02/07/2026
Bài Đăng 11: Phương pháp này giúp tận dụng rác hữu cơ trong gia đình và phụ phẩm nông nghiệp để tạo ra chế phẩm vi sinh giàu dinh dưỡng, giúp cải tạo đất, tăng độ mùn và cung cấp hệ vi sinh vật có lợi cho cây trồng.
Nguyên liệu chuẩn bị
Nguyên liệu hữu cơ (20 kg)
Rau, củ, quả hư hỏng: 5 kg
Vỏ trái cây các loại: 5 kg
Lá cây, cỏ non: 5 kg
Bã đậu, bã cà phê, xác trà: 3 kg
Vỏ chuối hoặc thân chuối băm nhỏ: 2 kg
Nguyên liệu hỗ trợ lên men
Mật rỉ đường hoặc đường vàng: 2 kg
Men vi sinh EM gốc hoặc IMO bản địa: 500 ml
Nước sạch không chứa clo: 15–20 lít
Nguyên liệu bổ sung khoáng
Tro bếp sạch: 1 kg
Bột vỏ trứng nghiền: 0,5 kg
Bột xương hoặc lân nung chảy: 0,5 kg
Quy trình thực hiện
Bước 1: Sơ chế nguyên liệu
Cắt hoặc băm nhỏ toàn bộ nguyên liệu hữu cơ.
Loại bỏ nhựa, kim loại, thủy tinh và các vật liệu không phân hủy.
Bước 2: Pha men kích hoạt
Pha:
500 ml EM gốc
2 kg mật rỉ đường
15 lít nước sạch
Khuấy đều và để 2–4 giờ trước khi sử dụng.
Bước 3: Tiến hành ủ
Xếp từng lớp nguyên liệu hữu cơ dày khoảng 10–15 cm.
Tưới đều dung dịch men lên từng lớp.
Rắc thêm tro bếp và bột vỏ trứng.
Trộn đều toàn bộ đống ủ.
Độ ẩm đạt chuẩn:
Bóp chặt nguyên liệu thấy kết khối.
Không chảy nước qua kẽ tay.
Bước 4: Ủ lên men
Cho vào thùng nhựa có nắp hoặc hố ủ có mái che.
Đậy kín nhưng vẫn có khe thoát khí.
Đảo trộn 3–5 ngày/lần.
Thời gian ủ
Điều kiện
Thời gian
Mùa nóng
20–30 ngày
Mùa mát
30–45 ngày
Dấu hiệu ủ thành công
Màu nâu đen đồng nhất.
Mùi thơm của đất hoặc mùi lên men nhẹ.
Không còn mùi hôi thối.
Nguyên liệu mềm và tơi xốp.
Thành phần dinh dưỡng ước tính
Chỉ tiêu
Hàm lượng
Hữu cơ
20–35%
Đạm tổng số (N)
1–2%
Lân hữu hiệu (P₂O₅)
0,5–1,5%
Kali hữu hiệu (K₂O)
1–3%
Canxi (Ca)
0,5–2%
Magie (Mg)
0,2–1%
Vi sinh vật có lợi
10⁶–10⁸ CFU/g
Công dụng đối với rau màu
Giai đoạn cây con (7–15 ngày tuổi)
Kích thích ra rễ.
Tăng sức đề kháng.
Giảm hiện tượng vàng lá.
Giai đoạn sinh trưởng (15–35 ngày tuổi)
Tăng phát triển thân lá.
Cung cấp dinh dưỡng đa lượng và trung lượng.
Tăng độ phì của đất.
Giai đoạn chuẩn bị thu hoạch
Cải thiện chất lượng nông sản.
Tăng độ ngọt và màu sắc tự nhiên.
Giảm tồn dư phân hóa học.
Cách sử dụng
Bón gốc
0,5–1 kg/m² đất trồng.
Bón lót trước khi gieo trồng 7–10 ngày.
Pha dịch tưới
1 kg phân ủ ngâm với 10 lít nước trong 24 giờ.
Lọc lấy nước.
Pha loãng 1:20 rồi tưới gốc.
Cải tạo đất
2–3 tấn/ha mỗi vụ.
Kết hợp với vi sinh bản địa hoặc humic để tăng hiệu quả.
Lưu ý
Không sử dụng rác có dầu mỡ, thịt cá thối hoặc rác vô cơ.
Không dùng nguyên liệu có tồn dư thuốc bảo vệ thực vật cao.
Đặt nơi ủ tránh mưa trực tiếp.
Nếu có mùi hôi mạnh, bổ sung thêm mật rỉ đường và đảo trộn để tăng oxy.
Chế phẩm từ rác hữu cơ và phế phẩm nông nghiệp không chỉ giúp giảm chi phí phân bón mà còn tạo nguồn hữu cơ vi sinh bền vững, phù hợp cho sản xuất rau sạch và nông nghiệp hữu cơ.