01/12/2025
Bên trong cuộc chiến chống sự độc hại trên mạng xã hội trong F1: FIA sẽ truy tìm và xử lý những kẻ bắt nạt trực tuyến (Phần 2)
Để làm rõ về vấn đề này, mặc dù tác động của công việc UAOA vượt xa lĩnh vực F1, PlanetF1.com đã hỏi Bourke về những ví dụ mà công việc của bà đã phát hiện liên quan đến các trường hợp bị lạm dụng trực tuyến gần đây, đặc biệt trong lĩnh vực đua xe thể thao.
“Tôi đã thấy có một số bình luận công khai như ‘Tôi sẽ truy đuổi bạn bằng dao’, ‘Tôi sẽ doxx bạn’ (doxx có nghĩa là tôi sẽ chia sẻ cho mọi người biết bạn sống ở đâu). Điều đáng sợ là, với nhiều tay đua, chúng ta có thể không nhìn thấy vì nó xảy ra trong tin nhắn riêng của họ (DMs), và nó tác động trực tiếp đến họ theo cách cá nhân. Lúc đó, nó thực sự là chuyện riêng tư.”
“Họ cũng có những vấn đề xoay quanh cờ bạc. Đây là một yếu tố lớn trên toàn thế giới. Khi người ta đặt cược và thua tiền, họ muốn trả thù. Họ muốn tiếng nói của mình được lắng nghe.”
Một ví dụ rõ ràng về nguy hiểm đối với một vận động viên do người khác bị ảnh hưởng bởi kết quả cờ bạc là trường hợp của cầu thủ bóng đá Colombia Andres Escobar. Một bàn phản lưới nhà đã khiến Colombia bị loại khỏi World Cup 1994, và Escobar đã bị Humberto Castro Munoz truy tìm và bắn chết 10 ngày sau đó. Castro Munoz bị kết án tù sau khi bị kết tội giết Escobar, với bàn phản lưới nhà đã khiến băng nhóm Henao – nơi Munoz làm việc – mất hàng triệu đô la tiền đặt cược. Mặc dù ví dụ này rõ ràng xảy ra trước thời đại việc bị lạm dụng trực tuyến trên MXH, Bourke nhấn mạnh rằng các mối đe dọa cá nhân phải được nhận diện và đánh giá.
“Đôi khi sẽ rất dễ dàng để nói: ‘Ồ, đó là ở trên mạng, nên là xóa bình luận hoặc tắt thông báo la xong.’ Đúng là đó là hành động phòng ngừa bạn nên thực hiện, nhưng chúng ta cần đánh giá về mối đe dọa bên ngoài Internet, và có cả những công cụ tuyệt vời về AI và công nghệ có thể làm điều đó.”
“Tôi có một vài câu chuyện từ các đối tác công nghệ trong liên minh của chúng tôi, họ đã xác định rằng khi mối đe dọa xuất hiện, ví dụ đối với một tay đua, họ có thể xác định: ‘Đây là nơi xảy ra. Nó có đáng tin không?’ Sau đó, chúng tôi sẽ nâng mức xử lý. Đó là điều chúng tôi đang chia sẻ với các tay đua: Việc chủ động luôn tốt hơn là phản ứng, và điều đó bắt đầu từ việc hiểu rõ những gì những cá nhân trong mạng lưới của bạn đang phải đối mặt, như những bình luận kiểu ‘Tôi sẽ truy đuổi bạn, doxx gia đình bạn và làm hại gia đình bạn vì bạn khiến tôi mất 87.000 đô la’.”
Nhưng việc nhận diện mối đe dọa thôi là chưa đủ; điều gì có thể làm để tạo ra kết quả thực tế trong việc ngăn chặn những kẻ tự do làm cho MXH trở nên độc hại?
“Nếu có một điều tôi muốn mọi người biết, đó là người ta không phải lúc nào cũng ẩn danh. Ví dụ, với metadata trên các tweet, bạn có thể, với nguồn lực phù hợp và tất cả dữ liệu mở, xác định người đó là ai. Chúng tôi đã làm việc này nội bộ tại FIA.”
“Chúng tôi lấy một loạt các tweet hoặc bài đăng đạt ngưỡng giới hạn, gửi chúng cho các đối tác pháp lý, và nói: ‘Nhìn xem, đây là những gì chúng ta đang đối mặt.’ Họ sẽ tổng hợp thành các nghiên cứu điển hình, và chúng tôi đã xác định được tên, quốc gia cư trú và nghề nghiệp của họ. Họ không hoàn toàn ẩn danh, và việc nâng cao nhận thức này sẽ giúp các tay đua dám đứng lên với các trường hợp ban đầu, khi phần công việc đó chúng tôi có thể làm thay cho họ.”
“Vì vậy, việc truy tố pháp lý là một trong những trụ cột chính trong mọi cách xử lý, và đã có các bản án về lời nói thù ghét và lạm dụng trực tuyết từ 12 tuần đến 20 tháng, thậm chí 4 năm. Vì vậy, chúng tôi đã có tiền lệ cho thấy việc xử lý này là khả thi, nhưng cần sự hợp tác giữa tất cả các bên liên quan.”
“Ngoài ra, chúng ta còn có AI, một chủ đề nóng hiện nay. Có nhiều cách để giải thích AI, nhưng về cơ bản, AI có thể đặt ngưỡng xác định lời nói thù ghét trên các nền tảng riêng lẻ. Ví dụ, một tay đua có thể xác định các đặc điểm như chủ nghĩa bài ngoại (Xenophobia), phân biệt chủng tộc, phân biệt tuổi tác là những đặc tính vốn có của lời nói thù ghét và sẽ nói rằng: ‘Tôi sẽ không dung thứ cho những thứ đó trên nền tảng của mình.’.”
“AI hoạt động với thời gian thực, ẩn danh với công chúng, và có thể thực hiện hành động ngay lập tức. Tôi sẽ không đi sâu vào tâm lý học, nhưng khi việc lạm dụng như thế này còn tồn tại trên các nền tảng, nó không chỉ ảnh hưởng đến người nhận các tin nhắn – mà còn tác động đến những người liên quan đến những đặc tính đó, như người hâm mộ hoặc công chúng nói chung. Cách tiếp cận này sẽ giúp xây dựng một mạng lưới khổng lồ nhưng cực kỳ rộng.”
“Điều cuối cùng là bảo vệ bản thân. Chúng tôi biết sức khỏe tâm lý ảnh hưởng đến hiệu suất thể chất, thậm chí còn ảnh hưởng đến kinh tế. Vì vậy, điều quan trọng là có trong mạng lưới hỗ trợ của bạn với các câu hỏi như: ‘Làm sao tôi phản ứng với điều này? Cơ chế phòng vệ của tôi là gì nếu tôi gặp phải? Tôi có nên biến mất khỏi MXH không? Tôi có nên phát thông báo không? Tôi có nên dành thời gian với huấn luyện viên để thực hiện bài tập sức khỏe tâm lý hoặc tương tự?’”
“Rõ ràng, trong cuộc trò chuyện này, chúng tôi đang đề cập đến các tay đua, nhưng điều này cũng áp dụng cho bất kỳ ai đang đối mặt với vấn đề này. Khi bạn đã có phản ứng cơ bản, bạn có thể xây dựng những biện pháp phù hợp hơn với cá nhân mình. Do đó, khi các tay đua trở thành một phần của hệ sinh thái FIA – từ việc mua giấy phép đua đến Super Licence của F1 – một phần quyền thành viên có thể cho phép họ đăng ký tham gia cơ sở kiến thức này, bao gồm cả truy cập thông tin hoặc hỗ trợ pháp lý.”
“Về phía tay đua, họ cần biết là biết tôi có thể làm gì trong lĩnh vực này và làm thế nào để bảo vệ bản thân. Và càng nhiều người chúng tôi có thể tiếp cận, càng nhiều người có thể đăng ký vào nền tảng AI nếu họ muốn, thì đó là điều tốt nhất họ có thể làm.”
Việc truy tìm những kẻ lạm dụng quá mức trên mạng và thực hiện khởi tố pháp lý là điều UAOA đang tích cực theo đuổi, với vụ khởi tố đầu tiên đang được tiến hành.
“Chúng tôi biết rằng đây là một lập trường quan trọng, và chúng tôi nói với công chúng rộng rãi rằng: ‘Đây là những gì có thể làm được. Điều này sẽ trở nên khá quan trọng trong 1–2 năm tới.”
Liệu các vụ án này có được UAOA công khai khi hoàn tất hay không, Bourke nói rằng điều đó sẽ phụ thuộc vào hoàn cảnh cá nhân:
“Tôi nghĩ sẽ phụ thuộc vào từng vụ việc và chủ đề, cũng như việc nạn nhân có muốn chia sẻ hay không. Nhưng nếu có thể, chúng tôi sẽ công bố tổng quan về những gì đã diễn ra.”
Khi thực hiện nghiên cứu cho bài viết này, PlanetF1.com đã phỏng vấn nhiều đội đua F1 ẩn danh, về cách họ đánh giá các hành động của UAOA.
Khi kiểm soát không gian mạng của chính họ, nhiều đội có nhân sự nội bộ để quản lý các bình luận tiêu cực, trong khi một số đội thuê dịch vụ giám sát thời gian thực để đảm bảo các nội dung tục tĩu hoặc độc hại được xóa nhanh hoặc không bao giờ xuất hiện. Điều này đương nhiên sẽ tốn kém về thời gian và tài chính, nhưng FIA có kế hoạch cung cấp công cụ hỗ trợ lớn hơn cho các đội, có thể bắt đầu trong năm nay.
“Chúng tôi đã dành hai năm để đánh giá quy mô vấn đề và hiểu rõ nó, sau đó chuẩn bị các công cụ phù hợp,” Bourke giải thích. “Về phía đội đua, từ góc độ tổ chức, chúng tôi đang xây dựng một mô hình phản ứng cho mỗi đội, và công cụ này đã trải qua quá trình nghiên cứu học thuật. Mục đích của công cụ này là hỗ trợ tất cả các tổ chức trong liên minh và trong motorsport.
Nó đã trải qua nhiều giai đoạn khảo sát định tính với các chuyên gia trong lĩnh vực, và được chúng tôi thuê để xác định: ‘Đây là cách chúng tôi sẽ xử lý vấn đề như một tổ chức.’ Mỗi tổ chức sau đó có thể chọn mức áp dụng khác nhau tùy theo văn hóa và môi trường riêng. Công cụ này sẽ có sẵn vào cuối năm nay. Vì vậy, chúng tôi đang triển khai ở cả hai mặt.”
Một số đội bày tỏ ủng hộ công việc của FIA, nhưng cũng có ý kiến rằng UAOA chỉ mang tính biểu diễn, một hành động chính trị để “thấy làm gì đó” hơn là tạo ra giá trị thực tế.
“Tôi nghĩ điều đó phụ thuộc vào việc liệu vấn đề đo đã được cảm nhận trong không gian đội hay chưa, không chỉ ở cả tay đua. Chúng tôi đã có các vụ như vậy trong Rally, và chúng tôi cũng có những người từ phía tổ chức, công ty, đứng ra nói rằng họ cũng cảm nhận được điều này. Vì vậy, nó thật sự khác nhau. Nếu bạn chưa từng trải qua mức độ sâu sắc của vấn đề thì thật khó để hiểu. Điều đó áp dụng chung cho chủ đề này, dù bạn có đối mặt hay không. Nhưng chúng tôi có sự hỗ trợ dành cho các đội, và điều đó sẽ có trong năm nay.”
Bourke lịch sự nhấn mạnh rằng bản chất chính xác của các hệ thống hỗ trợ này vẫn được giữ bí mật và bà không thể tiết lộ thêm chi tiết về chúng.
Một giả thuyết phổ biến thường được đưa ra khi nhắc đến vấn đề độc hại trên mạng xã hội là sự thay đổi nhanh chóng về cơ cấu nhân khẩu học (khoa học nghiên cứu thống kê) của cộng đồng hâm mộ đã góp phần gây ra tình trạng này.
Không lâu trước đây, F1 dù nổi tiếng vẫn được xem là một môn thể thao có phần “ngách” (phân khúc nhỏ của một thị trường lớn hơn), đặc biệt là với khán giả trẻ. Nhưng thành công của loạt phim tài liệu Drive to Survive trên Netflix đã thúc đẩy sự gia tăng mạnh mẽ của nhóm khán giả Gen Z, khi Liberty Media – đơn vị nắm bản quyền thương mại – đã góp phần đưa F1 trở nên phổ biến trên toàn cầu.
Tuy thu hút thành công một thế hệ khán giả mới đến với sự hấp dẫn của F1, điều này lại trùng khớp với sự gia tăng nhận thấy của bè phái và việc chọn “phe” trong các cuộc tranh cãi, thay vì chỉ đơn giản theo dõi và thưởng thức môn thể thao vì sự kịch tính và thử thách kỹ thuật.
Nhưng liệu có dữ liệu nào chứng minh rằng Drive to Survive đã góp phần vào sự gia tăng lạm dụng trên mạng xã hội?
“Dựa trên những gì chúng tôi biết trong liên minh và từ các môn thể thao khác – vốn không có những chương trình nổi tiếng làm về họ – tôi nghĩ điều này sẽ xảy ra sớm muộn thôi, vì ngay cả những môn thể thao nhỏ hơn và các liên đoàn cũng đang nói cùng một điều như vậy.”
“Có thể đây là một triệu chứng của thời đại mà chúng ta đang sống, khi tất cả đều được kết nối trên thiết bị của mình. Thật khó để nói chính xác được, vì rõ ràng có thể tồn tại một mối liên hệ tương quan, nhưng điều đó không có nghĩa là nguyên nhân trực tiếp.”
“Từ những gì tôi thấy trong thể thao nói chung, tôi nghĩ nó vốn sẽ đến thôi. Nhưng vì chúng ta được đưa ra ánh sáng nhiều hơn, có lẽ đó là lý do tại sao chúng ta thấy hiện tượng này rõ rệt hơn.”
Vậy có manh mối nào từ dữ liệu nhân khẩu học với khán giả trong 10 năm qua cho thấy sự thay đổi này không? Liệu có một kiểu khán giả “điển hình” nào hay tham gia vào hành vi độc hại này không?
“Thực sự là tệp khán giả hiện tại rất hỗn hợp,” Bourke trả lời. “Tôi nghĩ chúng ta thấy nó rõ rệt hơn ở những khu vực đang có nhiều căng thẳng, và điều đó đã được phản ánh.”
“Nhưng trong công việc pháp lý mà chúng tôi thực hiện, thủ phạm có thể là bất kỳ ai – từ trẻ tới già, bất kể giới tính hay nghề nghiệp, thậm chí cả nhà báo nữa. Thế nên đây là một bức tranh hỗn hợp, và các yếu tố khởi phát cũng vậy.”
“Nguyên nhân có thể là gì? Trong môn đua xe, đó có thể là một va chạm trên đường đua, hoặc sự bè phái giữa các đội đua và người hâm mộ. Rất khó để xử lý vì đây là một không gian đa dạng.”
Ngoài các khu vực cạnh tranh, và dựa theo báo cáo Sports Journalist Barometer, Bourke cho biết thậm chí các nhà báo cũng nhận thấy họ bị đối xử khác nhau bởi độc giả, khi xét đến phản ứng với các bài viết tin tức và ý kiến.
“Báo cáo chỉ ra rằng những nhà báo bị nhắm làm mục tiêu nhiều hơn là các nhà báo thiểu số và nữ giới,” bà nói. “Nhiều đồng nghiệp nam trong nghề cho biết: ‘Tôi viết cùng một bài báo như nữ đồng nghiệp, nhưng phần bình luận phía dưới của cô ấy lại khác hẳn tôi, dù nội dung giống nhau’. Thế nên, một lần nữa, với mỗi nhóm đối tượng thì mỗi trải nghiệm lại khác nhau.”
Sau gần 3 năm, UAOA sẽ tiếp tục công việc trong tương lai gần, nhờ khoản tài trợ bổ sung từ Quỹ FIA, giúp duy trì hoạt động ít nhất đến tháng 7/2028. Nghiên cứu và nhân sự đều tốn kém, nhưng FIA tin rằng đây là khoản đầu tư đáng giá, đồng thời hy vọng trong tương lai sẽ thu hút thêm tài trợ thương mại để giảm tải gánh nặng này.
Với kế hoạch vài năm tới đã được định hình, liệu thông điệp từ FIA gửi đến những người tham gia hành vi lạm dụng trực tuyến có phải là: “Chúng tôi sẽ tìm đến bạn”?
“Vì hoạt động trong không gian kỹ thuật số, chúng ta có thể thấy các nền tảng và luật lệ thay đổi gần như từng ngày. Đây là một quá trình lặp lại, mang tính tiến hóa,” Bourke cho biết. “Chúng tôi cũng đã xây dựng các model về giáo dục, triển khai với nhiều nhóm khác nhau để nâng cao nhận thức, bởi đôi khi họ rất khó để phân loại chính xác những gì bạn đang thấy trên mạng.”
“Thông điệp gửi đến công chúng là: Chúng tôi ở đây để hỗ trợ. Nhưng đồng thời, nếu bạn tham gia vào loại hành vi này, chúng tôi đang để mắt tới, và chúng tôi đang phát triển cũng như thực hiện nhiều cách thức để đối phó.”
(Phần 3 sẽ được đăng tải vào lúc 18:00 ngày 22/8)
Cre: PlanetF1.com
