05/01/2025
Thú thật rằng tôi là một người bị ảnh hưởng khá nhiều bởi tư duy thẩm mỹ cũng như các quy tắc ăn mặc của Hàn Quốc- một nơi nổi tiếng với nền công nghiệp thời trang có tầm ảnh hưởng nhất nhì khu vực châu Á với kha khá những quan niệm về thẩm mỹ, tiêu chuẩn gắt gao có phần khắc nghiệt về diện mạo, ngoại hình. Vậy nên tôi cũng shock ngược shock xuôi khi vấn đề ăn mặc khi đi phỏng vấn lại là thứ vẫn có thể mang ra làm chủ đề tranh cãi được trên MXH. Không biết bao nhiêu lần tôi cảm thấy ngán ngẩm khi phải ngắm nội y của các chị gái mặc áo xuyên thấu đi làm hoặc đường viền quần lót lồ lộ hay các em gái mặc quần short 1 cm đi làm rồi bảo đó là cá tính cá nhân, làm việc tốt là được rồi soi mói gì trong khi công ty vẫn có quy định về việc ăn mặc phù hợp. Chắc cho đến bây giờ đây là bài viết tôi thích nhất của chủ page này khi mà tôi không cãi được 1 chữ nào cũng như đồng tình 100% cho đến tận chữ cuối cùng của toàn bài. Thật nguy hiểm khi nhầm lẫn giữa đánh mất cá tính cá nhân và việc biết kiểm soát và thể hiện vừa vặn với hoàn cảnh, tình huống nhất là khi không ai cần cái cá tính cá nhân đấy cả, người ta chỉ cần cái chuyên nghiệp, năng suất, hiệu quả nhất trong công việc (trừ những ngành nghề đặc biệt đề cao sáng tạo và cá tính cá nhân) như bài viết đã nêu. Vậy nên vì bạn và vì cả những người xung quanh (thú thật không phải ai cũng có nhu cầu ngắm bộ phận gì đó trên cơ thể người khác đâu ạ, thỉnh thoảng bị sang chấn lắm) làm ơn hãy ăn mặc phù hợp với môi trường công sở, tính chất công việc và quy định công ty!
ĂN MẶC KHI ĐI PHỎNG VẤN XIN VIỆC
(Viết vì gần đây mình đã tự phá bỏ một quy tắc của bản thân và đến giờ vẫn chưa chắc là điều đó có đáng không)
Hôm trước Bảo ghé và nói: “Em mới phỏng vấn tuyển thêm nhân viên mới. Lại mặc áo phông anh ạ”. Mình bảo thật ra các bạn khi đi làm sẽ mặc như vậy thật, và đặc thù công việc đó (quán bánh) cũng không đòi hỏi cao hơn, cũng không nên quá khắt khe. Mồm mình nói vậy chứ thật ra nếu mình là Bảo, chắc mình sẽ không tuyển mấy bạn đó.
Cái vụ đi phỏng vấn thì mặc gì này mình nhận ra nó không đơn giản từ gần 10 năm trước chứ không phải đến giờ mới thấy. Hồi học đại học thì thấy dễ, nghĩ chắc ai mà chả biết cái thứ cơ bản này. Đến khi chính mình đi tuyển dụng thì mới nhận ra mình thấy dễ là vì mình được học và tự học; mình biết nên mới thấy dễ. Số những bạn mình đã từng quyết định gặp để phỏng vấn vì CV ok, đến khi gặp thì lại mặc áo phông hay đi dép (công việc mình tuyển không cho phép mặc như vậy) cực kì nhiều; thậm chí mặc cả áo bóng đá.
Mình không thể tưởng tượng là cái chủ đề này người ta còn cãi nhau được. Mình cứ luôn nghĩ là chỉ có 1 đáp án chân lý thôi. Trên Linkedin hay các hội nhóm mạng xã hội về tuyển dụng/việc làm, có những ý kiến còn cho rằng thời đại này rồi không nên xét nét chuyện ăn mặc; rằng sao lại bỏ qua ứng viên tiềm năng chỉ vì họ mặc như lọ như chai; rằng công việc đó đâu có yêu cầu/hay phải mặc như vậy?...v.v….
Thế nên chắc là vẫn cần nhắc lại đầy đủ một chút.
Mình không bảo lúc nào cũng phải đóng bộ com-lê cà-vạt. Quan trọng là phải phù hợp và thể hiện sự nghiêm túc.
Khi chọn đồ để mặc đi phỏng vấn, tốt nhất nên nghĩ rằng bạn đang mặc cho một ngày quan trọng khi bạn làm công việc đó. Nếu đó là công việc sales, hãy mặc như thể hôm nay bạn sẽ tiếp khách hàng lớn nhất. Nếu là cho một công ty luật, hãy mặc như thể hôm nay là một phiên tòa quan trọng. Tương tự với tài chính, ngân hàng hay các công việc có tính bảo thủ cao – bạn nên mặc business suit, sơ mi và cà vạt đầy đủ. Nếu là những công việc ít tính trang trọng hơn như marketing hay giáo dục, quần tây/chino/jeans, áo sơ mi và/hoặc thêm một chiếc sport jacket là đủ rồi.
Có một lưu ý nhỏ là bạn không nên mặc cái gì đó quá xa với khả năng ăn mặc thực sự của bản thân, hoặc thể hiện là bạn quá lạc quan với mức lương sẽ nhận được. Vì vậy hãy cẩn thận với các loại hột xoàn, đồng hồ, thắt lưng chữ H, sơ mi con ong...v.v… Tất nhiên, tùy thuộc vào đặc thù từng công việc khác nhau.
Còn những việc ít/không đòi hỏi kinh nghiệm/học thuật/kỹ thuật thì sao?
Nhiều ý kiến cho rằng xúc bỏng ngô ở rạp phim hay bê bánh donut từ quầy ra bàn cho khách thì việc quái gì phải nâng cao quan điểm? Quần bò áo phông là ok rồi. Nghe thì cũng hợp lý, cũng xuôi tai. Nhưng mình thì thấy thế này.
Thứ nhất là chính vì công việc không yêu cầu kinh nghiệm gì, và khả năng cao là trong CV của bạn cũng chẳng có thông tin gì đáng giá, nhà tuyển dụng chỉ có nhìn vào chính bạn để đánh giá thôi. Người ta sẽ muốn thấy bạn có sự nghiêm túc hơn, khát khao công việc này hơn một lô các áo phông khác đến phỏng vấn. Có mỗi việc mặc cái sơ mi vào thôi mà bạn không thèm làm thì sao lại trông mong nhà tuyển dụng nhìn thấy bạn hấp dẫn và xứng đáng?
Thứ hai là bạn cần thể hiện bạn đã trưởng thành, có khả năng kiểm soát bản thân và hành xử chuyên nghiệp. Các bạn, nhất là các bạn trẻ, đi xin việc đừng lo về việc bị gò bó, hay không được là chính mình, hay không được thể hiện bản thân; bởi vì nhà tuyển dụng (và kể cả đồng nghiệp) đương nhiên không có cần gặp cái nhân cách đó của bạn. Người ta chỉ cần làm việc với cái con người chuyên nghiệp của bạn thôi.
Thứ ba là khi mặc tử tế hơn, bạn thể hiện rằng bạn muốn gắn bó và thăng tiến; rằng bạn không chỉ muốn xúc bỏng ngô mà muốn học hỏi nhiều hơn, cố gắng hơn để lên làm quản lý chẳng hạn. Người ta có thể không tìm tuyển lãnh đạo, nhưng luôn tìm người có tư duy lãnh đạo. Nhiều bạn trẻ hay kêu oan rằng em không có ý không commit, hay em không có ý là được thì được không được thì thôi, anh phải em đâu sao anh biết em nghĩ thế? Mình nói luôn là khi bạn mặc cái áo phông để đi phỏng vấn thì không phải là bạn thể hiện, mà chính xác là trong đầu bạn nghĩ rằng thử thôi mà, được thì được chả được thì thôi. Mình không có đổ oan cho các bạn đâu.
Nên là mặc cái sơ mi vào, cắm thùng vào.
----------------------------------------
P/S: Gần đây mình có phá lệ tuyển một bạn mặc áo phông đi phỏng vấn. Bạn này là tự ứng tuyển, xin mình được đi làm, xin được thử việc, không lương cũng được. Ngoài chuyện bạn này cao ráo sáng sủa, có học thức, gia đình khá ok ra thì CV của bạn căn bản không có giá trị với mình; cũng chưa đi làm ở đâu bao giờ. Chính vì bạn này như một tờ giấy trắng nên mình mới muốn cho cả mình và bạn đó một cơ hội. Bạn đó có cơ hội học hỏi và chứng tỏ bản thân, còn mình có cơ hội hiểu hơn về thế hệ trẻ cũng như kiểm chứng quy tắc tuyển dụng của mình. Không mong gì hơn là bạn đó có thể phá bỏ được định kiến của mình rằng không bao giờ nên tuyển ai mặc áo phông đi phỏng vấn.
UPDATE: Định kiến của mình tạm thời vẫn chuẩn. Sau rất nhiều nhắc nhở và cơ hội thì vẫn chỉ dừng lại được ở mức (không) học hỏi (nổi) và chứng tỏ bản thân (là công tử con nhà giàu) thôi. Cái áo phông khi đi phỏng vấn không phải chỉ là cái áo phông. Nó là cái mindset cùi. Thế cho nhanh.
------------------------------------------
Ảnh: Nghĩa chụp Luân cho Gare de Frank
