18/03/2026
TẠI SAO PHẢI CHỤP RAW VÀ PHẢI HẬU KỲ?
Có 2 quan niệm sai lầm, đó là "Ảnh gốc không qua chỉnh sửa" và "Ảnh Raw". Đó là 2 thứ hoàn toàn vô nghĩa trong nhiếp ảnh (thật ra nó chỉ là 1). Tất nhiên, nếu bạn lười và thích mỳ ăn liền thì bạn cứ lựa chọn chụp ảnh JPG lấy ngay. Nhưng nếu nghiêm túc với nhiếp ảnh thì không thể không chụp Raw.
1. RAW không phải là ảnh.
Nó chỉ là 1 tệp tin thu lại mọi thông tin mà cảm biến ghi nhận được. Sau khi được biên dịch qua các phần mềm như Lightroom hay Photoshop thì chúng ta sẽ ra được 1 tấm ảnh thành phẩm, để cúng thần Facebook thì chơi JPG hoặc PNG, để in ấn thì chơi TIF 16bit. Trên máy ảnh, sau khi chụp xong có thể xem lại thì về bản chất là bên trong máy ảnh cũng có phần mềm biên dịch để hiển thị RAW ra màn hình cho chúng ta xem.
Chính vì thế, màu sắc và ánh sáng mà chúng ta quan sát được trên màn hình máy ảnh không có ý nghĩa gì cả. Nó cũng không phải là "Gốc", bởi vì 2 lý do:
1.1. Bản thân máy ảnh đã tự động áp một "Preset" với vài thông số cơ bản để ảnh trở nên dễ coi hơn. Những thông số này hoàn toàn có thể hiệu chỉnh khi hậu kỳ. Nó sẽ khá tương đương với việc ấn "Auto" trong Lightroom khi mở Raw.
1.2. Màn hình của máy ảnh dù tốt đến đâu đi chăng nữa thì cũng đều không có sự chính xác màu sắc khi so với các màn hình chuyên nghiệp. Hơn nữa khi xem ảnh ở ngoài trời nắng thì ánh sáng môi trường cũng ảnh hưởng lớn tới màu sắc. Nói cách khác, xem ảnh ngay trên màn hình máy ảnh chỉ dành cho mấy bé gái mới lớn. Chứ thực ra nó dùng để căn chỉnh bố cục và đọc thông tin khi chụp như histogram là chính.
2. Hậu kỳ là bắt buộc.
Trong 2 ảnh nằm trong bài viết này, ảnh tối om là kết quả khi nhìn qua EVF hoặc màn hình máy ảnh, cũng là "ảnh Raw" khi chưa chỉnh sửa gì cả. Và tất nhiên nó rất tệ.
Còn ảnh thứ 2 là kết quả của việc hậu kỳ ở mức hết sức cơ bản: Kéo sáng các vùng tối lên và dìm highlight xuống một chút. Không hề masking hay chỉnh sửa gì cầu kỳ.
Đây là việc làm gần như bắt buộc mỗi khi chụp hình. Bởi vì như các bạn có thể thấy, độ chênh sáng cực kỳ mạnh. Nhìn trong màn hình máy ảnh sẽ thấy tối đen như mực, nhưng sau khi hậu kỳ thì chúng ta có thể nhìn rõ được mọi chi tiết nhỏ nhất.
Và đó cũng là kết quả mà chúng ta có thể dễ dàng quan sát bằng mắt thường ngoài đời thật. Nói cách khác, sau khi hậu kỳ chúng ta mới ra được "kết quả gốc giống như mắt người nhìn". Và bản chất của việc hậu kỳ là chỉnh ảnh để ra kết quả mà chúng ta muốn. Vì thế có người muốn kết quả phải giống thật thì chỉnh cho giống "Ký ức về sự thật", có người thích kết quả phải mộng mơ siêu thực thì sẽ chỉnh cho ảo tung chảo.
Nói chung là hậu kỳ không phải là làm sai sự thật, nó phụ thuộc vào tay người chỉnh.
Bản thân mình thì thích kiểu "ghi lại sự thật", nên hầu như mình luôn luôn hậu kỳ làm sao cho kết quả giống nhất với ký ức của mình về những gì mắt đã nhìn thấy. Có thể nó không đẹp, nhưng nó là sự thật, và đó là mục đích của mình khi chụp ảnh. Trừ khi gặp tình huống nào ánh sáng xấu quá xấu, kiểu như trời mù mịt âm u, mình sẽ áp một preset màu nhè nhẹ vào để trông cho ưa mắt hơn.
Và như đã phân tích ở trên, dù bạn chụp ảnh ra JPG lấy liền, thì bản chất là nó đã được hậu kỳ tự động bởi máy ảnh ngay sau khi chụp. Mỗi một hãng máy ảnh đều tự nghiên cứu và thiết lập sẵn một profile để biên dịch RAW và hiển thị chúng trên màn hình. JPG chỉ là kết quả của quá trình này. Chưa kể tới nhiều máy bây giờ còn cho gán sẵn các preset màu theo nhiều tông khác nhau. Vì thế nhiều người hay thích chơi FUJI bởi vì cái màu sẵn có của nó trông rất dễ nhìn.
Bởi thế, nếu sử dụng máy ảnh mà không chụp RAW và không hậu kỳ, thì chúng ta đã lãng phí sức mạnh của máy ảnh. Bởi vì trường hợp trong bài viết này thể hiện sức mạnh tuyệt đối của máy ảnh với cảm biến lớn, điều mà điện thoại không bao giờ đạt được, đó là DYNAMIC RANGE.
Trong những hoàn cảnh có sự chênh lệch lớn giữa vùng sáng và vùng tối, như ví dụ chụp ngược sáng thẳng mặt trời thế này, nếu chụp JPG thì chúng ta sẽ không thể nào cứu được những vùng tối. Lúc này có thể nói là chụp máy ảnh còn ... thua cả điện thoại. Bởi vì với các điện thoại đời mới bây giờ, khi chụp ngược sáng nó sẽ luôn ra một kết quả "khá ổn", không bị đen thui các vùng tối và không quá cháy các vùng sáng. Điều này là do các phần mềm xử lý của điện thoại tốt hơn hẳn phần mềm mặc định của máy ảnh.
Tất nhiên, nói thế thôi chứ nhìn ảnh chụp bằng điện thoại trông chán lắm, không tin tôi lấy ví dụ trong phần bình luận cho các bạn xem. Ở đây ý muốn nói là nếu chụp JPG bằng máy ảnh thì thà chụp bằng điện thoại còn ngon hơn.
Quay trở lại vấn đề Dynamic Range, bạn sẽ không thật sự cần nó nếu như phạm vi chụp ảnh của bạn không phải là các môi trường chênh sáng mạnh. Kiểu như đi chụp ảnh cưới, chụp các bé gái, chụp kỷ yếu... Lúc này Canon là một sự lựa chọn tốt. Nhưng nếu như thích chụp phong cảnh thì thật sự là sẽ cần 1 chiếc máy có Dynamic Range tốt. Sony và Nikon là 2 sự lựa chọn tốt, đặc biệt là Sony khá bá đạo khi có hệ sinh thái Lens rất phong phú và ... rẻ. Tất nhiên, sẽ có nhiều tiêu chí khác để lựa chọn 1 chiếc máy ảnh. Nhưng rất nhiều người chọn Sony vì nó có nhiều ưu điểm hơn hẳn Nikon và Canon, trừ khoản chụp người.
Tóm lại, "ảnh raw" hoặc "ảnh gốc không qua chỉnh sửa" là 2 khái niệm vô nghĩa. Vì ảnh nào cũng sẽ phải qua chỉnh sửa, dù là tự động bởi máy ảnh, hoặc thủ công bởi người dùng.
