21/10/2025
THUYẾT HẬU THỰC DÂN (POST-COLONIAL THEORY)
Thuyết hậu thực dân (Post-colonial Theory) là một khung lý luận phê phán các di sản của chủ nghĩa thực dân không chỉ trên phương diện chính trị – kinh tế, mà còn ở mức độ biểu tượng, văn hóa và tâm lý. Ra đời trong bối cảnh hậu phi thực dân hóa thế kỷ 20, lý thuyết này tập trung vào việc phân tích cách mà các thiết chế như giáo dục, ngôn ngữ, truyền thông và văn hóa tiếp tục duy trì cấu trúc quyền lực giữa trung tâm (phương Tây) và ngoại vi (các quốc gia bị đô hộ hoặc đang phát triển).
Một trong những tác phẩm kinh điển khai sinh lý thuyết này là Orientalism (Edward Said, 1978), trong đó ông cho thấy phương Tây không chỉ chiếm đóng địa lý, mà còn “chiếm đóng trí tưởng tượng” của các xã hội phương Đông qua cách kiến tạo hình ảnh “khác biệt”, “lạc hậu”, từ đó hợp lý hóa sự thống trị.