ်ဝိုက်မှာရှိတဲ့ ဇင်လွမ်၊ နာရူ၊ ဖလပ်၊ မလိ စတဲ့ကျေးရွာတွေက ဒေသခံတွေဟာ သော့သီးလို့ခေါ်ကြတဲ့ မက္ကဒေးမီးယားအသီး (Macadamia) ပင်တွေ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးပြီး တရုတ်နိုင်ငံ ဘက်ကို သွားရောက် ရောင်းချလေ့ ရှိကြတာပါ။

ဒေသခံတွေအသုံးပြုတဲ့ အဝင်အထွက်လမ်းတွေဟာ နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်မဟုတ်ဘဲ တစ်ဖက်နဲ့ တစ်ဖက် ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်ဖို့ နယ်စပ်အာဏာပိုင်တွေက စီစဉ်ထားတဲ့ အဝင်အထွက်ပေါက်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ နယ်စပ် အဝင်အထွက်လမ်းကြောင်းတွေ အားလုံးကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက် ပြန့်ပွားမှုတွေကြောင့် တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ပိတ်လိုက်ပါတယ်။

အဲဒီအချိန်ကစလို့ ဒီနေ့အထိ မြန်မာဘက်က မက္ကာဒေးမီးယား အသီးတွေကို တရုတ်နိုင်ငံကို ရောင်းချလို့ မရတော့ဘူးလို့ ဝိုင်းမော်မြို့နယ် နာရူကျေး ရွာက မက္ကဒေးမီးယားအပင် တစ်ထောင်ကျော် စိုက်ပျိုးထားတဲ့ ဒေါ်ဝေါမီးက ပြောပါတယ်။

“တရုတ်က လမ်းပိတ်ထားတော့ ရောင်းစားမယ့်နေရာမရှိဘူး ဘယ်ကိုမှလည်း မရောင်းစားတတ်ဘူး။ ဒီဟာကိုပဲ အားကိုးထားပြီး မိသားစုကို ထောက်ပံ့ဖို့ စိုက်ထားတာ ရောင်းမရတော့ ခက်နေတယ်။ တရုတ်တွေကို အားကိုး ပြီးစိုက်တာပေါ့။ ကျမတို့က နယ်စပ်ဒေသဆိုတော့ တရုတ်တွေ ဝယ်တယ်ဆိုပြီး အရင်ကလည်း လမ်းဖွင့်တဲ့ အချိန်လည်း ရောင်းဝယ်ရတာ လွယ်တယ်ဆိုပြီး စိုက်ကြတာပေါ့။အခုက ဒီတိုင်းပဲစားပြီး ကိုယ်ပဲစားနေတာ။ တရုတ်လမ်း အမြန်ဆုံးဖွင့်ဖို့တော့ မျော်လင့်နေတယ်”

တရုတ်နိုင်ငံဘက်ကို ရောင်းချခဲ့ချိန်က သူတို့ ခြံက တစ်နှစ်ဝင်ငွေဟာ မြန်မာကျပ်ငွေ သိန်းလေးဆယ် (တရုတ်ယွမ်ငွေ တစ်သောင်း) ထိရှိခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၀ နှစ်လောက်ကတည်းက မက္ကာဒေးမီးယား (Macadamia) အပင်တွေ စိုက်ပျိုးလာတဲ့ ဝိုင်းမော်မြို့နယ် ဖလပ်ကျေးရွာက ဦးသောင်းတားကလည်း လက်ရှိမှာ ရောင်းချလို့ မရတာကြောင့် အခက်ကြုံနေရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

“အခုဒီမှာ အရင်းထည့်တာလည်း တော်တော်များသွားပြီ နှစ်တွေလည်းကြာလာပြီ။ ဒီဟာကို ရောင်းစားမရရင်တော့ ကျနော်တို့က တော်တော်လည်းနစ်နာသွားပြီ။ ဒီအပင်တွေကို ၁၀ နှစ်လောက်ထိ အချိန်ပေးထားရတာ ဟုတ်တယ်။ ရောင်းစားမရရင်တော့ ၁၀ နှစ်ကျော် ကြိုးစားလာတာ အလကားဖြစ်သွားပြီ”

မက္ကာဒေးမီးယား (Macadamia) အပင်တစ်ပင် အသီးအသီးဖို့ အချိန် ၅ နှစ်ကနေ ၆ နှစ် လောက်ထိ စောင့်ရပြီး အဲဒီကာလအတွင်းမှာလည်း ဂရုတစိုက်ပြုစုပေးကြရတာပါ။

မက္ကာဒေးမီးယားအသီး (Macadamia) ဟာ အခွံမာဖြစ်ပြီး အထဲက အဆံဟာ ကျန်းမာရေးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်တာကြောင့် စျေးကောင်းရပါတယ်။

ဒီအပင်ကို တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှာလည်း စိုက်ပျိုးကြပါတယ်။ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်က ဒေသခံတွေဟာလည်း ပျိုးပင်တွေကို တရုတ်နိုင်ငံဘက်ခြမ်းကနေ ဝယ်ယူပြီး သူတို့ဒေသမှာ ပြန်လည်စိုက်ပျိုးကြတာပါ။ အသီးသီးချိန်မှာတော့ တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်မြို့ဖြစ်တဲ့ ခါရှန်မြို့ကိုသွားပြီး ရောင်းချကြရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

နှစ်နိုင်ငံ လူအဝင်အထွက်ပေါက်ကို တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ပိတ်ထားတဲ့အတွက် နယ်စပ်မှာ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးကြတဲ့ အခြားသီးနှံတွေရဲ့ စျေးကွက်ပါ ပျက်သွားတယ်လို့ ဝိုင်းမော်မြို့နယ် မဂါယန်စစ်ဘေးဒုက္ခသည် စခန်းတာဝန်ခံ ဝူဆိန်းတန်ဂွန်ကပြောပါတယ်။

“အရင် လမ်းဖွင့်သေးတဲ့အချိန်မှာတော့ တရုတ်ကိုရောင်းတာ တော်တော်များတယ်။ ငရုတ်သီး၊ပိန်းဉ၊ ပြောင်း၊ လိမော်သီး၊ ပန်းဉ၊ ငှက်ပျော်ဖူးက အစ ရောင်းရတယ်။ ဒေသထွက်တွေ တော်တော်များများတရုတ်က ဝယ်တယ်အခုက လုံးဝရောင်း မရတော့ဘူး။ ဒီဘက်မှာ ရောင်းရင်နည်းနည်းပါးပါးတော့ဝယ်ကြတယ်။ စီးပွားဖြစ်တော့မရတော့ဘူး ပိဿာ ရာနဲ့ချီဆိုတော့ မဝယ်နိုင်တော့ဘူး။ Macadamia စိုက်တဲ့ ပြည်သူတွေကတော့ အခု ရောင်းရမယ့်အချိန်မှာ လမ်းပိတ်သွားတော့ တော်တော်များများ စိတ်သောကရောက်နေကြတာ ပေါ့ ”

တရုတ်နိုင်ငံဘက်နဲ့ နယ်စပ်လမ်းပွင့်ခဲ့ချိန်က စစ်ဘေးဒုက္ခသည်တွေအတွက်ပါ အဆင်ပြေစေခဲ့တာပါ။ ဒါကြောင့် နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ပေါက်တွေ အမြန်ဆုံး ပြန်ဖွင့်လာရေးကိုပဲ မျှော်လင့်နေတယ်လို့ မဂါယန် စစ်ဘေးဒုက္ခသည် စခန်းက ဒုက္ခသည် ဦးဂေါဂျေနော်အောင်က ပြောပါတယ်။

“ကျနော်တို့ဒီဘက်က ပြည်သူလူထုတွေက လုပ်ကိုင်စားသောက်တဲ့နေရာမှာ ပိုဆိုးတာက တရုတ်က လမ်းပိတ်လိုက်တော့ တရုတ်ဘက် နေ့စားသွားလုပ်ဖို့လည်းမရှိ ကျနော်တို့ ဒီမှာလည်း ကုမ္ပဏီအကြီးတွေလည်းမရှိတော့ နေ့စား လုပ်စားလုပ်စရာမရှိတော့ အခုအချိန်က သေနတ်သံတွေထက် ပိုကြောက်တဲ့ စိတ်ဝေဒနာရှိနေကြတာပေါ့။ ဒီနယ်စပ်တစ်လျှောက်မှာ ဒီလမ်းဖွင့်ပေးရင်တော့ ကျနော်တို့ ဒီနယ်စပ်လမ်းတစ်လျှောက် လမ်းဖွင့်ပေးရင်တော့ စိတ်ဝေဒနာသက်သာမယ်”

သူကိုယ်တိုင်လည်း အပင်ပေါင်း ၁၉၀၀ လောက်ကို စိုက်ပျိုးထားတယ်လို့ဆိုပါတယ်။

ဒီဒေသမှာရှိတဲ့ ဒေသခံတွေဟာ သူတို့ရဲ့ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ အဆင်ပြေပြေ ရပ်တည်နိုင်ဖို့ အရင်လို နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ် အဝင်အထွက်ပေါက်တွေကို ပြန်ဖွင့်လာဖို့ကို မျှော်လင့်နေကြပါတယ်။
_________

စစ်ကောင်စီရဲ့ ပါတီမှတ်ပုံတင် ဥပဒေသစ်ကို NLD ဝေဖန်~~~~~■ စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဇန်နဝါရီလ ...
01/27/2023

စစ်ကောင်စီရဲ့ ပါတီမှတ်ပုံတင် ဥပဒေသစ်ကို NLD ဝေဖန်
~~~~~
■ စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့ ရက်စွဲနဲ့ လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်လိုက်တဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေအသစ်ဟာ ပါတီသစ်တွေ အလွယ်တကူ တည်ထောင်လို့ မရအောင် ကန့်သတ်ထားတဲ့ဥပဒေသာဖြစ်တယ်လို့ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (NLD) ပါတီက ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။

ဒီဥပဒေနဲ့ပတ်သက်လို့ RFA က မေးမြန်းခဲ့ရာမှာ NLD ပါတီ ဗဟိုအလုပ်ကော်မတီဝင် ဦးကျော်ထွေးက အခုလိုပြောဆိုခဲ့တာပါ။

"နိုင်ငံရေးအရ အသိအမှတ်ပြုခံရဖို့ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ချင်တယ်။ ပြည်သူတွေက လက်မခံနိုင်မှန်းသိတော့ ရှုံးမှာလည်းကြောက်တယ်။ ဒါကြောင့် ပါတီသစ်တွေ အလွယ်တကူ ထူထောင်ဖို့ မဖြစ်နိုင်အောင် ကန့်သတ်ချက်တွေကို သေချာတွက်ချက်ထည့်ထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ မြင်သာအောင် ပြောရရင်တော့ မရဲဘဲ ကျွဲပဲစီးချင်နေတဲ့ သဘောပါပဲဗျ”

စစ်ကောင်စီက ပြင်ဆင်နေတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဟာ စစ်ကောင်စီက နိုင်ငံရေးအရ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခံရအောင်နဲ့ သူတို့လိုချင်တဲ့ ရလဒ်ထွက်အောင် နည်းမျိုးစုံနဲ့ အကွက်ချစီစဉ်ပြီး ပြည်သူတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာကို လှည့်စားမယ့် အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲသာ ဖြစ်တယ်လို့ ဦးကျော်ထွေးက ပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီက မနေ့က အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်တဲ့ ဥပဒေအရ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ပါတီအသစ် ထူထောင်ချင်တဲ့သူဟာ မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်မှာ ဘဏ်အပ်ငွေ သိန်းတစ်ထောင်ရှိရမှာဖြစ်ပြီး ပါတီထူထောင်တဲ့နေ့ကစပြီး သုံးလအတွင်းမှာ ပါတီဝင် အင်အားတစ်သိန်း စည်းရုံးနိုင်ရမယ်လို့ ပါရှိပါတယ်။

စစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရ ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မင်းထွန်းကတော့ လူဦးရေ တစ်သိန်းဆိုတာဟာ တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် လျော်ကန်သင့်မြတ်တဲ့ လူဦးရေ ဖြစ်တယ်လို့ RFA ကို ပြောပါတယ်။

"လူဦးရေ တစ်သိန်းဆိုတာသည် ဒီဥပဒေကို ထောက်ရှုကြည့်ရင် လျော်ကန်သင့်မြတ်တဲ့ လူဦးရေလို့ပဲ ကျနော် ပြောချင်ပါတယ်။ နောက်တစ်ခုက ပါတီတွေမှာ ရှိပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နိုင်ငံလုံးကို ပျံ့ပျံ့နှံ့နှံ့ဝင်မယ့် ပါတီတွေကမှ တချို့ပါတီတွေမှာ ယခင်ကတည်းကတိုင်း လူဦးရေ တစ်သိန်းကျော်ဆိုတာ ရှိပြီးသားဖြစ်တယ်။ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ ပျံ့ပျံ့နှံ့နှံ့ဝင်မယ့် ပါတီတွေက လူဦးရေ ၄၅ သန်း၊ ၅၅ သန်းမှာမှ မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့သူဆိုရင် ၃၅ သန်းပေါ့ဗျာ။ အဲဒါကိုမှ တစ်သိန်းကို မစုနိုင်ဘူးဆိုရင် သူတို့ရဲ့ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုဆိုတာထက် သူတို့ရဲ့ တကယ် ရွေးကောက်ပွဲဝင်တဲ့အခါမှာ ခိုင်မာတောင့်တင်းတဲ့ ပါတီတွေ ဖြစ်မလားဆိုတာ သုံးသပ်ကြည့်လို့ ရနိုင်ပါတယ်”

အခု အသစ်ပြဌာန်းလိုက်တဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေဟာ နိုင်ငံရေးအရ စုစည်းညီညွတ်မှုရှိအောင်ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ပြဌာန်းလိုက်တာ ဖြစ်ပြီး ဒီမိုကရေစီစနစ်ကျင့်သုံးနေတဲ့ နိုင်ငံကြီးတွေမှာလည်း တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ ထူထောင်ထားတဲ့ပါတီဟာ နှစ်ခု၊ သုံးခုပဲ ရှိတယ်လို့ ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက ပြောပါတယ်။

လက်ရှိ ရှိနေတဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေအားလုံးဟာလည်း ဒီဥပဒေသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်တဲ့နေ့ကစလို့ ရက်ပေါင်း ၆ဝ အတွင်း ပြန်မှတ်ပုံတင်ရမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီလို မှတ်ပုံမတင်ရင် ပါတီအလိုအလျောက် ဖျက်သိမ်းပြီးသားဖြစ်မယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ NLD ပါတီကတော့ ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေ ဖမ်းဆီးခံထားရတာ၊ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရတာတွေကြောင့် စစ်ကောင်စီရဲ့ ဥပဒေသစ်အရ ပါတီဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့် မရှိတော့ဘဲ အလိုအလျောက် ပျက်ပြယ်သွားမယ့် အခြေအနေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။
----------------

၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ လားရှိုးမြို့နယ်မှ NLD ပါတီထောက်ခံသူများ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ မဲရလဒ်များလက်မှတ်ထိုးအပြီးမှာ အောင်ပွဲခံကြစဉ်။ (Photo: RFA)

ကလေးတစ်ဦးအပါအဝင် တမူးမြို့နယ်က ချင်းလူငယ်သုံးဦး စစ်ကြောရေးမှာ သေဆုံး~~~~~■ ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက် ညနေပိုင်းက အဖမ်းခံရတဲ့ စစ်ကို...
01/27/2023

ကလေးတစ်ဦးအပါအဝင် တမူးမြို့နယ်က ချင်းလူငယ်သုံးဦး စစ်ကြောရေးမှာ သေဆုံး
~~~~~
■ ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက် ညနေပိုင်းက အဖမ်းခံရတဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ တမူးမြို့နယ်က အသက်မပြည့်သေးတဲ့ ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် ချင်းတိုင်းရင်းသား လူငယ်သုံးဦးဟာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေရဲ့ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုကြောင့် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းမှာ သေဆုံးသွားကြောင်း စစ်တပ်နဲ့ နီးစပ်သူတချို့ကို ကိုးကားပြီး ဒေသခံတွေက RFA ကို ဒီနေ့ ပြောပါတယ်။

သေဆုံးသူတွေဟာ ချောင်းနက်ကြီးရွာက အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ် ကိုငမ်းမင်းဟောင်၊ အသက်၂၀ အရွယ် ကိုရွှေမင်းထန်နဲ့ ကျွန်းပင်သာရွာက အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ် ကိုလမင်းထန် တို့ ဖြစ်ပါတယ်။

သူတို့ သုံးဦးဟာ ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက် ညနေပိုင်းက တမူးမြို့နယ် ကျွန်းပင်သာရွာကနေ တမူးမြို့ပေါ်ကို ဆိုင်ကယ်နဲ့အသွား မြို့အဝင်က ကွန်းတောင်း စစ်တပ်စစ်ဆေးရေးဂိတ်မှာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတာလို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

အဲဒီစစ်ဆေးရေးဂိတ်ထဲမှာပဲ လူငယ်တွေကို ၂၃ ရက် တစ်ညလုံးနဲ့ ၂၄ ရက်မနက်ပိုင်းအထိ ရိုက်နှက်စစ်ဆေးနေကြောင်း၊ လူငယ်တွေရဲ့ အော်ဟစ်ငိုယိုသံတွေကို ကြားရကြောင်းနဲ့ နေ့လယ်ပိုင်းမှာတော့ ရုပ်အလောင်းတွေအဖြစ် တန်းစီထားတာကို မြင်တွေ့ခဲ့ရကြောင်း စစ်တပ်ဂိတ်နဲ့ နီးစပ်သူတွေကို ကိုးကားပြီး ဒေသခံတွေက ပြန်ပြောပြပါတယ်။

၂၅ ရက်နေ့မှာ လူငယ်တွေရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကို ပြန်ပေးဖို့ မိသားစုက သွားတောင်းခဲ့ပေမယ့် ပြန်မပေးဘဲ လူငယ်တွေကို ဖမ်းမထားဘူးလို့သာ တာဝန်ကျ စစ်သားတွေက လိမ်ညာပြောဆိုခဲ့ကြောင်း လုံခြုံရေးအရ အမည်မဖော်လိုသူတစ်ဦးက RFA ကို ပြောပါတယ်။

"လူငယ်တွေက ၂၃ ရက်နေ့ နေ့လယ်ထဲက ရွာက ထွက်သွားကြတာပေါ့။ ဆိုင်ကယ်နှစ်စီး လူသုံးယောက်ပေါ့၊ အဲဒါကို ကွန်းတောင်းစစ်ဆေးရေးဂိတ်က တားပြီး အကြောင်းပြချက်မရှိ ဖမ်းတာ၊ ဖမ်းပြီး နှိပ်စက်တာ လက်လွန်သွားပြီး လက်စဖျောက်တယ်၊ ၂၄ ရက်နေ့မှာ ဆုံးပြီဆိုတဲ့ သတင်းလည်း ကြားတယ်။ ၂၅ ရက်နေ့မှာ မိသားစုဝင်တွေက အလောင်း သွားတောင်းတယ်၊ ဖမ်းမထားဘူးလို့ လိမ်ပြောတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူတို့ဂိတ်က ဖမ်းလိုက်တာကို မြင်ထားတဲ့ သက်သေတွေ ရှိပါတယ်"

ကွန်းတောင်း စစ်ဆေးရေးဂိတ်ကို တမူးမြို့ကနေ ရှစ်မိုင်အကွာမှာ ဖွင့်ထားပြီး ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးအခြေစိုက် ခလရ-၂၆၆ တပ်ရင်းက စစ်တပ်အရာရှိနဲ့ စစ်သားတွေက စစ်ဆေးနေတာပါ။ တမူးမြို့ကို ဝင်၊ ထွက်မယ့် ကုန်ပစ္စည်းနဲ့ လူတွေကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် စစ်ဆေးနေတာလို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

အဲဒီ လူငယ် သုံးဦးသေဆုံးတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ RFA က မိသားစုဝင်တွေကို ကြိုးစားဆက်သွယ်ခဲ့ပေမယ့် ဆက်သွယ်လို့ မရပါဘူး။

ဒီဖြစ်ရပ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ စစ်ကိုင်းတိုင်း ပြောခွင့်ရ တိုင်းလူမှုရေးဝန်ကြီး ဦးအေးလှိုင် ကို RFA က ဒီနေ့ ဖုန်းခေါ်ခဲ့ပေမယ့် အကြောင်း မပြန်ပါဘူး။

နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (AAPP) ရဲ့ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်အရ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းထားတဲ့ နှစ်နှစ်အတွင်း နိုင်ငံတစ်ဝန်းက ပြည်သူ ၂၈၉၂ ဦး သေဆုံးပြီး၊ ၁၃,၆၈၀ ဦး ဖမ်းဆီးခံထားရပါတယ်။
_________

၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်နေ့က စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့အား တမူးမြို့တွင် တွေ့ရစဉ်။ (ဓာတ်ပုံ - မြင့်ဇော် - ဖေ့စ်ဘွတ်)

ဘူးသီးတောင်မှာ မိုင်းနင်းမိလို့ ရိုဟင်ဂျာ ကလေးတစ်ဦး သေဆုံးပြီး သုံးဦး ဒဏ်ရာရ ~~~~~■ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ ...
01/27/2023

ဘူးသီးတောင်မှာ မိုင်းနင်းမိလို့ ရိုဟင်ဂျာ ကလေးတစ်ဦး သေဆုံးပြီး သုံးဦး ဒဏ်ရာရ
~~~~~
■ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ ဖိုးခေါင်ချောင်းရွာမှာ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက် မနက်ပိုင်းက မိုင်းပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ ကလေးတစ်ဦး သေဆုံးပြီး နောက်ထပ် ကလေး သုံးဦး ဒဏ်ရာပြင်းထန်ရရှိခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက RFA ကို ပြောပါတယ်။

သေဆုံးသူဟာ အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ် မောင်မာမတ်နုရ် ဖြစ်ပြီး နောက်ထပ် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်တွေဖြစ်တဲ့ ဇာနိအာလောမ်၊ အော်ဇီအူလ္လာ၊ ရော်ဘီအုလ်ဟူဆောင်တို့ သုံးဦး ဦးခေါင်းနဲ့ ခြေလက်တွေမှာ ဒဏ်ရာအပြင်းအထန်ရခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သူတို့ဟာ ဖိုးခေါင်ချောင်းရွာ အနောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာရှိ တောင်ပေါ်မှာ ထင်းရှာနေစဉ် မြေမြှုပ်မိုင်းနင်းမိပြီး အခုလို သေဆုံးထိခိုက်ဖြစ်ခဲ့တာလို့ လုံခြုံရေးအရ အမည်မဖော်လိုတဲ့ ဒေသခံတစ်ဦးက RFA ကို ဒီနေ့ပြောပါတယ်။

"ကလေးတွေက တောင်ပေါ်မှာ ထင်းရှာနေတာ။ အဲဒီမှာ မိုင်းနင်းမိသွားတာ။ တစ်ယောက်က ပွဲချင်းပြီး သေသွားတယ်။ နောက်ထပ် ကလေး သုံးယောက်က ဒဏ်ရာရသွားတယ်။ ဒဏ်ရာအခြေအနေတွေကတော့ စိုးရိမ်ရတာပေါ့။ အခုတော့ မောင်တောဆေးရုံကို ရောက်သွားပြီ"

ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဘူးသီးတောင်နဲ့ မောင်တောဒေသက ရိုဟင်ဂျာမိသားစုတွေဟာ ဆင်းရဲနွမ်းပါးတဲ့အတွက် တောင်တောတွေကိုပဲ အမှီပြုပြီး လုပ်ကိုင်စားသောက်ရတာလို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) တို့အကြား လောလောဆယ် တိုက်ပွဲတွေရပ်စဲထားပေမယ့် မြေမြှုပ်မိုင်း အန္တရာယ်ဟာ ဒေသခံတွေရဲ့ နေ့စဉ်လူမှုဘဝကို ခြိမ်းခြောက်နေဆဲပဲလို့ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ် ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့ကလည်း မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ နားဒင်ရွာက အသက် ၂၄ နှစ်ရွယ် ကိုကျော်ဆန်းဟာ ရွာအနီးက တောင်ပေါ်မှာ ထင်းရှာသွားစဉ် မြေမြှုပ်မိုင်းနင်းမိပြီး ညာဖက်ခြေထောက် ဆုံးရှုံးခဲ့ပါတယ်။

ဒေသခံတွေကတော့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲထားချိန်မှာ မပေါက်ကွဲဘဲ ကျန်ရှိနေတဲ့ စစ်ကျန်လက်နက်နဲ့ မြေမြှုပ်မိုင်းတွေကို ရှင်းလင်းပေးဖို့ တာဝန်ရှိသူတွေကို တောင်းဆိုနေပါတယ်။

RFA က ပြုစုထားတဲ့စာရင်းတွေအရ ရခိုင်ပြည်နယ်နဲ့ ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်တွေမှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA)တို့ တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲအတွင်း လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်တွေ၊ မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ စစ်ကျန်လက်နက်ပစ္စည်းတွေကြောင့် အရပ်သား ၄၅ ဦး သေဆုံးပြီး ဒဏ်ရာရသူ ၁၀၆ ဦး ရှိပါတယ်။
---------------

ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ ဖိုးခေါင်ချောင်းရွာမှာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့က မိုင်းနင်းမိပြီး ဒဏ်ရာသွားသည့် ကလေးငယ်တစ်ဦးကို ‌ဆေးကုသရန် ခေါ်ဆောင်သွားစဉ်။ (Photo: Arakan Bay News)

Address

2025 M Street NW
Washington D.C., DC
20036

Telephone

(202) 530-4900

Products

RFA Burmese broadcasts two hours of original programming each day. Schedule and frequency information can be found at:
http://www.rfa.org/burmese/about/frequencies.html
Radio programs are available 24 hours a day on our website.

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when RFA Burmese posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to RFA Burmese:

Videos

Nearby media companies


Other Broadcasting & media production in Washington D.C.

Show All

Comments

တရုတ်နှစ်ကူးကာလ ရှမ်းမြောက်မှာ တိုက်ပွဲတွေငြိမ်သက်နေ
~~~~~
■ ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့မှာကျရောက်ခဲ့တဲ့ တရုတ်နှစ်သစ်ကူးမတိုင်ခင် ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့ကတည်းက ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်တွေရဲ့ တိုက်ပွဲတွေ ရပ်တန့်သွားပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ကြား တိုက်ပွဲမကြာခဏဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ ကွမ်းလုံ၊ သိန္နီနဲ့ တရုတ်နယ်စပ် မုံးကိုးမြို့နယ်တွေမှာလည်း တိုက်ပွဲတွေငြိမ်နေပါတယ်။

မုံးကိုးမြို့မှာ နှစ်ဖက်တပ်တွေ နီးနီးကပ်ကပ်ရှိပေမယ့် တရုတ်နှစ်ကူးကာလ တိုက်ပွဲတွေငြိမ်နေတယ်လို့ မုံးကိုး ဒေသခံတစ်ဦးက RFA ကို ပြောပါတယ်။

“အခုတော့ အေးအေးဆေးဆေးပဲ တိုက်ပွဲအခြေအနေ ငြိမ်နေတာပဲ။ နှစ်သစ်ကူးလည်း ဗြောက်တွေ ဘာတွေလည်း ဖောက်လို့ရတာပေါ့နော်။ ဒီဘက်မှာက အေးအေးဆေးဆေးပဲ။ တစ်ဖက်က ကိုးကန့်တပ်ဖွဲလည်း ရှိနေတယ်။ နောက်ပြီး ပြည်သူ့စစ်တွေကိုလည်း တရုတ်တွေက ခွင့်တောင်းထားတာပေါ့နော်၊ တရုတ်နှစ်သစ်ကူးဆိုပြီးတော့။ သူတို့ ပစ်တာခတ်တာတွေတော့ လောလောဆယ် ဘာမှမရှိဘူးပေါ့နော် ငြိမ်နေတာပေါ့ ”

ဒါပေမဲ့ နှစ်ဖက်တပ်တွေ အသင့်အနေအထားတော့ ရှိနေတယ်လို့ ဒေသခံက ပြောပါတယ်။

စစ်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးလေ့လာသူတွေကတော့ စစ်ကောင်စီဟာ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့တွေနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ညှိနှိုင်းဖို့ အာရုံစိုက်နေသလို တရုတ်ကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားတဲ့ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့တွေကလည်း နှစ်ကူးကာလဖြစ်လို့ စစ်ရေးဖော်ဆောင်တာတွေကို ရပ်ထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်ကြပါတယ်။

တိုင်းရင်းသားအရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးသုံးသပ်သူ ဦးသန်းစိုးနိုင်က တရုတ်ကျောထောက်နောက်ခံရှိတဲ့ အဖွဲ့တွေဟာ နှစ်ကူးကာလမှာ တိုက်ပွဲတွေငြိမ်ဖို့ အလိုအလျောက်သဘောပေါက်ထားတဲ့ အချိန်ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

“မြောက်ပိုင်းအဖွဲ့အများစုဆိုတာက တရုတ်ပြည်ကို ကျောထောက်ခံပြုထားတဲ့ အားပြုထားတဲ့အဖွဲ့တွေ ဖြစ်တာကိုးဗျ။ FPNCC အဖွဲ့ဝင်တွေအားလုံးကလည်း ဒီကာလမှာတော့ စစ်ရေးအရလှုပ်ရှားမှု ငြိမ်သက်နေတဲ့ အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီလုံခြုံရေးတပ်တွေက ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်တာတွေ လုပ်လာရင်တော့ ပြန်ခုခံတာ ရှိမှာပေါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီကာလမှာတော့ စစ်ရေးအရ အနားယူငြိမ်သက်စွာနေကြဖို့က မြောက်ပိုင်းအဖွဲ့တွေ အနေနဲ့ အလိုအလျောက် သဘောပေါက်ထားတဲ့ အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်ပြည်အနေနဲ့ ဒီကိစ္စကို အထူးတလည် ဖိအားပေး တောင်းဆိုမှုတွေဘာတွေ လုပ်မယ့်သဘောမရှိပါဘူး”

တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး တာပန်လက တရုတ်အစိုးရဟာ နှစ်သစ်ကူးကာလတင်မကဘဲ အခြားအချိန်တွေမှာပါ နယ်စပ်ဒေသတည်ငြိမ်ဖို့ တိုက်တွန်းလေ့ ရှိတယ်လို့ RFA ကို ပြောပါတယ်။

“တရုတ်အစိုးရဘက်ကတော့ နှစ်သစ်ကူးကာလ မကပါဘူး၊ ဒီနယ်စပ်တစ်ကြောမှာ တိုက်ပွဲမဖြစ်ဖို့ ပြောတာမျိုး မေတ္တာရပ်ခံထားတာမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ တရုတ်နယ်စပ်တသ်ကြောမှာ တိုက်ပွဲတွေဖြစ်နေရင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လူထုတွေရဲ့ဝင်ငွေက လျော့ကျသွားမယ် စီးပွားရေးကျဆင်းသွားမယ်။ အဲဒီအပေါ်မှာ မူတည်ပြီးမှ တိုက်ပွဲတွေ မဖြစ်ပွားဖို့ မေတ္တာရပ်ခံထားတာမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ စကစဘက်က လှုပ်ရှားတာမရှိဘူး။ ကျနော်တို့ကို ထိုးစစ်ဆင်တာမျိုး မရှိဘူးဆိုရင်တော့ ကျနော်တို့လည်း နှစ်နိုင်ငံရဲ့အကျိုးစီးပွားကိုကြည့်ပြီးမှ ဆောင်ရွက်ပေး ခဲ့တာမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ သို့ပေမယ့် တပ်လှုပ်ရှားမှုတွေရှိလာမယ် ကျနော်တို့ကို ထိုးစစ်ဆင်မယ်ဆိုရင်တော့ ဒါမလွှဲမရှောင်သာ ပြန်လည်ပြီးတော့ ခုခံကာကွယ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်”

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာအတွင်း နမ့်ဆန်မြို့မှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ TNLA တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့သလို တစ်နှစ်လုံးမှာ တိုက်ပွဲပေါင်း အကြိမ် (၄၀) ကျော် ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် အခုဇန်နဝါရီလမှာတော့ တိုက်ပွဲမရှိဘူးလို့ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး တာပန်လက ပြောပါတယ်။

တိုက်ပွဲမဖြစ်ပေမယ့် အခုရက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီဘက်က ရွာတွေထဲဝင်နေတာကြောင့် စစ်ရေးအခြေအနေတင်းမာနေတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

တိုက်ပွဲဖြစ်ခြင်း၊ မဖြစ်ခြင်းဟာ နှစ်ကူးဆိုတာထက် စစ်ကောင်စီရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်အပေါ်မှာသာ မူတည်တယ်လို့ ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ/ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (SSPP/SSA) ပြောခွင့်ရသူ ဗိုလ်မှူးစိုင်းဖုန်းဟန်က ပြောပါတယ်။

“အခုတလောကတော့ ထူးထူးခြားခြားတော့ သိပ်မတွေ့ရဘူးပဲ။ တိုက်ပွဲဖြစ်တယ်ဆိုတာလည်း မကြားရပါဘူး။ ထူးခြားတာကတော့ လေယာဉ်လာတာပဲ။ တိုက်ပွဲဖြစ်တယ်ဆိုတာက နှစ်ဖက်ဆိုင်လို့ဖြစ်တယ်။ တစ်ခါတလေ နှစ်ဖက်ပက်ပင်းတိုးတာလည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်တယ်။ တစ်ခါတလေတော့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ ထလုပ်တာတွေလည်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒီဟာတွေလွတ်ကင်းရင်တော့ ဖြစ်စရာအကြာင်းမရှိပါဘူး။ ဒါက သူတို့ရဲ့သဘောထားနဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်တယ်ဆိုတာကို ကျနော်တို့ ပြောလို့ရတာပေါ့ဗျာ”

SSPP ထိန်းချုပ်နယ်မြေမှာ တိုက်ပွဲတွေမရှိပေမယ့် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့မှာ ဌာနချုပ်အပေါ်ကနေ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ဖြတ်ပျံသန်းခဲ့ပြီး ဒါဟာ ရန်စတဲ့လုပ်ရပ်လို့လည်း SSPP က တုံ့ပြန်ထားပါတယ်။

တိုင်းရင်းသားအရေးလေ့လာသူ အိုက်မောင်ကတော့ စစ်ကောင်စီဟာ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ ညှိနှိုင်းဖို့ အာရုံစိုက်နေတာကြောင့်သာ တိုက်ပွဲတွေရပ်တန့်နေတာလို့ သုံးသပ်ပါတယ်။

“လတ်တလောမှာ ရှမ်းမြာက်တိုက်ပွဲမဖြစ်ဘူးဆိုတာက စစ်ကောင်စီက ရှမ်းပြည်တစ်ခုလုံးကို ရွေးကောက်ပွဲလုပ်နိုင်ဖို့ စိုင်းပြင်းနေတဲ့ အနေအထားကို ကျနော်တို့တွေ့ရတယ်။ ဒီအပေါ်မှာ သူ အားယူနေတယ်။ ရှမ်းပြည်မှာ လှုပ်ရှားနေတဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ သူရအောင် ကြိုးစားပြီး ညှိနေတယ်ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးကို တွေ့ရတယ်။ ဒီအပေါ်မှာလည်း သူ့ရဲ့ကမ်းလှမ်းမှုကို ငြင်းပယ်တဲ့အဖွဲ့အစည်းကို တစ်စုံတစ်ရာ တုံ့ပြန်လိမ့်မယ်လို့ ကျနော်မြင်ပါတယ်ခင်ဗျ ”

စစ်ကောင်စီဟာ တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA) မှာ လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့အဖွဲ့တွေထဲက အဖွဲ့တချို့နဲ့သာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနိုင်ပြီး မြောက်ပိုင်းမှာရှိတဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ အများစုကတော့ စစ်ကောင်စီနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးဖို့အတွက် လက်မခံတဲ့ အခြေအနေတွေ ရှိနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် လက်ရှိ တိုက်ပွဲရပ်နေတာဟာ ခေတ္တသာဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်း ရှမ်းမြောက်ဒေသမှာ တိုက်ပွဲတွေ ပြန်ဖြစ်လာမှာကို ဒေသခံတွေနဲ့ စစ်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးလေ့လာသူတွေ စိုးရိမ်နေပါတယ်။
_________
ဆီဆိုင်မှာ နှစ်လအတွင်း ဒုက္ခသည် ၃၀၀၀ ခန့်ထပ်တိုး
~~~~~
■ ကယားပြည်နယ်အတွင်းမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၂ ဒီဇင်ဘာလနဲ့ အခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဆီဆိုင်မြို့နယ်အတွင်းကို စစ်ဘေးဒုက္ခသည် ၃၀၀၀ ဝန်းကျင်လောက် ထပ်မံထွက်ပြေးလာတဲ့အတွက် နေရာထိုင်ခင်းနဲ့ စားနပ်ရိက္ခာတွေ အရေးပေါ်လိုအပ်နေတယ်လို့ ဆီဆိုင်မြို့က စစ်ဘေးဒုက္ခသည်အရေး ကူညီပေးနေသူအချို့က RFA ကို ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်က ပြောပါတယ်။

ထွက်ပြေးလာသူတွေဟာ ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့ အရှေ့မြောက်ဘက်မှာရှိတဲ့ ကုန်းဆွတ်၊ ကျောက်ကြီး၊ ကျောက်ကုန်း အပါအဝင် ကျေးရွာ ခြောက်ရွာလောက်က ဒေသခံတွေဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

တိုက်ပွဲကြောင့်ထွက်ပြေးလာကြတာရှိသလို တချို့ကတော့ စစ်ကောင်စီရဲ့ လက်နက်ကြီးဒဏ်ကိုကြောက်လို့ ထွက်ပြေးလာကြတာလို့ ဒုက္ခသည်အရေးကူညီပေးနေသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

“ပြီးခဲ့တဲ့လနဲ့ ဒီလ နှစ်လပေါင်းရင် လူဦးရေက သုံးထောင်လောက်ရှိလာပြီ။ အခု နေရာထိုင်ခင်းအတွက် ကျနော်တို့ ယာယီအဆောက်အအုံ ၁၄၀ လောက်အထိ လုပ်ပေးရမှာ။ အဆောက်အအုံ နေရာထိုင်ခင်းအတွက်ကို အတော်လေးခက်ခဲနေတာ။ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့တွေကလည်း အမိုးအတွက်ပဲပေးတာဆိုတော့ ကျန်တဲ့ဟာက ဒေသအတွင်းကသူတွေကပဲ နိုင်သလောက်ကူညီရမယ့် အခြေအနေရှိနေတယ်လို့” ဆီဆိုင်မြို့က ဒုက္ခသည်အရေး ကူညီပေးနေသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

ထွက်ပြေးလာသူတွေထဲမှာ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတွေ အများစုဖြစ်ပြီး ရှမ်းနဲ့ ကယန်းတိုင်းရင်းသားတွေလည်း ပါဝင်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကယားပြည်နယ်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းကနေ ဆီဆိုင်မြို့ကို ထွက်ပြေးလာတဲ့ ဒုက္ခသည် ၅၀၀၀ ဝန်းကျင်လောက်လည်း နေရပ်မပြန်နိုင်သေးတာကြောင့် အခုထပ်တိုးလာသူတွေနဲ့ဆိုရင် ဆီဆိုင်မြို့မှာ ဒုက္ခသည် ၈၀၀၀ ဝန်းကျင်လောက်အထိ ရှိနေပြီဖြစ်တယ်လို့ ဒုက္ခသည်အရေး ကူညီပေးနေသူတွေကပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲလအတွင်းက နိုင်ငံတကာ အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့တချို့က ဆီဆိုင်မြို့က ဒုက္ခသည်တွေကို ဆန်နဲ့ ဆီတွေ ထောက်ပံ့တာရှိခဲ့ပေမယ့် လက်ရှိ တိုးလာတဲ့ဒုက္ခသည် အခြေအနေအရ လုံး၀လုံလောက်မှုမရှိတော့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ထပ်တိုးလာတဲ့ ဒုက္ခသည်ခြေအနေအရ စားနပ်ရိက္ခာ၊ ဆေးဝါး၊ သောက်သုံးရေနဲ့ အိမ်သာတွေအတွက်လည်း အကူအညီတွေ ပိုလိုအပ်လာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒုက္ခသည်တွေကိုအကူအညီပေးနေမှု အခြေအနေနဲ့ပတ်သက်လို့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်ပြောခွင့်ရ စီးပွားရေးဝန်ကြီး ဦးခွန်သိန်းမောင်ကို RFA က ဖုန်းနဲ့ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့ပေမယ့် ဖုန်းစက်ပိတ်ထားတဲ့အတွက် ဆက်သွယ်လို့ မရ သေးပါဘူး။

စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့ အချိန် ၂၃ လတာ ကာလအတွင်း ကယားပြည်နယ်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းမှာ နေရပ်စွန့်ခွာနေရတဲ့ ဒုက္ခသည် အရေအတွက် နှစ်သိန်းဝန်းကျင်အထိရှိနေတယ်လို့ ကရင်နီလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ စာရင်းတွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
---------------

ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်အတွင်း ထွက်ပြေးလာသူများနေထိုင်ဖို့အတွက် ပြင်ဆင်နေသည်ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအတွင်းက တွေ့ရစဉ်။ (Photo: Citizen Journalist)
ဒီပဲယင်း ညောင်လှရွာ သုံးကြိမ်မြောက် ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး မီးရှို့ခံရ
~~~~~
■ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ် အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှာရှိတဲ့ ညောင်လှရွာကို ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက်နဲ့ ၂၅ ရက်နေ့တွေက စစ်ကောင်စီတပ်က တတိယအကြိမ် ဝင်ရောက်မီးရှို့ခဲ့တာကြောင့် ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး မီးလောင်ပျက်စီးသွားတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ ပထမအကြိမ် နေအိမ် ၄၈ လုံး၊ ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်နေ့က ဒုတိယအကြိမ် နေအိမ် ၅၀ ကျော်နဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက်နဲ့ ၂၅ ရက်နေ့မှာ တတိယအကြိမ် ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး ထပ်မံ မီးရှို့ခံရတာလို့ ဆိုပါတယ်။

ညောင်လှရွာမှာ နေအိမ် ၁၀၀၀ နီးပါးနဲ့ လူဦးရေ ၃၀၀၀ ကျော် နေထိုင်ပြီး အခုတော့ ဘေးလွတ်ရာ တောင်ယာတွေထဲကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်နေတယ်လို့ အမည်မဖော်လိုတဲ့ ညောင်လှရွာ ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

"၂၃ ရက်နေ့ မနက် ၁၀ နာရီမှာ ရွာကို စဝင်တယ်။ ညနေပိုင်းထဲက ရွာကိုမီးတိုက်တာ၊ တစ်ညလုံး လောင်တယ်။ ၂၄ ရက်နေ့ သူတို့ ပြန်ထွက်သွားတော့ နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဝင်တဲ့အခါ သစ်တိုသစ်စတောင် မကျန်ခဲ့ဘူး။ အကုန်မီးသွေးဖြစ်ကုန်ပြီ"

ရေဦးမြို့နယ်ကနေလာတဲ့ အင်အား ၈၀ ကျော်ပါတဲ့ စစ်ကြောင်းဟာ ညောင်လှရွာကို စီးနင်းမယ်လို့ သတင်းကြိုရတာကြောင့် ဒေသခံတွေက အချိန်မီ ရှောင်တိမ်းလိုက်နိုင်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

နေအိမ်တွေ အပါအဝင် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံတွေနဲ့ ဆန်စက်၊ ဆီစက်တွေနဲ့ လယ်ယာသုံး စက်ပစ္စည်းတွေကိုပါ မီးရှို့ ဖျက်ဆီးခဲ့တာလို့ ဒေသခံတွေက ဆိုပါတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ စစ်ကိုင်းတိုင်းက ပြောခွင့်ရ တိုင်းလူမှုရေးဝန်ကြီး ဦးအေးလှိုင်ကို RFA က တယ်လီဖုန်းနဲ့ ဆက်သွယ်ခဲ့ပေမယ့် အကြောင်းမပြန်ပါဘူး။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဒီပဲယင်းမြို့နယ်မှာ နေအိမ် ၅၀၀၀ ကျော်၊ ဆိုင်ခန်း ၂၅ ခန်းနဲ့ ဘုန်းကြီးကျောင်း ငါးကျောင်း စစ်ကောင်စီတပ် မီးရှို့လို့ ပျက်စီးခဲ့ရတယ်လို့ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်က စစ်ဘေးဒုက္ခသည်အရေး ကူညီနေသူတွေက ပြောပါတယ်။

သုတေသနအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ မြန်မာ့မဟာဗျူဟာနဲ့ မူဝါဒလေ့လာရေးအင်စတီကျု (ISP-Myanmar) ရဲ့ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်အရ စစ်ကိုင်းတိုင်းမှာ အာဏာသိမ်း နှစ်နှစ်နီးပါးအတွင်း နေအိမ်၊ အဆောက် အအုံ ၄၃,၂၁၆ လုံး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေးမှူးရုံး (UN OCHA) ရဲ့ စာရင်းအရ အာဏာသိမ်းချိန် ကနေ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလကုန်အထိ မလုံခြုံမှုနဲ့ ပဋိပက္ခတွေကြောင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းက ဒေသခံခြောက်သိန်းခွဲကျော် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရပါတယ်။
_________

မီရှို့ဖျက်ဆီးခံရသည့် ဒီပဲယင်းမြို့နယ် ညောင်လှရွာမှ မီးလောင်ကျွမ်းနေသည့် နေအိမ်အဆောက်အအုံအချို့အား ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့က တွေ့ရစဉ်။ (ဓာတ်ပုံ - ဒီပဲယင်းမြို့နယ်-စစ်ရှောင်-ထောက်ပံ့ရေး)
တရုတ်နယ်စပ် ပိတ်ထားမှုကြောင့် မက္ကာဒေးမီးယား တောင်သူတွေ အခက်ကြုံ
~~~
■ ကချင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ KIO ထိန်းချုပ်ရာ ကချင်ပြည်နယ် ဝိုင်းမော်မြို့နယ် မဂါယန် စစ်ဘေးဒုက္ခသည်စခန်းက ဒုက္ခသည်တွေနဲ့ အဲဒီအနီးတစ်ဝိုက်မှာရှိတဲ့ ဇင်လွမ်၊ နာရူ၊ ဖလပ်၊ မလိ စတဲ့ကျေးရွာတွေက ဒေသခံတွေဟာ သော့သီးလို့ခေါ်ကြတဲ့ မက္ကဒေးမီးယားအသီး (Macadamia) ပင်တွေ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးပြီး တရုတ်နိုင်ငံ ဘက်ကို သွားရောက် ရောင်းချလေ့ ရှိကြတာပါ။

ဒေသခံတွေအသုံးပြုတဲ့ အဝင်အထွက်လမ်းတွေဟာ နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်မဟုတ်ဘဲ တစ်ဖက်နဲ့ တစ်ဖက် ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်ဖို့ နယ်စပ်အာဏာပိုင်တွေက စီစဉ်ထားတဲ့ အဝင်အထွက်ပေါက်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ နယ်စပ် အဝင်အထွက်လမ်းကြောင်းတွေ အားလုံးကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက် ပြန့်ပွားမှုတွေကြောင့် တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ပိတ်လိုက်ပါတယ်။

အဲဒီအချိန်ကစလို့ ဒီနေ့အထိ မြန်မာဘက်က မက္ကာဒေးမီးယား အသီးတွေကို တရုတ်နိုင်ငံကို ရောင်းချလို့ မရတော့ဘူးလို့ ဝိုင်းမော်မြို့နယ် နာရူကျေး ရွာက မက္ကဒေးမီးယားအပင် တစ်ထောင်ကျော် စိုက်ပျိုးထားတဲ့ ဒေါ်ဝေါမီးက ပြောပါတယ်။

“တရုတ်က လမ်းပိတ်ထားတော့ ရောင်းစားမယ့်နေရာမရှိဘူး ဘယ်ကိုမှလည်း မရောင်းစားတတ်ဘူး။ ဒီဟာကိုပဲ အားကိုးထားပြီး မိသားစုကို ထောက်ပံ့ဖို့ စိုက်ထားတာ ရောင်းမရတော့ ခက်နေတယ်။ တရုတ်တွေကို အားကိုး ပြီးစိုက်တာပေါ့။ ကျမတို့က နယ်စပ်ဒေသဆိုတော့ တရုတ်တွေ ဝယ်တယ်ဆိုပြီး အရင်ကလည်း လမ်းဖွင့်တဲ့ အချိန်လည်း ရောင်းဝယ်ရတာ လွယ်တယ်ဆိုပြီး စိုက်ကြတာပေါ့။အခုက ဒီတိုင်းပဲစားပြီး ကိုယ်ပဲစားနေတာ။ တရုတ်လမ်း အမြန်ဆုံးဖွင့်ဖို့တော့ မျော်လင့်နေတယ်”

တရုတ်နိုင်ငံဘက်ကို ရောင်းချခဲ့ချိန်က သူတို့ ခြံက တစ်နှစ်ဝင်ငွေဟာ မြန်မာကျပ်ငွေ သိန်းလေးဆယ် (တရုတ်ယွမ်ငွေ တစ်သောင်း) ထိရှိခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၀ နှစ်လောက်ကတည်းက မက္ကာဒေးမီးယား (Macadamia) အပင်တွေ စိုက်ပျိုးလာတဲ့ ဝိုင်းမော်မြို့နယ် ဖလပ်ကျေးရွာက ဦးသောင်းတားကလည်း လက်ရှိမှာ ရောင်းချလို့ မရတာကြောင့် အခက်ကြုံနေရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

“အခုဒီမှာ အရင်းထည့်တာလည်း တော်တော်များသွားပြီ နှစ်တွေလည်းကြာလာပြီ။ ဒီဟာကို ရောင်းစားမရရင်တော့ ကျနော်တို့က တော်တော်လည်းနစ်နာသွားပြီ။ ဒီအပင်တွေကို ၁၀ နှစ်လောက်ထိ အချိန်ပေးထားရတာ ဟုတ်တယ်။ ရောင်းစားမရရင်တော့ ၁၀ နှစ်ကျော် ကြိုးစားလာတာ အလကားဖြစ်သွားပြီ”

မက္ကာဒေးမီးယား (Macadamia) အပင်တစ်ပင် အသီးအသီးဖို့ အချိန် ၅ နှစ်ကနေ ၆ နှစ် လောက်ထိ စောင့်ရပြီး အဲဒီကာလအတွင်းမှာလည်း ဂရုတစိုက်ပြုစုပေးကြရတာပါ။

မက္ကာဒေးမီးယားအသီး (Macadamia) ဟာ အခွံမာဖြစ်ပြီး အထဲက အဆံဟာ ကျန်းမာရေးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်တာကြောင့် စျေးကောင်းရပါတယ်။

ဒီအပင်ကို တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှာလည်း စိုက်ပျိုးကြပါတယ်။ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်က ဒေသခံတွေဟာလည်း ပျိုးပင်တွေကို တရုတ်နိုင်ငံဘက်ခြမ်းကနေ ဝယ်ယူပြီး သူတို့ဒေသမှာ ပြန်လည်စိုက်ပျိုးကြတာပါ။ အသီးသီးချိန်မှာတော့ တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်မြို့ဖြစ်တဲ့ ခါရှန်မြို့ကိုသွားပြီး ရောင်းချကြရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

နှစ်နိုင်ငံ လူအဝင်အထွက်ပေါက်ကို တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ပိတ်ထားတဲ့အတွက် နယ်စပ်မှာ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးကြတဲ့ အခြားသီးနှံတွေရဲ့ စျေးကွက်ပါ ပျက်သွားတယ်လို့ ဝိုင်းမော်မြို့နယ် မဂါယန်စစ်ဘေးဒုက္ခသည် စခန်းတာဝန်ခံ ဝူဆိန်းတန်ဂွန်ကပြောပါတယ်။

“အရင် လမ်းဖွင့်သေးတဲ့အချိန်မှာတော့ တရုတ်ကိုရောင်းတာ တော်တော်များတယ်။ ငရုတ်သီး၊ပိန်းဉ၊ ပြောင်း၊ လိမော်သီး၊ ပန်းဉ၊ ငှက်ပျော်ဖူးက အစ ရောင်းရတယ်။ ဒေသထွက်တွေ တော်တော်များများတရုတ်က ဝယ်တယ်အခုက လုံးဝရောင်း မရတော့ဘူး။ ဒီဘက်မှာ ရောင်းရင်နည်းနည်းပါးပါးတော့ဝယ်ကြတယ်။ စီးပွားဖြစ်တော့မရတော့ဘူး ပိဿာ ရာနဲ့ချီဆိုတော့ မဝယ်နိုင်တော့ဘူး။ Macadamia စိုက်တဲ့ ပြည်သူတွေကတော့ အခု ရောင်းရမယ့်အချိန်မှာ လမ်းပိတ်သွားတော့ တော်တော်များများ စိတ်သောကရောက်နေကြတာ ပေါ့ ”

တရုတ်နိုင်ငံဘက်နဲ့ နယ်စပ်လမ်းပွင့်ခဲ့ချိန်က စစ်ဘေးဒုက္ခသည်တွေအတွက်ပါ အဆင်ပြေစေခဲ့တာပါ။ ဒါကြောင့် နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ပေါက်တွေ အမြန်ဆုံး ပြန်ဖွင့်လာရေးကိုပဲ မျှော်လင့်နေတယ်လို့ မဂါယန် စစ်ဘေးဒုက္ခသည် စခန်းက ဒုက္ခသည် ဦးဂေါဂျေနော်အောင်က ပြောပါတယ်။

“ကျနော်တို့ဒီဘက်က ပြည်သူလူထုတွေက လုပ်ကိုင်စားသောက်တဲ့နေရာမှာ ပိုဆိုးတာက တရုတ်က လမ်းပိတ်လိုက်တော့ တရုတ်ဘက် နေ့စားသွားလုပ်ဖို့လည်းမရှိ ကျနော်တို့ ဒီမှာလည်း ကုမ္ပဏီအကြီးတွေလည်းမရှိတော့ နေ့စား လုပ်စားလုပ်စရာမရှိတော့ အခုအချိန်က သေနတ်သံတွေထက် ပိုကြောက်တဲ့ စိတ်ဝေဒနာရှိနေကြတာပေါ့။ ဒီနယ်စပ်တစ်လျှောက်မှာ ဒီလမ်းဖွင့်ပေးရင်တော့ ကျနော်တို့ ဒီနယ်စပ်လမ်းတစ်လျှောက် လမ်းဖွင့်ပေးရင်တော့ စိတ်ဝေဒနာသက်သာမယ်”

သူကိုယ်တိုင်လည်း အပင်ပေါင်း ၁၉၀၀ လောက်ကို စိုက်ပျိုးထားတယ်လို့ဆိုပါတယ်။

ဒီဒေသမှာရှိတဲ့ ဒေသခံတွေဟာ သူတို့ရဲ့ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ အဆင်ပြေပြေ ရပ်တည်နိုင်ဖို့ အရင်လို နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ် အဝင်အထွက်ပေါက်တွေကို ပြန်ဖွင့်လာဖို့ကို မျှော်လင့်နေကြပါတယ်။
_________
x

Other Broadcasting & media production in Washington D.C. (show all)

Radio Free Asia Radio Free Asia Korean Erkin Asiya Radiosi Interface Media Group VR Voice Scoop News Group WPFW FedScoop Ventana Productions WPFW Feature Story News Pulitzer Center on Crisis Reporting Society for Science Spark Media America Abroad